वनामकृविद्वारा पीक विविधीकरण प्रकल्पांतर्गत तूर उत्पादक शेतकऱ्यांना ट्रायकोकार्ड व कृषी दिनदर्शिकेचे वितरण

कमी पाणी, कमी खते आणि कमी कालावधीत येणाऱ्या पिकांच्या लागवडीवर भर द्यावा – माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि

भारत सरकारच्या कृषी व शेतकरी कल्याण मंत्रालयाच्या प्रायोजकत्वाखाली राबविण्यात येत असलेल्या पीक विविधीकरण प्रायोगिक प्रकल्पांतर्गत (Pilot Project on Crop Diversification – PPCD) वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणी अंतर्गत अखिल भारतीय समन्वित एकात्मिक शेती पद्धती संशोधन प्रकल्पाच्या (AICRP on IFS) वतीने छत्रपती संभाजीनगर येथे दिनांक २६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी

तूर उत्पादक लाभार्थी शेतकऱ्यांना ट्रायकोकार्ड व ‘कृषी दिनदर्शिके’चे वितरण करण्यात आले. यावेळी ज्वारीच्या ‘सुपर मोती’ या वाणाचे बियाणेदेखील शेतकऱ्यांना वितरित करण्यात आले. हा प्रकल्प सन २०२६-२७ या वर्षात छत्रपती संभाजीनगर येथे राबविण्यात येत आहे.

हा कार्यक्रम वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या अध्यक्षतेखाली संपन्न झाला. या प्रसंगी संशोधन संचालक डॉ. भगवान आसेवार, विस्तार शिक्षण संचालक डॉ. राकेश आहिरे तसेच विद्यापीठाचे आणि कृषी विभागाचे अधिकारी सहसंचालक उपस्थित होते.

यावेळी आभासी माध्यमाद्वारे मार्गदर्शन करताना माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी पीक विविधीकरण, आंतरपीक पद्धती आणि पूरक व्यवसायांचे महत्त्व विशद केले. शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढविण्यासाठी शेतीमध्ये विविध पिकांचा समावेश करणे आवश्यक असून, उत्पादन खर्च कमी करण्यावर भर द्यावा, असे त्यांनी सांगितले. कमी पाणी, कमी खते आणि कमी कालावधीत उत्पादन देणाऱ्या पीक वाणांची निवड करून शाश्वत शेती पद्धतींचा अवलंब करण्याचे आवाहनही त्यांनी शेतकऱ्यांना केले.

संशोधन संचालक डॉ. भगवान आसेवार यांनी महाराष्ट्रातील दुष्काळी परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर ज्वारी आणि करडई या पिकांचे महत्त्व अधोरेखित केले. कमी पाण्यात येणारी तसेच जनावरांसाठी चारा उपलब्ध करून देणारी पिके निवडणे काळाची गरज असल्याचे त्यांनी नमूद केले.

मुख्य कृषिविद्याशास्त्रज्ञ डॉ. किरण जाधव यांनी मराठवाड्यात पीक विविधीकरण प्रायोगिक प्रकल्पांतर्गत राबविण्यात येत असलेल्या विविध उपक्रमांची माहिती दिली. तुरीच्या ‘गोदावरी’ या वाणाची चांगली कामगिरी स्पष्ट करत त्यांनी तूर पिकातील महत्त्वाच्या उत्पादन तंत्रज्ञानाबाबत मार्गदर्शन केले. तसेच ट्रायकोकार्डचा योग्य वापर आणि तुरीच्या फुलोऱ्यानंतरच्या अवस्थेतील पीक व्यवस्थापनाचे महत्त्व त्यांनी विशद केले.

या उपक्रमामुळे शेतकऱ्यांमध्ये पीक विविधीकरण, कमी खर्चातील शेती तंत्रज्ञान आणि पाणीटंचाईच्या परिस्थितीत योग्य पीक निवडीबाबत जागरूकता निर्माण होण्यास मदत होणार आहे.

For English

VNMKV Distributes Trichocards and Agricultural Diaries to Pigeonpea Farmers under the Crop Diversification Project

Emphasis should be laid on cultivating crops that require less water, fewer fertilizers, and have a shorter duration – Hon’ble Vice-Chancellor Prof. (Dr.) Indra Mani

 

Under the Pilot Project on Crop Diversification (PPCD), sponsored by the Ministry of Agriculture and Farmers Welfare, Government of India, Trichocards and agricultural diaries (‘Krushi Dainandini’) were distributed to beneficiary pigeonpea farmers on 26 October 2026 at Chhatrapati Sambhajinagar. The programme was organized by the All India Coordinated Research Project on Integrated Farming Systems (AICRP on IFS), functioning under Vasantrao Naik Marathwada Krishi Vidyapeeth (VNMKV), Parbhani. Seeds of the ‘Super Moti’ variety of sorghum were also distributed to the farmers. The project is being implemented at Chhatrapati Sambhajinagar during the year 2026–27.

The programme was held under the chairmanship of Hon’ble Vice-Chancellor of VNMKV, Prof. (Dr.) Indra Mani. Dr. Bhagwan Asewar, Director of Research; Dr. Rakesh Ahire, Director of Extension Education; and officials of the University and the Agriculture Department, including Joint Directors, were present on the occasion.

While addressing the participants virtually, Hon’ble Vice-Chancellor Prof. (Dr.) Indra Mani highlighted the importance of crop diversification, intercropping systems, and allied agricultural enterprises. He emphasized that incorporating a variety of crops into farming systems is essential for increasing farmers’ income and that greater attention should be paid to reducing the cost of cultivation. He also urged farmers to adopt sustainable agricultural practices by selecting crop varieties that require less water and fewer fertilizers and provide returns within a shorter duration.

Dr. Bhagwan Asewar, Director of Research, highlighted the importance of sorghum and safflower in view of the prevailing drought conditions in Maharashtra. He stated that selecting crops that require less water while also providing fodder for livestock is the need of the hour.

Dr. Kiran Jadhav, Chief Agronomist, briefed the participants on various initiatives being implemented in the Marathwada region under the Pilot Project on Crop Diversification. Highlighting the good performance of the ‘Godavari’ variety of pigeonpea, he provided guidance on important production technologies for the crop. He also explained the proper use of Trichocards and emphasized the importance of crop management during the post-flowering stage of pigeonpea.

The initiative is expected to enhance farmers’ awareness of crop diversification, low-cost agricultural technologies, and appropriate crop selection under water-scarcity conditions, thereby contributing to sustainable agricultural practices and improved farm income.