Thursday, November 19, 2026

कृषि अभियांत्रिकी क्षेत्रातील ज्येष्ठ शास्त्रज्ञ व माजी कुलगुरू डॉ. व्यंकट मनोहर मायंदे यांना वनामकृवितर्फे भावपूर्ण श्रद्धांजली

 माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी व्यक्त केल्या शोकभावना; विद्यापीठाच्या वतीने शोकसभेचे आयोजन


कृषि अभियांत्रिकी क्षेत्रातील ज्येष्ठ शास्त्रज्ञ, शिक्षणतज्ज्ञ तथा डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषि विद्यापीठ, अकोला येथील माजी कुलगुरू डॉ. व्यंकट मनोहर मायंदे यांच्या निधनाने कृषि शिक्षण, संशोधन आणि विस्तार क्षेत्राची मोठी हानी झाली आहे. त्यांच्या स्मृतींना अभिवादन करण्यासाठी वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणी यांच्या वतीने गुरुवार, दिनांक १९ नोव्हेंबर २०२६ रोजी विद्यापीठाच्या र प्रशासकीय इमारतीतील सभागृहात शोकसभेचे आयोजन करण्यात आले होते.

डॉ. मायंदे यांचे १७ नोव्हेंबर २०२६ रोजी निधन झाले. त्यांच्या निधनाबद्दल शोक व्यक्त करताना विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी त्यांच्याशी असलेल्या प्रदीर्घ स्नेहसंबंधांना उजाळा दिला. जी. बी. पंत कृषि व तंत्रज्ञान विद्यापीठ, पंतनगर येथे बी.टेक.च्या शिक्षणादरम्यान डॉ. मायांदे यांच्याशी त्यांचा परिचय झाला होता. त्यानंतर अनेक दशकांपासून ते एक विश्वासू मित्र, मार्गदर्शक आणि प्रेरणास्रोत म्हणून सोबत राहिले, अशी भावना माननीय कुलगुरूंनी व्यक्त केली.

डॉ. मायंदे यांनी आपल्या गुणवत्तेच्या, समर्पणाच्या आणि विनम्र स्वभावाच्या बळावर कृषि क्षेत्रात अनेक महत्त्वपूर्ण पदे भूषविली. त्यांनी डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषि विद्यापीठ, अकोला येथे सन २००७ ते २०१२ या कालावधीत कुलगुरू म्हणून कार्य केले. तसेच महाराष्ट्र पशू व मत्स्य विज्ञान विद्यापीठ, नागपूर येथे प्रभारी कुलगुरू आणि इंडियन सोसायटी ऑफ ॲग्रिकल्चरल इंजिनिअर्स (ISAE) चे अध्यक्ष म्हणूनही त्यांनी उल्लेखनीय योगदान दिले. कृषि विज्ञान केंद्रांचे विभागीय समन्वयक तसेच आयसीएआरच्या झोन-व्हीमधील विविध जबाबदाऱ्या त्यांनी समर्थपणे सांभाळल्या.

इंडियन सोसायटी ऑफ ॲग्रिकल्चरल इंजिनिअर्सच्या माध्यमातून माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांना डॉ. मायंदे यांच्या मार्गदर्शनाखाली कार्य करण्याची संधी मिळाली. अकोला येथे संस्थेच्या वार्षिक अधिवेशनाच्या यशस्वी आयोजनातही त्यांचे मोलाचे मार्गदर्शन लाभले होते. वनामकृवि, परभणी येथे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांना कुलगुरू म्हणून कार्यरत असताना विद्यापीठातील प्राध्यापक व विद्यार्थ्यांना राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर अधिक संधी व व्यासपीठ उपलब्ध करून देण्याबाबत डॉ. मायंदे यांनी वेळोवेळी मोलाचे मार्गदर्शन केले. विद्यापीठाच्या कार्यकारी परिषदेवर राज्यपाल नियुक्त सदस्य म्हणूनही त्यांनी महत्त्वपूर्ण योगदान दिले.

त्यांच्या व्यावसायिक कर्तृत्वाबरोबरच त्यांचा प्रेमळ स्वभाव, साधेपणा, विनम्रता आणि आपुलकी कायम स्मरणात राहील. त्यांच्या निधनाने वैयक्तिक स्तरावर मोठी हानी झाली असून कृषि आणि शैक्षणिक क्षेत्राने एक अनुभवी मार्गदर्शक गमावला आहे, अशा शब्दांत माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी आपल्या भावना व्यक्त केल्या. तसेच दिवंगत आत्म्यास चिरशांती लाभो आणि शोकाकुल कुटुंबीयांना या दुःखातून सावरण्याचे बळ मिळो, अशी प्रार्थना त्यांनी केली.

या शोकसभेस विद्यापीठाचे सर्व संचालक, वरिष्ठ अधिकारी, विभागप्रमुख, प्राध्यापक, शास्त्रज्ञ व कर्मचारी उपस्थित राहून दिवंगत डॉ. व्यंकट मनोहर मायांदे यांना भावपूर्ण श्रद्धांजली अर्पण केली.


Wednesday, November 18, 2026

संवर्धनशील व पुनरुज्जीवनशील शेतीवरील २१ दिवसीय आंतरराष्ट्रीय प्रशिक्षणाचा कर्नाल येथे समारोप; वनामकृविच्या दोन शास्त्रज्ञांचा सहभाग


संवर्धनशील शेती (Conservation Agriculture) आणि पुनरुज्जीवनशील शेती (Regenerative Agriculture) या विषयावरील १४ व्या प्रगत आंतरराष्ट्रीय प्रशिक्षण कार्यक्रमाचा २१ दिवसीय अभ्यासक्रम ICAR–केंद्रीय क्षारयुक्त मृदा संशोधन संस्था (CSSRI), कर्नाल येथे उत्साहपूर्ण वातावरणात संपन्न झाला.

या आंतरराष्ट्रीय प्रशिक्षण कार्यक्रमामध्ये भारतासह विविध देशांतील शास्त्रज्ञ व संशोधकांनी सहभाग घेतला. वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ, परभणीचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या शिफारशीनुसार, विद्यापीठांतर्गत राष्ट्रीय कृषी संशोधन प्रकल्प, छत्रपती संभाजीनगर येथील सहयोगी संशोधन संचालक तथा कृषिशास्त्रज्ञ डॉ. एस. बी. पवार आणि सहायक प्राध्यापक (कृषिशास्त्र) डॉ. सुरेखा कदम यांनी या प्रशिक्षणात सहभाग घेऊन अभ्यासक्रम पूर्ण केला.

प्रशिक्षणादरम्यान संवर्धनशील शेतीची मूलभूत तत्त्वे, जमिनीचे आरोग्य, जमिनीतील सेंद्रिय कर्ब, पीक अवशेष व्यवस्थापन, आधुनिक कृषी यांत्रिकीकरण, हवामान बदल, हरितगृह वायू उत्सर्जन, कार्बन साठवणूक, कार्बन क्रेडिट, ड्रोन तंत्रज्ञान, एकात्मिक शेती पद्धती आणि पीक प्रारूपण (Crop Modelling) यांसारख्या महत्त्वपूर्ण विषयांवर सखोल मार्गदर्शन करण्यात आले.

या प्रशिक्षणाचे वैशिष्ट्य म्हणजे विविध विषयांवरील प्रत्यक्ष प्रात्यक्षिकांचा समावेश होता. यामध्ये जमिनीच्या भौतिक गुणधर्मांचे मापन, हरितगृह वायू उत्सर्जनाचे मूल्यमापन, तणनाशक फवारणी आणि कृषी यंत्रांचे कॅलिब्रेशन, हॅपी सीडर, सुपर हॅपी सीडर व न्यूमॅटिक प्लांटर यांसारख्या आधुनिक कृषी यंत्रांची माहिती, लेझर लँड लेव्हलिंग, जमिनीखालील ठिबक सिंचन (Subsurface Drip Irrigation) तसेच उभ्या मक्याच्या पिकामध्ये हॅपी सीडरच्या साहाय्याने गव्हाची पेरणी यांचा समावेश होता. याशिवाय, शून्य मशागतीवर बटाटा लागवड आणि जिरायती व बागायती शेतीसाठी विकसित करण्यात आलेल्या एकात्मिक शेती मॉडेल्सबाबतही प्रशिक्षण देण्यात आले.

समारोप कार्यक्रमात प्रशिक्षणार्थींनी सादरीकरणाद्वारे प्रशिक्षणादरम्यान प्राप्त केलेले ज्ञान व अनुभव मांडले. ICAR-CSSRI चे संचालक डॉ. सतीश कुमार सनवाल यांनी प्रशिक्षणार्थींचे अभिनंदन केले. CIMMYT-India चे भारतातील प्रमुख डॉ. महेश कुमार गथाला यांनी मार्गदर्शन केले, तर ICAR-CSSRI चे माजी संचालक डॉ. पी. सी. शर्मा यांनी प्रमुख पाहुणे म्हणून मनोगत व्यक्त केले. CIMMYT Academy च्या झीनत शाना यांनी स्वागतपर मनोगत व्यक्त केले. वरिष्ठ शास्त्रज्ञ डॉ. कैलाश प्रजापत यांनी कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन करून आभार प्रदर्शन केले. यावेळी प्रशिक्षणार्थींना प्रमाणपत्रांचे वितरण करण्यात आले.

मराठवाड्यातील भारी काळ्या जमिनी, अनियमित पर्जन्यमान आणि वारंवार उद्भवणारी दुष्काळी परिस्थिती लक्षात घेता, संवर्धनशील शेतीची तंत्रे स्थानिक परिस्थितीनुसार विकसित करणे अत्यंत आवश्यक आहे. या पार्श्वभूमीवर सोयाबीन–गहू, मका–हरभरा आणि कापूस आधारित पीक पद्धतींमध्ये संवर्धनशील शेती तंत्रज्ञानाचे मूल्यमापन, पीक अवशेष व्यवस्थापन, योग्य कृषी यंत्रांची निवड, जमिनीचे आरोग्य आणि हरितगृह वायू उत्सर्जन यांसंदर्भातील संशोधनासाठी प्रशिक्षणातून प्राप्त झालेले ज्ञान उपयुक्त ठरणार असल्याचे डॉ. एस. बी. पवार यांनी सांगितले.

या प्रशिक्षणामुळे आंतरराष्ट्रीय शास्त्रज्ञांशी ज्ञानाची देवाणघेवाण, आधुनिक कृषी तंत्रज्ञानाची माहिती तसेच भविष्यात संयुक्त संशोधन आणि तंत्रज्ञान हस्तांतरणासाठी नवीन संधी उपलब्ध झाल्या आहेत. प्रशिक्षणातून प्राप्त ज्ञानाचा उपयोग मराठवाड्यातील शेतकऱ्यांसाठी हवामान अनुकूल, संसाधन कार्यक्षम आणि शाश्वत शेती पद्धती विकसित करण्यासाठी होणार आहे.

या आंतरराष्ट्रीय प्रशिक्षणासाठी वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी दोन्ही शास्त्रज्ञांना नामनिर्देशित करून आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील प्रशिक्षणाची संधी उपलब्ध करून दिली. त्यांच्या दूरदृष्टीपूर्ण निर्णयामुळे विद्यापीठातील शास्त्रज्ञांना आधुनिक कृषी संशोधन, संवर्धनशील शेती तंत्रज्ञान आणि आंतरराष्ट्रीय शास्त्रज्ञांच्या अनुभवांचा लाभ घेण्याची संधी मिळाली. या संधीबद्दल डॉ. एस. बी. पवार आणि डॉ. सुरेखा कदम यांनी विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि, संचालक संशोधन डॉ. भगवान आसेवार, संचालक शिक्षण डॉ. बाबासाहेब ठोंबरे आणि संचालक विस्तार शिक्षण डॉ. राकेश अहिरे यांचे विशेष आभार व्यक्त केले.


 







वनामकृविच्या बदनापूर येथील कृषि महाविद्यालयाच्या राष्ट्रीय कृषि विकास योजनेअंतर्गत ड्रोन सेवा शुभारंभ; आधुनिक कृषि तंत्रज्ञानाला मिळणार चालना

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणी अंतर्गत राष्ट्रीय कृषि विकास योजना (RKVY) तसेच प्रगत माती व पर्ण परीक्षण प्रयोगशाळेची स्थापना या प्रकल्पांतर्गत कृषि महाविद्यालय, बदनापूर (जि. जालना), कृषि संशोधन केंद्र, बदनापूर आणि कृषि विज्ञान केंद्र, बदनापूर यांच्या संयुक्त विद्यमाने दिनांक १७ नोव्हेंबर २०२६ रोजी मौजे शेकटा, छत्रपती संभाजीनगर येथील प्रगतिशील शेतकरी श्री. सिकंदर जाधव यांच्या शेतात ड्रोन फवारणी सेवा शुभारंभ कार्यक्रम माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या अध्यक्षतेखाली उत्साहात संपन्न झाला. राष्ट्रीय कृषि विकास योजना प्रकल्पांतर्गत तूर पिकाच्या ‘गोदावरी’ वाणासाठी आवश्यक कृषि निविष्ठांचा वापर करून ड्रोनद्वारे फवारणीचे प्रात्यक्षिक आयोजित करण्यात आले.

यावेळी कृषि महाविद्यालय, परभणीचे अधिष्ठाता डॉ. प्रवीण वैद्य, कृषि महाविद्यालय, बदनापूरचे अधिष्ठाता डॉ. दीपक पाटील, मृद विज्ञान विभागप्रमुख डॉ. हरिहर कौसडीकर, मोसंबी संशोधन केंद्राचे प्रभारी अधिकारी डॉ. गजेंद्र जगताप तसेच कृषि विज्ञान केंद्र, बदनापूरचे प्रमुख शास्त्रज्ञ डॉ. सचिन सोमवंशी यांची प्रमुख उपस्थिती होती.

यावेळी विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी दुष्काळसदृश परिस्थितीत तूर पिकाचे योग्य व्यवस्थापन आणि सुधारित वाणाची निवड यांचा उत्कृष्ट समन्वय साधून पीक चांगल्या प्रकारे जोपासल्याबद्दल शेतकरी श्री. सिकंदर जाधव यांचे कौतुक केले. तसेच ‘गोदावरी’ तूर वाण विकसित करणारे डॉ. दीपक पाटील, प्रमुख शास्त्रज्ञ, कृषि संशोधन केंद्र, बदनापूर तथा अधिष्ठाता, कृषि महाविद्यालय, बदनापूर यांचेही त्यांनी अभिनंदन केले. दुष्काळी परिस्थितीत विद्यापीठ शेतकऱ्यांच्या पाठीशी खंबीरपणे उभे आहे, असे प्रतिपादन त्यांनी यावेळी केले.

शेतीमध्ये आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर वाढविणे, कृषि निविष्ठांचा कार्यक्षम वापर करणे तसेच शेतकऱ्यांना आधुनिक कृषि तंत्रज्ञानाच्या सेवा उपलब्ध करून देणे या दृष्टीने ड्रोन सेवा महत्त्वपूर्ण ठरणार आहे. ड्रोन तंत्रज्ञानाच्या वापरामुळे पीक संरक्षणासाठी फवारणीची कार्यक्षमता वाढण्यास, वेळ व श्रमाची बचत होण्यास तसेच शेती व्यवस्थापन अधिक गतिमान आणि प्रभावी करण्यास मदत होणार आहे.

यावेळी उपस्थित मान्यवरांनी कृषि क्षेत्रातील तंत्रज्ञानाधारित संशोधन, विस्तार कार्य आणि आधुनिक कृषि तंत्रज्ञान शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचविण्याचे महत्त्व अधोरेखित केले. विद्यापीठाच्या माध्यमातून अशा आधुनिक सुविधा उपलब्ध करून दिल्यामुळे परिसरातील शेतकऱ्यांना निश्चितच लाभ होईल, असा विश्वास व्यक्त करण्यात आला. उपस्थित शास्त्रज्ञांनी शेतकऱ्यांना विविध कृषि विषयांवर मार्गदर्शन केले तसेच त्यांच्या प्रश्नांचे निरसन केले.

कार्यक्रमाचे संचलन व प्रास्ताविक राष्ट्रीय कृषि विकास योजना प्रकल्पाचे मुख्य अन्वेषक डॉ. महेश वाघमारे यांनी केले, तर डॉ. नितीन देशमुख, सहाय्यक प्राध्यापक, कृषि महाविद्यालय, बदनापूर यांनी उपस्थितांचे आभार मानले.

कार्यक्रमाचे नियोजन व आयोजन राष्ट्रीय कृषि विकास योजना प्रकल्पाचे मुख्य अन्वेषक डॉ. महेश वाघमारे, डॉ. एस. एस. माने, सहयोगी प्राध्यापक तथा सह-मुख्य अन्वेषक, डॉ. गणेश गायकवाड, सहयोगी प्राध्यापक तथा सह-मुख्य अन्वेषक, डॉ. पगार, कृषि संशोधन केंद्र, बदनापूर तसेच कृषि महाविद्यालय, बदनापूर येथील अधिकारी व कर्मचारी यांनी विशेष पुढाकार घेऊन केले.








मौजे शेकटा येथे तूर वाण ‘गोदावरी’च्या आद्यरेषीय प्रात्यक्षिकाला माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांची भेट; ‘शेतीमध्ये सर्व काही आहे’ हा समाधानाचा उद्गार शेतकऱ्यांच्या तोंडून निघावा, अशी इच्छा व्यक्त केली

सुधारित तूर वाण ‘गोदावरी’ची उत्कृष्ट पीक वाढ व शेंगा धारणेची क्षमता; ड्रोनद्वारे फवारणीचे प्रात्यक्षिकही आयोजित

छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यातील मौजे शेकटा येथे कृषिभूषण पुरस्कारप्राप्त शेतकरी श्री. सिकंदर जाधव यांच्या शेतावर वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणी यांच्या वतीने राबविण्यात येत असलेल्या सुधारित तूर वाण ‘गोदावरी’च्या आद्यरेषीय प्रात्यक्षिकास (Frontline Demonstration) विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी दिनांक १७ नोव्हेंबर २०२६ रोजी भेट देऊन पीक परिस्थितीची पाहणी केली. या भेटीदरम्यान कृषी संशोधन केंद्र, बदनापूरचे प्रमुख शास्त्रज्ञ (तूर) तथा कृषि महाविद्यालय, बदनापूरचे अधिष्ठाता डॉ. दीपक पाटील, कृषि महाविद्यालय, परभणीचे अधिष्ठाता डॉ. प्रवीण वैद्य, मृदाशास्त्र विभागप्रमुख डॉ. हरिहर कौसडीकर, मोसंबी संशोधन केंद्राचे प्रभारी अधिकारी डॉ. गजेंद्र जगताप तसेच कृषी विज्ञान केंद्र, बदनापूरचे प्रमुख शास्त्रज्ञ डॉ. सचिन सोमवंशी, कृषि संशोधन केंद्र, बदनापूर येथील शास्त्रज्ञ तसेच स्थानिक शेतकरी उपस्थित होते.

या प्रसंगी तूर पिकावर ड्रोनच्या माध्यमातून कीटकनाशक फवारणीचे प्रत्यक्ष प्रात्यक्षिक आयोजित करण्यात आले. या प्रात्यक्षिकामुळे उपस्थित शेतकऱ्यांना आधुनिक कृषि तंत्रज्ञानाचा प्रत्यक्ष अनुभव घेता आला. श्री. सिकंदर जाधव यांनी ठिबक सिंचनाखाली सुधारित ‘गोदावरी’ आणि स्थानिक ‘चारू’ या तूर वाणांची जोड ओळ व एकेरी ओळ पद्धतीने लागवड केली आहे.

प्रात्यक्षिकातील ‘गोदावरी’ वाणाने स्थानिक ‘चारू’ वाणाच्या तुलनेत पीक वाढ, फांद्यांची संख्या आणि शेंगा धारणेच्या बाबतीत अधिक उत्कृष्ट कामगिरी दर्शविल्याचे निरीक्षण करण्यात आले. माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी पीक परिस्थितीचे बारकाईने निरीक्षण करून सुधारित वाण, शिफारशीत कृषि पद्धती आणि सूक्ष्मजीव समूह (Microbial Consortia) यांच्या एकात्मिक वापरातून उत्पादनवाढीच्या संभाव्यतेचा आढावा घेतला.

शेतकऱ्यांच्या तोंडून ‘शेतीमध्ये सर्व काही आहे’ असे समाधानाचे उद्गार निघावेत, अशी इच्छा व्यक्त  माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी व्यक्त केली. विद्यापीठाने विकसित केलेल्या तूर वाण ‘गोदावरी’च्या माध्यमातून या वर्षीच्या दुष्काळी स्थितीमध्ये देखील कृषिभूषण पुरस्कारप्राप्त शेतकरी श्री. सिकंदर जाधव हे एकरी १५ क्विंटलपेक्षा अधिक उत्पादन घेण्याच्या दिशेने वाटचाल करीत असल्याचे त्यांनी नमूद केले. या यशाचे श्रेय श्री. जाधव यांच्या मेहनतीला, जिद्दीला आणि शास्त्रज्ञांच्या मार्गदर्शनाला जाते, असे प्रतिपादन माननीय कुलगुरूंनी केले.

महाराष्ट्र शासनाचा प्रतिष्ठित ‘कृषिभूषण’ पुरस्कार प्राप्त प्रगतिशील शेतकरी श्री. सिकंदर जाधव यांनी आधुनिक कृषि तंत्रज्ञानाचा स्वीकार करून त्याचे प्रत्यक्ष प्रात्यक्षिक सादर करण्यासाठी घेतलेल्या पुढाकाराचे माननीय कुलगुरूंनी विशेष कौतुक केले. तसेच, उच्च उत्पादनक्षम आणि रोगप्रतिकारक तूर वाण विकसित करण्यासाठी व आद्यरेषीय प्रात्यक्षिके तसेच शेतकरी-केंद्रित विस्तार उपक्रमांच्या माध्यमातून त्यांचा प्रसार करण्यासाठी कृषि संशोधन केंद्र, बदनापूर येथील शास्त्रज्ञांनी केलेल्या कार्याचेही त्यांनी अभिनंदन केले.

कृषि संशोधन आणि प्रत्यक्ष शेतातील अंमलबजावणी यांमधील दरी कमी करण्यासाठी संशोधन संस्थांनी विकसित केलेले आधुनिक तंत्रज्ञान प्रभावीपणे शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचविणे आणि त्याचा व्यापक स्वीकार होण्यासाठी प्रयत्न करणे आवश्यक असल्याचे माननीय कुलगुरूंनी यावेळी अधोरेखित केले.

या आद्यरेषीय प्रात्यक्षिकाचा मुख्य उद्देश सुधारित तूर वाण ‘गोदावरी’, सूक्ष्मजीव समूहाद्वारे बीजप्रक्रिया, संतुलित अन्नद्रव्य व्यवस्थापन, ठिबक सिंचन आणि शिफारशीत पीक संरक्षण उपाययोजना यांसारख्या एकात्मिक पीक उत्पादन तंत्रज्ञानाचे महत्त्व शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचविणे हा आहे. या एकात्मिक तंत्रज्ञानाच्या अवलंबनामुळे तूर उत्पादनात वाढ, मृदा आरोग्य सुधारणा, उपलब्ध संसाधनांचा कार्यक्षम वापर आणि शाश्वत कृषि उत्पादनाला चालना मिळण्यास मदत होणार आहे.

या भेटीमुळे शेतकरी आणि शास्त्रज्ञ यांच्यात संवाद साधण्याची संधी उपलब्ध झाली असून सुधारित तूर वाण ‘गोदावरी’ आणि त्याच्या शिफारशीत उत्पादन तंत्रज्ञानाबाबत शेतकऱ्यांमध्ये जागरूकता निर्माण झाली आहे. अशा आद्यरेषीय प्रात्यक्षिकांमुळे तूर उत्पादनवाढ, शेतीची आर्थिक लाभदायकता, शाश्वत कृषि विकास आणि शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढविण्यास निश्चितच हातभार लागणार आहे.











Monday, November 16, 2026

२० नोव्हेंबर रोजी वनामकृविचा २८ वा दीक्षांत समारंभ

दीक्षांत समारंभात ३११४ स्‍नातकांना विविध पदवीने अनुग्रहीत करण्‍यात येणार  ....... माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांची पत्रकार परिषदेत माहिती


वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठाचा २८ वा दीक्षांत समारंभ दिनांक २० नोव्हेंबर २०२६ रोजी आयोजित करण्यात आला असून, त्यानिमित्त विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या अध्यक्षतेखाली दिनांक १६ नोव्हेंबर २०२६ रोजी पत्रकार परिषदेचे आयोजन करण्यात आले.

यावेळी पत्रकारांशी संवाद साधताना माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी माहिती दिली की, विद्यापीठाचा २८ वा दीक्षांत समारंभ सकाळी १०.०० वाजता विद्यापीठाच्या विद्यार्थी कल्याण कार्यालय परिसरातील सुवर्ण जयंती दीक्षांत सभागृहात आयोजित करण्यात आला आहे. महाराष्ट्राचे माननीय राज्यपाल तथा विद्यापीठाचे कुलपती श्री. जिष्णु देव वर्मा यांच्या निर्देशानुसार (महाराष्ट्र कृषि विद्यापीठ अधिनियम, १९८३ मधील कलम १८(१) मधील तरतुदींच्या अनुषंगाने) सदर दीक्षांत समारंभाचे अध्यक्षस्थान विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि भूषविणार आहेत.

महाराष्ट्र राज्याचे माननीय कृषिमंत्री तथा विद्यापीठाचे प्रति-कुलपती श्री. दत्तात्रय भरणे हे या समारंभास विशेष अतिथी म्हणून उपस्थित राहणार आहेत. तसेच, नवी दिल्ली येथील राष्ट्रीय कृषी विज्ञान अकादमीचे (NAAS) सचिव तथा भाकृअप–भारतीय कृषी संशोधन संस्था (ICAR-IARI) चे माजी संचालक व माजी कुलगुरू पद्मश्री डॉ. अशोक कुमार सिंह हे या समारंभास प्रमुख अतिथी म्हणून उपस्थित राहून दीक्षांत अभिभाषण करणार आहेत.

महाराष्ट्र राज्याचे सार्वजनिक आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण, पाणी पुरवठा आणि स्वच्छता, ऊर्जा, महिला आणि बालविकास, सार्वजनिक बांधकाम (सार्वजनिक उपक्रम) राज्यमंत्री तथा पालकमंत्री (परभणी जिल्हा) मा. ना. श्रीमती मेघनाताई बोर्डीकर तसेच वित्त, नियोजन, कृषि, मदत व पुनर्वसन, विधी व न्याय, कामगार राज्यमंत्री मा. ना. ॲड. श्री. आशिष जयस्वाल, पंदेकृविचे माननीय कुलगुरू डॉ शरद गडाख, मफुकृविचे माननीय कुलगुरू डॉ. विलास खर्चे, बासाकोकृविचे माननीय कुलगुरू डॉ संजय भावे, माफसुच्या माननीय प्रभारी कुलगुरू डॉ मनाली क्षीरसागर, एसएनडीटी महिला विद्यापीठाच्या माननीय प्रभारी कुलगुरू प्रा. डॉ. हेमलता बागला, रतन टाटा महाराष्ट्र राज्य कौश्यल्य विद्यापीठाच्या माननीय प्रभारी कुलगुरू डॉ. अपूर्वा पालकर,  यांच्यासह वनामकृविचे माजी कुलगुरू, विद्यापीठ कार्यकारी परिषदेचे सर्व सन्माननीय सदस्य यांची प्रमुख उपस्थिती लाभणार आहे.

यावेळी राज्यसभा सदस्य मा. खा. अशोक चव्हाण, राज्यसभा सदस्य मा. खा. डॉ. अजित गोपछडे, राज्यसभा सदस्य मा. खा. डॉ. रामाराव वडकुते, लोकसभा सदस्य मा. खा.  श्री. संजय जाधव, विधान परिषद सदस्य मा. आ. श्री. विक्रम काळे, विधान परिषद सदस्य मा. आ. श्री. सईद खान, विधान परिषद सदस्य मा. आ. डॉ. प्रतापसिंह पाटील, विधानसभा सदस्य व कार्यकारी परिषद सदस्य मा. आ. डॉ. राहुल पाटील, विधानसभा सदस्य मा. आ. श्री रत्नाकर गुट्टे, विधानसभा सदस्य मा. आ. श्री राजेश विटेकर, विधानसभा सदस्य व कार्यकारी परिषद सदस्य मा. आ. श्री. बालाजी कल्याणकर, विधानसभा सदस्य व कार्यकारी परिषद सदस्य मा. आ. श्रीमती श्रीजया चव्हाण, कृषि परीषदेचे उपाध्याक्ष मा. श्री. तुषार पवार, विद्यापीठ कार्यकारी परिषद सदस्य तथा भारतीय कृषी संशोधन परिषद (ICAR) चे माजी उपमहासंचालक (कृषी शिक्षण) डॉ. आर. सी. अग्रवाल, महाराष्ट्र शासनाच्या कृषि विभागाचे माननीय सचिव डॉ परिमल सिंग (भाप्रसे), कृषि परिषदेच्या महासंचालक माननीय श्री राहुल रंजन महिवाल (भाप्रसे), महाराष्ट्र शासनाच्या कृषि विभागाचे माननीय आयुक्त श्री सुरज मांढरे, पद्मश्री श्री श्रीरंग (दादा) देवबा लाड,  कृषि परिषदेचे सदस्य श्री जनार्धन कातकडे, भारतीय कृषि अनुसंधान संस्थेतील वरिष्ठ उच्च पदस्थ अधिकारी, आदी मान्यवरांची उपस्थिती राहणार आहे.

महाराष्ट्रात आणि मराठवाड्यातील दुष्काळी परिस्थितीचे गांभीर्य लक्षात घेऊन, विद्यापीठाचा २८ वा दीक्षांत समारंभ अत्यंत साध्या स्वरूपात आयोजित करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे.

दीक्षांत समारंभात सन २०२५ – २६ या शैक्षणिक वर्षातील विविध विद्याशाखेतील विविध पदवी, पदव्युत्तर पदवी व आचार्य पदवी पूर्ण करणाऱ्या एकुण ३११४ स्नातकांना पदवी अनुग्रहीत करण्यात येणार आहे. यात आचार्य पदवीचे २९ पात्र स्नातक, पदव्युत्तर पदवीचे २९२ स्नातक व पदवी अभ्यासक्रमाचे २७९३  स्नातकांचा समावेश आहे.

याबरोबरच, कृषी व शेतीपूरक उद्योग क्षेत्रात उल्लेखनीय कार्य करणाऱ्या मान्यवरांना ‘डॉक्टर ऑफ सायन्स’ (मानद) पदवीने तसेच ‘कृषिरत्न’ मानद उपाधीने सन्मानित करण्यात येणार आहे. तसेच, मराठवाड्यातील आठही जिल्ह्यांतील प्रगतिशील शेतकऱ्यांना ‘शेतकरी शास्त्रज्ञ पुरस्कार’ आणि ‘नाविन्यपूर्ण शेतकरी पुरस्कार’ प्रदान करून गौरविण्यात येणार आहे. यामध्ये महिला शेतकऱ्यांचाही समावेश असणार आहे.

२८ व्या दीक्षांत समारंभापर्यंत कृषि आणि सलग्न शाखेतील एकूण ७२१०१ स्नातकांचा समावेश आहे. याशिवाय, कृषी पदविका अभ्यासक्रमाची ६१,३८१ प्रमाणपत्रे तसेच उद्यानविद्या अभ्यासक्रमाची १,४२४ प्रमाणपत्रे प्रदान करण्यात आली आहेत. अशा प्रकारे, एकूण १,३४,९०६ कुशल मनुष्यबळाच्या निर्मितीत विद्यापीठाने मोलाचे योगदान दिले आहे.

दीक्षांत समारंभात सन २०२५  – २६ या शैक्षणिक वर्षातील विद्यापीठातील विविध अभ्यासक्रमासाठी विद्यापीठाने व दात्यांनी निश्चित केलेल्यां सूवर्ण पदके, रौप्य पदके व रोख पारितोषिके पात्र स्नातकांना प्रदान करून मान्यवरांच्या शुभहस्ते गौरविण्यात येणार आहे. एकूण ६४ पदके आणि प्रमाणपत्रे वितरण करण्यात येणार आहेत. यामध्ये १४ विद्यापीठ सुवर्ण पदके, दात्यांकडून देण्यात येणारे १४ सुवर्ण पदके, १ रौप्य पदक आणि १० रोख पुरस्कार प्रमाणपत्रांचे वितरण करण्‍यात येणार असुन २५ पदव्युत्तर पदवी गुणवत्‍ता प्रमाणपत्रांचा समावेश आहे, अशी माहिती माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि  यांनी दिली.

पदवी अनुग्रहीत करण्यात येणाऱ्या स्नातकांची यादी विद्यापीठाच्या संकेतस्थळावर उपलब्ध करण्यात आली आहे. ज्या पदवीधरांची नावे विद्यापीठ संकेतस्थळावर प्रसिध्द करण्यात आलेल्या अधिसुचनेत सुचिबध्द असतील त्यांनाच दीक्षांत दिंडीत सहभागी होण्याची परवानगी दिली जाईल. दीक्षांत समारंभाच्या यादीत नाव असणाऱ्या स्नातकांनीच कार्यक्रमास उपस्थित राहावे. या दीक्षांत समारंभाकारिता पात्र असणाऱ्या विद्यार्थ्यांव्यतिरिक्त विद्यापीठातील इतर विद्यार्थी, अधिकारी व कर्मचारी तसेच इतर मान्यवरांनी इतर मान्यवरांना हा समारंभ विद्यापीठाच्या युटूब https://www.youtube.com/@vnmkv यावर पहाता येईल.

दीक्षांत समारंभास उपस्थित राहणाऱ्या आचार्य पदवी (पीएच.डी.) प्राप्त स्नातकांना तसेच सुवर्णपदके, रौप्यपदके, रोख पारितोषिके व प्रमाणपत्रांसाठी निवड झालेल्या स्नातकांना संबंधित पुरस्कार व पदवी प्रमाणपत्रे समारंभात प्रदान करण्यात येतील. तसेच, इतर सर्व स्नातकांची पदवी प्रमाणपत्रे त्याच दिवशी संबंधित महाविद्यालये व विभागांमध्ये उपलब्ध करून देण्यात येतील.

दीक्षांत समारंभ वेळेवर सुरू होणार असल्यामुळे सर्व संबंधित स्नातकांनी वेळेच्या एक तास अगोदर विद्वत दिंडीत सहभागी होण्यासाठी कार्यक्रम स्थळी यावे.

दीक्षांत दिंडीत प्रत्यक्ष सहभागी होणारे विद्यार्थी-विद्यार्थिनी, निमंत्रित मान्यवर, अधिकारी व कर्मचारी यांच्यासाठी वस्त्रसंहिता निश्चित करण्यात आली आहे. त्यानुसार, विद्यार्थी तसेच पुरुष अधिकारी व कर्मचारी यांनी पांढरा कुर्ता-पायजमा, तर विद्यार्थिनी तसेच महिला अधिकारी व कर्मचारी यांनी क्रीम रंगाचा सलवार-कमीज किंवा साडी व ब्लाउज परिधान करणे बंधनकारक आहे.

हा सकारात्मक बदल यापूर्वी राष्ट्रीय स्तरावरील अनेक विद्यापीठांनी स्वीकारला असून, या विद्यापीठानेही मागील दीक्षांत समारंभापासून या वस्त्रसंहितेची अंमलबजावणी सुरू केली आहे. दीक्षांत समारंभाची गरिमा व शोभा वृद्धिंगत करण्याच्या दृष्टीने समारंभात सहभागी होणाऱ्या इतर सर्व विद्यार्थी-विद्यार्थिनी, निमंत्रित मान्यवर, अधिकारी व कर्मचारी यांनीदेखील वरीलप्रमाणे वस्त्रसंहितेचे पालन करावे, अशी अपेक्षा आहे.

दीक्षांत दिंडीत सहभागी होणाऱ्या विद्यार्थ्यांनी त्यांना प्रदान करण्यात येणारे विद्या वस्त्र (स्टोल) दीक्षांत समारंभाच्या एक दिवस आधी संबंधित विभागाकडून प्राप्त करून घ्यावे.

पत्रकार परिषदेत संशोधन संचालक डॉ. भगवान आसेवार, विस्तार शिक्षण संचालक डॉ. राकेश अहिरे, कुलसचिव श्री. पुरभा काळे, नियंत्रक श्रीमती भाग्यश्री जाधव, उपकुलसचिव डॉ. गजानन भालेराव, मुख्य विस्तार शिक्षण अधिकारी डॉ. प्रशांत देशमुख, सहाय्यक कुलसचिव श्री. सुरेश हिवराळे आदी मान्यवरांची उपस्थिती होती. कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन जनसंपर्क अधिकारी डॉ शंकर गणपत पुरी यांनी केले. या पत्रकार परिषदेत विविध माध्यमांचे प्रतिनिधी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.