आधुनिक शेतीच्या संधींचा लाभ घेत कौशल्य व संशोधनवृत्ती विकसित करा : माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि

 कृषि शिक्षणाच्या नव्या पर्वाला सुरुवात; शासकीय कृषि महाविद्यालय, नांदेड येथे प्रथम वर्षाच्या विद्यार्थ्यांचा दीक्षारंभ व पालक मेळावा उत्साहात

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठांतर्गत शासकीय कृषि महाविद्यालय, नांदेड येथे शैक्षणिक वर्ष २०२६-२७ मध्ये प्रथम वर्षात प्रवेशित विद्यार्थ्यांसाठी ‘दीक्षारंभ कार्यक्रम व पालक मेळावा’ उत्साहपूर्ण वातावरणात दिनांक २३ सप्टेंबर २०२६ रोजी संपन्न झाला. कृषि शिक्षणाच्या नव्या पर्वात पदार्पण करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना विद्यापीठाची शैक्षणिक परंपरा, उपलब्ध सुविधा, अभ्यासक्रम, संशोधनाच्या संधी तसेच भविष्यातील करिअरच्या विविध वाटांचा परिचय करून देणे हा कार्यक्रमाचा प्रमुख उद्देश होता.

कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि होते. त्यांनी आभासी माध्यमातून विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन केले. यावेळी शिक्षण संचालक डॉ. बाबासाहेब ठोंबरे, अधिष्ठाता डॉ. राजेश कदम, 

 पिपल्स महाविद्यालयाचे प्रा. विनोद चव्हाण, उपकुलसचिव (विद्या) डॉ. गजानन भालेराव, कापूस संशोधन केंद्राचे प्रभारी अधिकारी डॉ. विजयकुमार चिंचाणे, केळी संशोधन केंद्राच्या प्रभारी अधिकारी डॉ. सुजाता धुतराज आणि कृषी तंत्र विद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. संतोष पिल्लेवाड यांची प्रमुख उपस्थिती होती.

माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करताना सांगितले की, “कृषि पदवी ही केवळ नोकरी मिळविण्याचे साधन न राहता ज्ञान, कौशल्य, संशोधन आणि उद्योजकतेच्या माध्यमातून समाज व शेतकऱ्यांच्या जीवनात सकारात्मक परिवर्तन घडविण्याचे माध्यम बनले पाहिजे.” विद्यार्थ्यांनी केवळ पदवी संपादन करण्यापुरते शिक्षण न घेता विषयाचे सखोल ज्ञान आत्मसात करून कौशल्यविकास आणि संशोधनवृत्ती जोपासावी, असे आवाहन त्यांनी केले.

आधुनिक शेतीमध्ये कृत्रिम बुद्धिमत्ता, ड्रोन तंत्रज्ञान, डिजिटल शेती, अचूक शेती, हवामान-स्मार्ट शेती, जैवतंत्रज्ञान, कृषी यांत्रिकीकरण तसेच मूल्यवर्धन आणि कृषी उद्योजकतेच्या माध्यमातून मोठ्या संधी निर्माण होत आहेत. बदलत्या कृषी क्षेत्राच्या गरजा ओळखून विद्यार्थ्यांनी नव्या तंत्रज्ञानाचा स्वीकार करावा, प्रयोगशील दृष्टिकोन ठेवावा आणि 'शेतकरी-केंद्रित विचारातून समस्यांचे समाधान शोधणारे कृषि व्यावसायिक’ म्हणून स्वतःची ओळख निर्माण करावी, असेही त्यांनी नमूद केले.

शिक्षण संचालक डॉ. बाबासाहेब ठोंबरे यांनी विद्यापीठातील शैक्षणिक सुविधा, अभ्यासक्रम, विविध विद्यार्थी-केंद्रित उपक्रम आणि उपलब्ध संधींची माहिती दिली. महाविद्यालयीन जीवनात शिस्त, वेळेचे नियोजन, नियमित व सातत्यपूर्ण अभ्यास तसेच शिक्षकांशी संवाद यांना विशेष महत्त्व असल्याचे त्यांनी सांगितले. विद्यार्थ्यांनी उपलब्ध शैक्षणिक व संशोधन सुविधांचा अधिकाधिक उपयोग करून आपल्या व्यक्तिमत्त्वाचा सर्वांगीण विकास साधावा, असे आवाहन त्यांनी केले.

प्रास्ताविकात अधिष्ठाता डॉ राजेश कदम यांनी महाविद्यालयाच्या उपलब्ध सुविधा आणि शिस्तबद्ध व्यवस्थापन प्रणाली सांगितली. तसेच सर्व प्रवेशीत विद्यार्थ्यांचे अभिनंदन करून अभ्यासक्रम यशस्वीतेसाठी शुभेच्छा दिल्या.

यावेळी प्रा. विनोद चव्हाण, डॉ. गजानन भालेराव, डॉ. विजयकुमार चिंचाणे, डॉ. सुजाता धुतराज आणि डॉ. संतोष पिल्लेवाड यांनीही विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन केले. त्यांनी कृषि शिक्षणातील विविध क्षेत्रे, उच्च शिक्षणाच्या संधी, स्पर्धा परीक्षा, संशोधन, विस्तार कार्य, कृषि उद्योग तसेच स्वयंरोजगार आणि उद्योजकतेच्या संधींबाबत मार्गदर्शन केले.

नव्याने प्रवेश घेतलेल्या विद्यार्थ्यांनी कृषि शिक्षणाबाबतच्या आपल्या अपेक्षा व्यक्त करताना भविष्यात कृषि क्षेत्रात नाविन्यपूर्ण कार्य करण्याचा निर्धार व्यक्त केला. काही विद्यार्थ्यांनी आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून शेतकऱ्यांच्या समस्या सोडविणे, कृषि उद्योजकता विकसित करणे आणि संशोधनाच्या माध्यमातून योगदान देण्याची इच्छा व्यक्त केली.

पालकांनीही आपल्या पाल्यांच्या शैक्षणिक प्रगतीबाबतच्या अपेक्षा व्यक्त केल्या. महाविद्यालयाकडून विद्यार्थ्यांना मिळणारे शैक्षणिक मार्गदर्शन, सुविधा आणि सकारात्मक वातावरण याबद्दल त्यांनी समाधान व्यक्त केले. विद्यार्थी, पालक आणि शिक्षक यांच्यातील सातत्यपूर्ण संवादातून विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक, व्यावसायिक व व्यक्तिमत्त्व विकासाला निश्चितच सकारात्मक दिशा मिळेल, असा सूर यावेळी व्यक्त झाला.

कार्यक्रमाचे आयोजन अधिष्ठाता डॉ. राजेश कदम यांच्या मार्गदर्शनाखाली शिक्षण प्रभारी डॉ. रमेश पाटील यांनी केले. कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन कु. प्रणली बिलेवाड आणि श्री. भावेश जोशी यांनी केले, तर श्री. प्र. वि. कळसकर यांनी आभार प्रदर्शन केले.

नव्या शैक्षणिक वर्षाच्या प्रारंभी आयोजित करण्यात आलेल्या या दीक्षारंभ कार्यक्रमामुळे नवागत विद्यार्थ्यांना कृषि शिक्षणाची व्यापकता, विद्यापीठाच्या शैक्षणिक परंपरा आणि भविष्यातील संधींची ओळख झाली. ज्ञान, कौशल्य, संशोधन आणि नवोपक्रमाच्या बळावर सक्षम कृषि व्यावसायिक घडविण्याच्या दिशेने हा कार्यक्रम महत्त्वपूर्ण ठरला.

कृषीपदवी शिक्षणादरम्यानच कृषी क्षेत्रातील संधी ओळखा

 नूतन कृषीपदवी विद्यार्थ्यांना माजी महासंचालक श्री. रावसाहेब भागडे यांचे मार्गदर्शन

कृषी क्षेत्रात विद्यार्थ्यांसाठी विविध प्रकारच्या रोजगार, संशोधन, उद्योजकता व स्वयंरोजगाराच्या संधी उपलब्ध आहेत. या संधींचा शोध घेत असतानाच विद्यार्थ्यांनी कृषीपदवी शिक्षणाच्या चार वर्षांच्या कालावधीत विषयाचे सखोल व गुणवत्तापूर्ण ज्ञान आत्मसात करण्यावर भर द्यावा, असे प्रतिपादन महाराष्ट्र कृषी शिक्षण व संशोधन परिषदेचे माजी महासंचालक श्री. रावसाहेब भागडे यांनी केले.

छत्रपती संभाजीनगर येथील कृषी महाविद्यालय, लिहाखेडी (हल्ली राष्ट्रीय कृषी संशोधन प्रकल्प, पैठण रोड येथे कार्यान्वित) येथे नूतन कृषीपदवी विद्यार्थ्यांसाठी दिनांक २१ सप्टेंबर २०२६ रोजी आयोजित दीक्षारंभ कार्यक्रमात ते प्रमुख पाहुणे म्हणून मार्गदर्शन करत होते.

या कार्यक्रमाचे आयोजन वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणीचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या नेतृत्वात आणि शिक्षण संचालक डॉ. बाबासाहेब ठोंबरे यांच्या मार्गदर्शनाखाली करण्यात आले. अध्यक्षस्थानी कृषी महाविद्यालय लिहाखेडी-पालोदचे अधिष्ठाता तथा सहयोगी संशोधन संचालक डॉ. सूर्यकांत पवार होते. यावेळी माजी उपविभागीय कृषी अधिकारी श्री. उदय देवळणकर, कृषी विज्ञान केंद्राच्या प्रमुख डॉ. दीप्ती पाटगावकर, कृषी तंत्र विद्यालयाचे प्राचार्य श्री. दत्ता मुळे आदी मान्यवर उपस्थित होते. याच प्रसंगी मान्यवरांच्या उपस्थितीत ‘सेवा संकल्प अभियानाची’ सुरुवात करण्यात आली.

पुढे मार्गदर्शन करताना श्री. भागडे म्हणाले की, कृषिशिक्षण घेतलेल्या विद्यार्थ्यांसमोर सेवाक्षेत्रासह विविध क्षेत्रांमध्ये अनेक संधी उपलब्ध आहेत. मात्र, या संधींचा लाभ घेण्यासाठी विद्यार्थ्यांनी प्रथम कृषीपदवीचे शिक्षण योग्य पद्धतीने पूर्ण करणे आवश्यक आहे. विद्यार्थ्यांनी अभ्यासू मित्र जोडावेत, वरिष्ठ विद्यार्थ्यांचे मार्गदर्शन घ्यावे तसेच शैक्षणिक अडचणी शिक्षकांशी मोकळेपणाने मांडाव्यात. नवीन शैक्षणिक धोरणात कौशल्याधारित अभ्यासक्रमाचा समावेश करण्यात आला असून प्रात्यक्षिक शिक्षणातून विद्यार्थ्यांनी स्वयंपूर्ण होण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे. महाविद्यालयातील वरिष्ठ विद्यार्थी अभ्यास कसा करतात, याबाबत जिज्ञासा ठेवून त्यांच्या चांगल्या बाबी आत्मसात कराव्यात. गुणवत्तापूर्ण शिक्षण घेतल्यास यश मिळतेच, हा माझ्यासह अनेकांचा अनुभव आहे, असे त्यांनी नमूद केले.

अध्यक्षीय मार्गदर्शन करताना डॉ. सूर्यकांत पवार यांनी प्रमुख पाहुणे श्री. रावसाहेब भागडे व श्री. उदय देवळणकर यांच्या कृषी क्षेत्रातील योगदानाचा आदरपूर्वक उल्लेख केला. या कृषी महाविद्यालयास मान्यता मिळवून देण्यासाठी त्यांनी केलेल्या प्रयत्नांचे विशेष कौतुक केले. संभाजीनगर जिल्ह्याचे रहिवासी म्हणून या महाविद्यालयाच्या उभारणीसाठी त्यांनी महत्त्वपूर्ण योगदान दिल्याचे डॉ. पवार यांनी नमूद केले.

डॉ. पवार म्हणाले की, सुधारित शैक्षणिक धोरणानुसार नवीन कृषी अभ्यासक्रम तयार करण्यात आला असून त्यामध्ये कौशल्य विकास आणि उद्योजकता विकासावर विशेष भर देण्यात आला आहे. कृषी क्षेत्रातील नवीन तंत्रज्ञान, नैसर्गिक शेती, कृत्रिम बुद्धिमत्ता, ड्रोन तंत्रज्ञान, काटेकोर शेती आदी आधुनिक विषयांचा अभ्यासक्रमात समावेश करण्यात आला आहे. कृषीपदवीधारक विद्यार्थ्यांसाठी अनेक संधी उपलब्ध असून त्या संधींचा लाभ घेण्यासाठी विद्यार्थ्यांनी प्रथम स्वतःची योग्यता विकसित करणे आवश्यक आहे.

आजचे युग स्पर्धेचे असून विद्यार्थ्यांनी सतत चिंतनशील राहून आपल्या व्यक्तिमत्त्वाचा विकास करणे गरजेचे आहे. शेती करणाऱ्या युवकांकडे कमीपणाच्या दृष्टिकोनातून पाहण्याची मानसिकता बदलण्याची गरज आहे. शेती करणे ही अभिमानाची बाब असून आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून शेतीला व्यवसाय व उद्योजकतेचे स्वरूप देता येते, असेही त्यांनी स्पष्ट केले.

महाविद्यालयातील शास्त्रज्ञ विद्यार्थ्यांना स्वतःच्या कार्यातून आणि अनुभवातून शिक्षण देत आहेत. त्यामुळे विद्यार्थ्यांनी शिक्षकांच्या मार्गदर्शनाचा पुरेपूर लाभ घ्यावा, असे आवाहन त्यांनी केले. तसेच विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि, शिक्षण संचालक डॉ. बाबासाहेब ठोंबरे, संशोधन संचालक डॉ. भगवान आसेवार, विस्तार शिक्षण संचालक डॉ. राकेश अहिरे तसेच विद्यापीठाचे कुलसचिव, नियंत्रक व अभियंता यांच्या सहकार्यामुळे महाविद्यालयाचे कामकाज सुरळीतपणे सुरू असल्याचे त्यांनी सांगितले.

श्री. उदय देवळणकर यांनी कृषी विभागातील आपल्या अनुभवांच्या आधारे मार्गदर्शन केले. शेतकरी बांधवांशी प्रभावी संवाद साधण्यासाठी संवादकौशल्याचे महत्त्व त्यांनी स्पष्ट केले. केंद्र व राज्य शासनाच्या माध्यमातून कृषी क्षेत्रासाठी राबविण्यात येणारे विविध उपक्रम तसेच उपलब्ध संधी याबाबतही त्यांनी माहिती दिली. कृषी हे महत्त्वाचे शिक्षण असून या क्षेत्रात राज्याने अनेक आदर्श निर्माण केले आहेत. आधुनिक शेती तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून बदलत्या परिस्थितीला सामोरे जाण्यासाठी विद्यार्थ्यांनी नेहमी प्रयत्नशील राहावे, असे आवाहन त्यांनी केले.

डॉ. दीप्ती पाटगावकर यांनी कृषी विषयाचे महत्त्व, कृषी क्षेत्रातील उपलब्ध संधी, मूल्यवर्धन तसेच कृषी क्षेत्रातील महिलांचा सहभाग याविषयी मार्गदर्शन केले. विद्यार्थ्यांनी शिस्त, वेळेचे नियोजन आणि प्रामाणिकपणा या गुणांना आपल्या व्यक्तिमत्त्वाचा अविभाज्य भाग बनवावे, असे त्यांनी सांगितले.

कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन डॉ. आशिष बागडे यांनी केले. कार्यक्रमाच्या यशस्वितेसाठी डॉ. संतोष ढगे, डॉ. दिलीप हिंगोले, डॉ. चंद्रकांत पाटील, डॉ. ज्ञानेश्वर मुटकुळे, डॉ. सुरेखा कदम व श्री. रामेश्वर ठोंबरे यांनी परिश्रम घेतले. यावेळी कॅम्पसमधील अधिकारी व कर्मचारी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

शासकीय कृषी व कृषी व्यवसाय व्यवस्थापन महाविद्यालय, जिरेवाडी येथे दीक्षारंभ समारंभ उत्साहात संपन्न

 

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणीचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या नेतृत्वात आणि शिक्षण संचालक डॉ. बाबासाहेब ठोंबरे यांच्या मार्गदर्शनाखाली शासकीय कृषी महाविद्यालय व शासकीय कृषी व्यवसाय व्यवस्थापन महाविद्यालय, जिरेवाडी, ता. परळी, जि. बीड येथे शैक्षणिक वर्ष २०२६-२७ मध्ये प्रवेशित कृषी पदवी व कृषी व्यवसाय व्यवस्थापन पदवीच्या प्रथम वर्षाच्या विद्यार्थ्यांचा दीक्षारंभ समारंभ दिनांक २१ सप्टेंबर २०२६ रोजी उत्साहात संपन्न झाला.

कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी महाविद्यालयाचे अधिष्ठाता डॉ. दिनेशसिंह चौहान होते, तर प्रमुख पाहुणे म्हणून वैद्यनाथ महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. आर. डी. राठोड उपस्थित होते. यावेळी कृषी तंत्र विद्यालय, अंबाजोगाईचे प्राचार्य डॉ. मधुकर खळगे, कृषी महाविद्यालयाचे शिक्षण विभागप्रमुख डॉ. विनोद शिंदे, कृषी व्यवसाय व्यवस्थापन महाविद्यालयाचे शिक्षण विभागप्रमुख डॉ. योगेश वाघमारे तसेच सहयोगी प्राध्यापक डॉ. गणेश गायकवाड यांची प्रमुख उपस्थिती होती.

अध्यक्षीय समारोपात महाविद्यालयाचे अधिष्ठाता डॉ. दिनेशसिंह चौहान यांनी प्रवेशित विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन केले. नवीन आव्हाने व वाढती स्पर्धा यांचा सामना करताना विद्यार्थ्यांनी आत्मविश्वासाने प्रगती करावी, असे त्यांनी सांगितले. कृषी तसेच कृषी व्यवसाय व्यवस्थापन या दोन्ही पदव्यांच्या माध्यमातून विद्यार्थी भविष्यात राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय स्तरावर आपला ठसा उमटवू शकतात, असे त्यांनी नमूद केले. “कृषी हा देशाचा पाया आहे, तर कृषी व्यवसाय व्यवस्थापन हे देशाच्या प्रगतीचे शिखर आहे,” असे सांगून त्यांनी विद्यार्थ्यांना उज्ज्वल भविष्यासाठी शुभेच्छा दिल्या.

प्रमुख पाहुणे डॉ. आर. डी. राठोड यांनी विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करताना कृषी व कृषी व्यवसाय व्यवस्थापन पदवीचे महत्त्व स्पष्ट केले. तसेच नवीन शैक्षणिक धोरण-२०२० याविषयी सखोल माहिती दिली. भावी पिढीमध्ये कृषीविषयी आवड व अभिरुची निर्माण होणे आवश्यक असून, शेती व शेती व्यवसायाकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन बदलण्याची गरज असल्याचे त्यांनी सांगितले. देशाच्या प्रगतीमध्ये युवकांनी सक्रिय योगदान द्यावे, असे आवाहन त्यांनी केले. पालकांनी आपल्या पाल्यांच्या शैक्षणिक प्रगतीबरोबरच व्यक्तिमत्त्व विकासाकडेही लक्ष देणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी नमूद केले.

डॉ. राठोड यांनी आपल्या मार्गदर्शनात माननीय माजी कृषि मंत्री आणि आमदार श्री  धनंजय मुंडे यांच्या दूरदृष्टी व प्रयत्नांमुळे कृषी व कृषी व्यवसाय व्यवस्थापनासारखी शासकीय महाविद्यालये परळी येथे स्थापन झाल्याबद्दल परळीकरांना अभिमान असल्याचे सांगितले. तसेच महाराष्ट्र शासनाच्या माध्यमातून व मंत्री पंकजाताई मुंडे यांच्या प्रयत्नातून परळी येथे स्थापन झालेल्या पशुवैद्यकीय महाविद्यालयाचाही त्यांनी आवर्जून उल्लेख केला. याबद्दल त्यांनी महाराष्ट्र शासन व संबंधित मंत्री यांचे आभार व्यक्त केले.

कार्यक्रमाच्या प्रारंभी प्रास्ताविक करण्यात आले. त्यानंतर कृषी महाविद्यालयाचे शिक्षण विभागप्रमुख डॉ. विनोद शिंदे यांनी सादरीकरणाच्या माध्यमातून कृषी व कृषी व्यवसाय व्यवस्थापन या पदवी अभ्यासक्रमांची माहिती, परीक्षा पद्धती, महाविद्यालयातील उपस्थितीचे महत्त्व तसेच विविध शैक्षणिक बाबींविषयी विद्यार्थ्यांना सविस्तर मार्गदर्शन केले.

प्रा. बाबासाहेब मस्के यांनी राष्ट्रीय सेवा योजना, जिमखाना तसेच भारत सरकार व महाराष्ट्र शासनामार्फत राबविण्यात येणाऱ्या विविध शिष्यवृत्ती योजनांची सविस्तर माहिती विद्यार्थ्यांना दिली. कृषी व्यवसाय व्यवस्थापन महाविद्यालयाचे शिक्षण विभागप्रमुख डॉ. योगेश वाघमारे यांनी राष्ट्रीय स्तरावर आयसीएआर तसेच राज्य स्तरावर एमसीएआरमार्फत घेण्यात येणाऱ्या विविध स्पर्धा परीक्षा व पदव्युत्तर शिक्षणाच्या संधींबाबत माहिती दिली. तसेच सहकार व व्यवसाय क्षेत्रात करिअर घडविण्यासाठी स्पर्धा परीक्षांच्या माध्यमातून उपलब्ध असलेल्या विविध संधींबाबत विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन केले.

कार्यक्रमादरम्यान पालकांनी मनोगत व्यक्त करून आपल्या पाल्यांच्या भवितव्याबाबत समाधान व विश्वास व्यक्त केला. यावर्षी आयसीएआरच्या माध्यमातून बिहार, कर्नाटक व राजस्थान राज्यांमधूनही काही विद्यार्थ्यांनी या महाविद्यालयात प्रवेश घेतला आहे. या विद्यार्थ्यांनीही यावेळी आपले मनोगत व्यक्त केले.

याप्रसंगी प्रवेशित विद्यार्थी व त्यांचे पालक मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. महाविद्यालयातील विविध विभागांचे प्राध्यापक डॉ. अमोल मिसाळ, डॉ. अक्षता शिंदे, डॉ. गिरी, प्रा. शिवाजी किर्जत, प्रा. स्वप्नाली जाधवर तसेच ग्रंथपाल श्रीमती मोडके यांची उपस्थिती होती.

कार्यक्रम यशस्वी करण्यासाठी वरिष्ठ लिपिक श्री. अनंत मुंडे व वरिष्ठ लिपिक श्री. गोपाल विघ्ने यांनी विशेष परिश्रम घेतले. कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन सहयोगी प्राध्यापक डॉ. संजय राठोड यांनी केले. यावेळी महाविद्यालयातील कर्मचारी श्री. दत्ता वाकडे, श्री. उदय चव्हाण, श्री. ऋषिकेश धोत्रे, श्री. अक्षय कांबळे तसेच द्वितीय व तृतीय वर्षाचे विद्यार्थी उपस्थित होते.

वनामकृविच्या अंबाजोगाई येथील कृषि महाविद्यालयात ‘दीक्षारंभ कार्यक्रम व पालक मेळावा’ उत्साहात संपन्न

माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या हस्ते ऑनलाइन उद्घाटन; नवप्रवेशित विद्यार्थ्यांना संस्कार, संघर्ष आणि सेवाभावी वृत्तीचा संदेश

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठांतर्गत कृषि महाविद्यालय, अंबाजोगाई येथे शैक्षणिक वर्ष २०२६-२७ मधील नवप्रवेशित विद्यार्थ्यांसाठी ‘दीक्षारंभ कार्यक्रम व पालक मेळावा’ उत्साहात संपन्न झाला. महाविद्यालयाच्या शिक्षण विभाग, जिमखाना विभाग आणि राष्ट्रीय सेवा योजना (रासेयो) यांच्या संयुक्त विद्यमाने या कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले होते.

कार्यक्रमाचे उद्घाटन व अध्यक्षस्थान वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी ऑनलाइन पद्धतीने भूषविले. विद्यापीठाचे शिक्षण संचालक डॉ. बाबासाहेब ठोंबरे यांचीही ऑनलाइन प्रमुख उपस्थिती होती. यावेळी प्रमुख मार्गदर्शक म्हणून अंबाजोगाई येथील यशवंतराव चव्हाण महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. शिवदास शिरसाट उपस्थित होते. तसेच अंबाजोगाई शहर पोलीस ठाण्याचे पोलीस निरीक्षक श्री. शरद जोगदंड आणि तहसीलदार श्री. विलास तरंगे यांची विशेष उपस्थिती होती.

उद्घाटनपर मार्गदर्शन करताना माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी विद्यार्थ्यांना शिक्षणासोबत संस्कार आत्मसात करण्याचे आवाहन केले. जीवनात यशस्वी होण्यासाठी संघर्ष करण्याची तयारी ठेवणे आवश्यक असून, विद्यार्थ्यांनी प्राप्त केलेल्या ज्ञानाचा उपयोग सेवाभावी वृत्तीने शेतकरी आणि समाजाच्या हितासाठी करावा, असे त्यांनी सांगितले.

विद्यापीठाचे शिक्षण संचालक डॉ. बाबासाहेब ठोंबरे यांनी विद्यार्थ्यांसह पालकांना मार्गदर्शन केले. शेती हा भारतीय अर्थव्यवस्थेचा अत्यंत महत्त्वाचा घटक असून, कृषि क्षेत्रातील सुधारणा आणि विकास हाच देशाच्या सर्वांगीण विकासाचा महत्त्वपूर्ण आधार असल्याचे त्यांनी नमूद केले.

पोलीस निरीक्षक श्री. शरद जोगदंड यांनी विद्यार्थ्यांना तंत्रज्ञानाच्या योग्य वापराबाबत मार्गदर्शन केले. विद्यार्थ्यांनी मोबाईलचा वापर अत्यंत डोळसपणे करावा. सायबर गुन्ह्यांचे वाढते प्रमाण लक्षात घेता विद्यार्थ्यांनी तसेच त्यांच्या कुटुंबीयांनी आवश्यक खबरदारी घ्यावी. यासोबतच विद्यार्थ्यांनी व्यसनांपासून कटाक्षाने दूर राहावे, असे आवाहन त्यांनी केले.

तहसीलदार श्री. विलास तरंगे यांनी विद्यार्थ्यांनी सजग समाजभान ठेवून तसेच आई-वडिलांच्या अपेक्षा आणि विश्वासाचा विचार करून मनापासून शिक्षण घ्यावे, असे सांगितले. पालक आपल्या पाल्यांच्या उज्ज्वल भवितव्याशी आशा-आकांक्षा जोडतात. त्यामुळे विद्यार्थ्यांनी पालकांच्या विश्वासाला तडा जाऊ न देता जबाबदारीने वाटचाल करावी, असे त्यांनी नमूद केले.

प्रमुख मार्गदर्शक प्राचार्य डॉ. शिवदास शिरसाट यांनी आपल्या प्रेरणादायी मार्गदर्शनातून विद्यार्थ्यांमध्ये उत्साह आणि आत्मविश्वास निर्माण केला. दुर्दम्य इच्छाशक्ती, कठोर परिश्रम आणि चिकाटी या त्रिसूत्रीच्या बळावर यशाचे शिखर गाठता येते. संघर्ष हाच यशाचा खरा पाया असल्याचे त्यांनी सांगितले.

यावेळी पालक प्रतिनिधी श्री. सुधाकर देशमुख आणि श्रीमती बालिका मुढे यांनीही आपले मनोगत व्यक्त केले. कार्यक्रमास नवप्रवेशित विद्यार्थी आणि त्यांचे पालक मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

कार्यक्रमाचे प्रास्ताविक कृषि महाविद्यालय, अंबाजोगाईचे अधिष्ठाता डॉ. संजीव बंटेवाड यांनी केले. श्री. राजेश रेवले यांनी काव्यात्मक आणि बहारदार शैलीत सूत्रसंचालन केले, तर शिक्षण विभागाचे प्रभारी डॉ. विजयकुमार जाधव यांनी आभार मानले.

नवप्रवेशित विद्यार्थ्यांना कृषि शिक्षणाची दिशा, सामाजिक जबाबदारी, तंत्रज्ञानाचा सजग वापर आणि संस्कारमूल्यांची जाणीव करून देणारा हा ‘दीक्षारंभ कार्यक्रम व पालक मेळावा’ उत्साहपूर्ण वातावरणात संपन्न झाला.

वनामकृविद्वारा सेवा संकल्प अभियानांतर्गत बाभूळगाव येथील शेतकऱ्यांना मार्गदर्शन

 

महाराष्ट्र शासनाच्या कृषी विभागाच्या दि. १७ सप्टेंबर २०२६ रोजीच्या शासन परिपत्रकानुसार राज्यभर दि. १७ सप्टेंबर ते १७ ऑक्टोबर २०२६ या कालावधीत ‘सेवा संकल्प अभियान’ राबविण्यात येत आहे. या अभियानांतर्गत कृषि विद्यापीठांमार्फत शेतकरी सेवा व मार्गदर्शन, कृषि तंत्रज्ञानाचे प्रात्यक्षिक व प्रसार, कृषि नवोपक्रम, सामाजिक उपक्रम, जलसंधारण तसेच शाश्वत शेतीबाबत जनजागृती करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.

त्याअनुषंगाने वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या नेतृत्वात आणि विस्तार शिक्षण संचालक डॉ. राकेश अहिरे यांच्या मार्गदर्शनाखाली बाभूळगाव, ता. जि. परभणी येथील शेतकऱ्यांसाठी विद्यापीठात मार्गदर्शन कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले.

या कार्यक्रमात विद्यापीठाचे संशोधन संचालक डॉ. भगवान असेवार, वरिष्ठ शास्त्रज्ञ डॉ. मधुकर मोरे आणि डॉ. पपीता गौरखेडे यांनी शेतकऱ्यांना विविध विषयांवर मार्गदर्शन केले.

यावेळी डॉ. भगवान असेवार यांनी ‘सेवा संकल्प अभियान’चा उद्देश स्पष्ट करून शाश्वत शेती, जलसंधारण आणि आधुनिक कृषि तंत्रज्ञान शेतकऱ्यांपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचविण्याचे महत्त्व विशद केले. बदलत्या हवामान परिस्थितीत उपलब्ध नैसर्गिक साधनसंपत्तीचा काटकसरीने व कार्यक्षम वापर करून शेती अधिक सक्षम आणि शाश्वत करण्याची गरज त्यांनी व्यक्त केली.

डॉ. मधुकर मोरे यांनी उपलब्ध पाण्याचे योग्य नियोजन करण्यासाठी पाणी अंदाजपत्रक (वॉटर बजेटिंग) तयार करण्याचे महत्त्व सांगितले. उपलब्ध पाणीसाठा, जमिनीतील ओलावा आणि संभाव्य पर्जन्यमान यांचा विचार करून रब्बी हंगामातील पिकांची निवड व क्षेत्राचे नियोजन करावे. तसेच उपलब्ध पाण्याचा कार्यक्षम वापर करून अधिकाधिक उत्पादन घेण्यावर भर द्यावा, असे त्यांनी सांगितले.

डॉ. पपीता गौरखेडे यांनी मृद आरोग्य, मृद परीक्षण आणि सेंद्रिय खत व्यवस्थापन याबाबत सविस्तर मार्गदर्शन केले. माती परीक्षणाच्या आधारे खतांचा संतुलित वापर करणे, जमिनीतील सेंद्रिय द्रव्याचे प्रमाण वाढविणे तसेच जमिनीची सुपीकता व उत्पादकता दीर्घकाळ टिकवून ठेवण्यासाठी एकात्मिक अन्नद्रव्य व्यवस्थापनाचा अवलंब करावा, असे आवाहन त्यांनी केले.

कार्यक्रमादरम्यान शेतकऱ्यांनी पिकांची सद्यस्थिती, रब्बी हंगामाचे नियोजन, पाण्याची उपलब्धता, मृद आरोग्य, खत व्यवस्थापन तसेच विविध कृषि तंत्रज्ञानाबाबत प्रश्न विचारले. उपस्थित तज्ज्ञांनी शेतकऱ्यांच्या विविध प्रश्नांना उत्तरे देऊन त्यांच्या समस्यांचे निरसन केले.

या मार्गदर्शन कार्यक्रमास बाभूळगाव येथील श्री. ज्ञानोबा गणपतराव पारधे, श्री. उत्तम दशरथ दळवी, श्री. बाळाभाऊ बाबूराव जमरे, श्री. ज्ञानोबा तुकारामजी पारधे, श्री. तुळशीराम माणिक पारधे, श्री. रघुनाथ लक्ष्मणराव तुरधने, श्री. राधाजी पांडुरंग आळशे, श्री. आसाराम सोनाजी कारके आणि श्री. कैलास बालाजी धुमाळ आदी शेतकरी उपस्थित होते.

कार्यक्रमाच्या यशस्वी आयोजनासाठी सुरेश खटींग आणि अमर राऊत यांनी परिश्रम घेतले. सेवा संकल्प अभियानाच्या माध्यमातून विद्यापीठातील संशोधन, आधुनिक कृषि तंत्रज्ञान आणि तज्ज्ञांचे शास्त्रीय मार्गदर्शन थेट शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचविण्यात येत असून, बदलत्या हवामान परिस्थितीत योग्य कृषि निर्णय घेण्यासाठी या उपक्रमाचा शेतकऱ्यांना लाभ होत आहे.

वनामकृविच्या लातूर येथील कृषि महाविद्यालयास पदव्युत्तर विद्यार्थिनींसाठी नवीन वसतिगृहास १४.७५ कोटी रुपयांची प्रशासकीय मान्यता

माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या नेतृत्वाखाली ९६ विद्यार्थिनींच्या क्षमतेचे सुसज्ज वसतिगृह उभारण्यात येणार

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणीअंतर्गत कृषि महाविद्यालय, लातूर येथे पदव्युत्तर विद्यार्थिनींसाठी नवीन वसतिगृह इमारत बांधण्यास महाराष्ट्र शासनाच्या कृषि विभागाने रु. १४ कोटी ७४ लाख ७१ हजार ६५० इतक्या अंदाजपत्रकीय खर्चास प्रशासकीय मान्यता दिली आहे. याबाबतचा शासन निर्णय दि. २१ सप्टेंबर २०२६ रोजी महाराष्ट्र शासनाच्या उपसचिव श्रीमती प्रतिभा पाटील यांच्या स्वाक्षरीने निर्गमित करण्यात आला आहे.

माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या नेतृत्वात व मार्गदर्शनाखाली शिक्षण संचालक डॉ. बाबासाहेब ठोंबरे, विद्यापीठ अभियंता श्री. दीपक कशाळकर आणि अधिष्ठाता डॉ. दिगंबर पेरके यांनी नवीन वसतिगृहाच्या बांधकामासाठी शासनाकडे प्रस्ताव सादर करून त्यासाठी सातत्याने पाठपुरावा केला. या प्रशासकीय मान्यतेबद्दल विद्यापीठ प्रशासनाच्या वतीने महाराष्ट्र शासन तसेच महाराष्ट्र कृषि शिक्षण व संशोधन परिषद, पुणे यांचे आभार व्यक्त करण्यात आले आहेत.

कृषि महाविद्यालय, लातूर येथे पदव्युत्तर विद्यार्थिनींसाठी स्वतंत्र वसतिगृह उपलब्ध नसून, विद्यमान वसतिगृहाची क्षमताही अपुरी आहे. त्यामुळे पदव्युत्तर विद्यार्थिनींसाठी स्वतंत्र वसतिगृह उभारण्याचा प्रस्ताव वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठाने शासनाकडे सादर केला होता. प्रस्तावित वसतिगृहाची ९६ विद्यार्थिनींची निवास क्षमता असून, महाराष्ट्र कृषि शिक्षण व संशोधन परिषदेच्या तांत्रिक समितीने या प्रकल्पाची किंमत रु. १४७४.७१ लाख निश्चित केली होती.

प्रस्तावित वसतिगृहाचे एकूण बांधकाम क्षेत्र २७०९.४० चौ.मी. असून, तळमजला आणि पहिला मजला प्रत्येकी १३५४.७० चौ.मी. क्षेत्रफळाचा प्रस्तावित आहे. अंदाजपत्रकात इमारत बांधकामासोबतच पाणीपुरवठा व स्वच्छता व्यवस्था, अंतर्गत व बाह्य विद्युत व्यवस्था, पथदिवे, अग्निशमन व्यवस्था, संरक्षक भिंत व प्रवेशद्वार तसेच चेनलिंक कुंपण आदी सुविधांचा समावेश करण्यात आला आहे.

शासन निर्णयानुसार या कामाची अंमलबजावणी यंत्रणा वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणी राहणार आहे. या नवीन वसतिगृहामुळे कृषि महाविद्यालय, लातूर येथील पदव्युत्तर विद्यार्थिनींच्या निवासाची सुविधा वाढणार असून, त्यांना सुरक्षित, सुसज्ज आणि शैक्षणिक वातावरणास पोषक निवासव्यवस्था उपलब्ध होण्यास मदत होणार आहे.

पदव्युत्तर विद्यार्थिनींसाठी आवश्यक पायाभूत सुविधा उपलब्ध करून देण्याच्या दृष्टीने ही प्रशासकीय मान्यता महत्त्वपूर्ण असून, कृषि शिक्षणाच्या पायाभूत सुविधांच्या बळकटीकरणाला यामुळे चालना मिळणार आहे.

वनामकृविचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांना ‘बेस्ट व्हाईस-चान्सलर अवॉर्ड-२०२५’

 कृषि शिक्षण, संशोधन, नवोन्मेष, विस्तार व शेतकरी-केंद्रित तंत्रज्ञानातील उल्लेखनीय योगदानाची दखल

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणीचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांना कृषि शिक्षण, संशोधन, नवोन्मेष, विस्तार शिक्षण तसेच शेतकरी-केंद्रित तंत्रज्ञानाच्या प्रसारातील उल्लेखनीय योगदानाबद्दल ‘बेस्ट व्हाईस-चान्सलर अवॉर्ड-२०२५’ या राष्ट्रीय पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.

ऑल इंडिया ॲग्रीकल्चरल स्टुडंट्स असोसिएशन (एआयएएसए - AIASA) यांच्या वतीने प्रदान करण्यात आलेला हा पुरस्कार ‘५व्या आंतरराष्ट्रीय ऑरगॅनिक अँड नॅचरल राईस प्रॉडक्शन सिस्टिम्स (ORP-5)’ या आंतरराष्ट्रीय परिषदेच्या उद्घाटन सत्रात सोमवार, दि. २१ सप्टेंबर २०२६ रोजी लक्ष्मीपत सिंघानिया सभागृह, नवी दिल्ली येथे प्रदान करण्यात आला. या परिषदेसाठी ऑल इंडिया ॲग्रीकल्चरल स्टुडंट्स असोसिएशन, युनिव्हर्सिटी ऑफ ॲग्रिकल्चरल सायन्सेस, रायचूर आणि इंडोनेशिया येथील आयपीबी विद्यापीठ (IPB University, Indonesia) हे आयोजक सहभागी आहेत.

हा सन्मान माजी केंद्रीय राज्यमंत्री, मानव संसाधन विकास व जलसंसाधने मंत्रालय; नदी विकास व गंगा पुनरुज्जीवन तथा प्रमुख पाहुणे माननीय डॉ. सत्यपाल सिंह, इम्फाळ येथील केंद्रीय कृषी विद्यापीठाचे माजी कुलगुरू पद्मभूषण प्रा. (डॉ.) आर. बी. सिंह, आयोजन समिती अध्यक्ष प्रा. (डॉ.) सहदेव सिंह, एआयएएसएचे राष्ट्रीय अध्यक्ष श्री. निनाद महाजन, रायचूर कृषी विज्ञान विद्यापीठाचे शिक्षण संचालक डॉ. गुरुराज सुंकड,  निमॅटोलॉजी विभागाचे प्रमुख डॉ. पंकज, ORP-5 चे आंतरराष्ट्रीय संयोजक प्रा. (डॉ.) स्टेफानो बोच्ची, जपान येथील तोहोकू विद्यापीठाचे प्राध्यापक प्रा. (डॉ.) मिजुहिको निशिदा, AIASA चे आधारस्थंभ डॉ. आर. पी. सिंह, संरक्षक, ORP-5 चे आयोजन सचिव प्रा. वाय. व्ही. सिंह आदी मान्यवरांच्या हस्ते प्रदान करण्यात आला.

पुरस्काराच्या प्रशस्तीपत्रात प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या उत्कृष्ट नेतृत्वाबरोबरच कृषि शिक्षण, संशोधन, नवोन्मेष आणि विस्तार क्षेत्रातील योगदानाची विशेष दखल घेण्यात आली आहे. त्यांच्या नेतृत्वाखाली ड्रोन तंत्रज्ञान, कृषि यांत्रिकीकरण, शेतकरी-केंद्रित तंत्रज्ञान आणि देशभर तंत्रज्ञान हस्तांतरणाला चालना मिळाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. तसेच संस्थात्मक विकास, संशोधन भागीदारी, पायाभूत सुविधांचा विकास, आंतरराष्ट्रीय सहकार्य आणि कॉर्पोरेट सामाजिक दायित्वाच्या (CSR) माध्यमातून मिळविलेला भरीव निधी यामध्ये त्यांच्या नेतृत्वाची प्रशंसा करण्यात आली आहे. विद्यापीठाच्या २,००० एकरांपेक्षा अधिक पडीक जमिनीचे उत्पादक कृषि क्षेत्रात रूपांतर करण्याच्या कार्याचीही प्रशस्तीपत्रात विशेष नोंद घेण्यात आली आहे.

या आंतरराष्ट्रीय परिषदेत सेंद्रिय तांदूळ उत्पादन प्रणालीसाठी कृत्रिम बुद्धिमत्तेवर आधारित यांत्रिकीकरण आणि डिजिटल बुद्धिमत्ता  (AI-Driven Mechanisation and Digital Intelligence for Organic Rice Production Systems)’ या थीम VII वरील तांत्रिक सत्राच्या अध्यक्षपदाची जबाबदारीही प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी भूषविली. या सत्रात सेंद्रिय तांदूळ उत्पादन प्रणालीमध्ये कृत्रिम बुद्धिमत्ता, कृषि यांत्रिकीकरण, डिजिटल तंत्रज्ञान, अचूक शेती आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर यासंदर्भात विविध विषयांवर तज्ज्ञांनी चर्चा केली.

प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या नेतृत्वाखाली वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठामध्ये कृषि शिक्षण, संशोधन, विस्तार शिक्षण, डिजिटल कृषि, हवामान-स्मार्ट कृषि, कृषि यांत्रिकीकरण आणि शेतकरी-केंद्रित तंत्रज्ञान यांना विशेष चालना देण्यात येत आहे. त्यांच्या या कार्याची राष्ट्रीय स्तरावर दखल घेत ‘बेस्ट व्हाईस-चान्सलर अवॉर्ड-२०२५’ हा सन्मान प्राप्त झाल्याने वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठाच्या लौकिकात आणखी भर पडली आहे.

या पुरस्काराबद्दल विद्यापीठाचे अधिकारी, संचालक, अधिष्ठाता, शास्त्रज्ञ, प्राध्यापक, कर्मचारी, विद्यार्थी तसेच कृषि क्षेत्रातील विविध घटकांकडून माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांचे अभिनंदन करण्यात येत आहे.

For English