वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठातील ‘स्पर्धा मंच’चा रौप्य महोत्सवी वर्धापन दिन उत्साहात संपन्न

 ध्येय, शिस्त आणि परिश्रम हाच यशाचा मूलमंत्र : माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणी येथील विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण व्यक्तिमत्त्व विकासाबरोबरच स्पर्धा परीक्षा मार्गदर्शन व यशस्वी करिअर घडविण्यासाठी गेल्या २५ वर्षांपासून कार्यरत असलेल्या ‘स्पर्धा मंच, परभणी’ चा रौप्य महोत्सवी वर्धापन दिन वैद्यनाथ वसतिगृह परिसरात दिनांक १६ जून २०२६ रोजी उत्साहपूर्ण आणि प्रेरणादायी वातावरणात साजरा करण्यात आला.

कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि हे होते. प्रमुख अतिथी म्हणून शिक्षण संचालक डॉ. भगवान आसेवार, सहयोगी अधिष्ठाता डॉ. प्रवीण वैद्य, विद्यार्थी कल्याण अधिकारी डॉ. राजेश कदम, मुख्य वसतिगृह अधीक्षक डॉ. रावसाहेब भाग्यवंत तसेच स्पर्धा मंचचे प्रभारी अधिकारी डॉ. किरण जाधव उपस्थित होते.

विद्यार्थ्यांच्या नेतृत्वातून आयोजित करण्यात आलेल्या या कार्यक्रमाचे नियोजन स्पर्धा मंचचे अध्यक्ष रोहित कुडके, उपाध्यक्ष रोहित मोरे, सचिव मारोती सूर्यवंशी व सर्व सदस्यांनी केले. कार्यक्रमास विद्यापीठातील विविध महाविद्यालयांतील विद्यार्थी, माजी विद्यार्थी, स्पर्धा परीक्षा तयारी करणारे विद्यार्थी तसेच शिक्षक व कर्मचारी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

आपल्या अध्यक्षीय मार्गदर्शनात माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी विद्यार्थ्यांना यशाचा मूलमंत्र सांगताना, ध्येय निश्चित करून सातत्यपूर्ण परिश्रम, शिस्त आणि सकारात्मक दृष्टिकोन यांच्या बळावर कोणतेही यश प्राप्त करता येते. कठोर परिश्रमाला पर्याय नाही. अपयश हे यशाच्या प्रवासातील एक पाऊल मानून विद्यार्थ्यांनी ध्येयपूर्तीसाठी अखंड प्रयत्नशील राहावे, असे आवाहन केले. स्पर्धा मंचच्या माध्यमातून आजपर्यंत सुमारे ५०० हून अधिक अधिकारी घडल्याबद्दल त्यांनी मंचाचे विशेष कौतुक केले आणि ही परंपरा अधिक बळकट करण्याचे आवाहन केले.

शिक्षण संचालक डॉ. भगवान आसेवार यांनी विद्यार्थ्यांनी आयसीएआर, एआरएस, नेट, गेट तसेच विविध राष्ट्रीय व राज्यस्तरीय स्पर्धा परीक्षांमध्ये यश मिळविण्यासाठी सातत्याने अभ्यास करावा, असे सांगितले. कृषि क्षेत्रात संशोधक, कृषि शास्त्रज्ञ, कृषि अधिकारी आणि प्रशासकीय अधिकारी म्हणून उज्ज्वल करिअर घडविण्याच्या संधींचा विद्यार्थ्यांनी लाभ घ्यावा, असेही त्यांनी नमूद केले.

सहयोगी अधिष्ठाता डॉ. प्रवीण वैद्य यांनी स्पर्धा परीक्षांमधील बदलत्या प्रवाहांबाबत विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन केले, तर विद्यार्थी कल्याण अधिकारी डॉ. राजेश कदम यांनी व्यक्तिमत्त्व विकास, नेतृत्वगुण आणि वेळेचे व्यवस्थापन यांचे महत्त्व अधोरेखित केले. मुख्य वसतिगृह अधीक्षक डॉ. रावसाहेब भाग्यवंत यांनी विद्यार्थ्यांच्या निवास व अभ्यासासाठी उपलब्ध असलेल्या सुविधांची माहिती देत, अलीकडेच करण्यात आलेल्या विविध सुधारणा आणि उपक्रमांचा आढावा सादर केला.

या स्पर्धा मंचचेपहिले अध्यक्ष सध्या विद्यापीठात कार्यरत असलेले शास्त्रज्ञ तथा प्रभारी अधिकारी डॉ.किरण जाधव हे  होते. याप्रसंगी त्यांनीही सुरुवातीचा इतिहास सांगून मागदर्शन केले.

रौप्य महोत्सवी वर्षानिमित्त स्पर्धा मंचच्या वतीने माननीय कुलगुरू, शिक्षण संचालक व अन्य मान्यवरांचा विद्यापीठासाठी नवीन आकृतिबंधाअंतर्गत अतिरिक्त पदांना मंजुरी मिळवून देण्यासाठी केलेल्या प्रयत्नांबद्दल विशेष सत्कार करण्यात आला. यावेळी माननीय कुलगुरूंनी वैद्यनाथ वसतिगृहातील उपलब्ध सुविधा, स्वच्छता आणि विद्यार्थ्यांसाठी निर्माण करण्यात आलेल्या सकारात्मक शैक्षणिक वातावरणाबद्दल समाधान व्यक्त केले.

गेल्या २५ वर्षांच्या यशस्वी वाटचालीचा आढावा घेताना स्पर्धा मंचच्या कार्यकर्त्यांनी मंचाच्या स्थापनेपासून आजपर्यंतच्या विविध उपक्रमांची, यशोगाथांची आणि प्रशासकीय सेवेत निवड झालेल्या माजी विद्यार्थ्यांच्या योगदानाची माहिती दिली. या प्रसंगी विद्यार्थ्यांनी मंचाच्या भावी वाटचालीसाठी अधिक व्यापक उपक्रम राबविण्याचा संकल्प व्यक्त केला.

कार्यक्रमाचे प्रभावी सूत्रसंचालन सिद्धेश्वर हत्ते यांनी केले. प्रास्ताविकात स्पर्धा मंचचे अध्यक्ष रोहित कुडके यांनी मंचाच्या २५ वर्षांच्या कार्याचा आढावा सादर केला, तर उपाध्यक्ष रोहित मोरे यांनी उपस्थित मान्यवर, शिक्षक, कर्मचारी व विद्यार्थ्यांचे आभार मानले. राष्ट्रगीताने कार्यक्रमाची सांगता झाली.

रौप्य महोत्सवी वर्धापन दिनानिमित्त विद्यार्थ्यांमध्ये नवचैतन्य, स्पर्धात्मक दृष्टिकोन आणि यशस्वी करिअर घडविण्याची प्रेरणा निर्माण झाल्याचे वातावरण कार्यक्रमभर अनुभवास आले.

वनामकृवि व महाबीज यांच्यात ‘चिया’ वाण विकासासाठी सामंजस्य करार

संशोधन, उत्पादन आणि व्यापारीकरणाच्या समन्वयातून शेती विकास शक्य : माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ, परभणी आणि महाराष्ट्र राज्य बियाणे महामंडळ (महाबीज), अकोला यांच्यात चिया (Salvia hispanica L.) या पिकाच्या सुधारित वाणांच्या संशोधन, बीज उत्पादन आणि व्यापारीकरणासाठी दिनांक १५ जून २०२६ रोजी महत्त्वपूर्ण सामंजस्य करार (MoU) करण्यात आला. या उपक्रमामुळे राज्यातील शेतकऱ्यांना प्रथमच अधिकृत, उच्च उत्पादनक्षम आणि दर्जेदार चिया बियाणे उपलब्ध होण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे.

महाराष्ट्रात चिया पिकाखालील क्षेत्र सातत्याने वाढत असताना प्रमाणित बियाण्यांची मागणीही वाढत आहे. मात्र अधिकृत सुधारित वाण उपलब्ध नसल्यामुळे शेतकऱ्यांना स्थानिक आणि कमी गुणवत्तेच्या बियाण्यांवर अवलंबून राहावे लागत होते. ही गरज ओळखून विद्यापीठ आणि महाबीज यांच्या संयुक्त प्रयत्नातून पांढऱ्या व काळ्या बियांच्या उच्च उत्पादनक्षम चिया वाणांच्या विकासासाठी संशोधन सुरू करण्यात आले आहे.

या उपक्रमांतर्गत विविध हवामान परिस्थितींमध्ये बहुस्थळी संशोधन चाचण्या, उत्पादन क्षमता व गुणवत्ता परीक्षण, रोग व किडींचे निरीक्षण, तांत्रिक अहवाल तयार करणे तसेच आशादायी वाणांचे बीज उत्पादन आणि व्यापारीकरण करण्यात येणार आहे. यामध्ये विद्यापीठ संशोधन, मूल्यांकन व शिफारसी विकसित करेल, तर महाबीजकडून बीज उत्पादन, प्रसार, प्रात्यक्षिके आणि विक्रीची जबाबदारी पार पाडली जाणार आहे.

या करारामुळे चिया पिकासाठी राज्यात प्रथमच अधिकृत वाण विकसित होण्यास चालना मिळणार असून उत्पादनवाढीसोबतच शेतकऱ्यांना विश्वासार्ह बियाणे उपलब्ध होणार आहे. संशोधन संस्था आणि उद्योग क्षेत्रातील हे सहकार्य कृषी क्षेत्रासाठी नवे संधी निर्माण करणारे ठरणार आहे. हा करार पुढील पाच वर्षांसाठी वैध राहणार असून संयुक्त मालकी हक्क, गुणवत्ता नियंत्रण, बीज परवाना आणि व्यापारीकरणाच्या बाबी त्यात समाविष्ट करण्यात आल्या आहेत.

हा करार विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि, महाबीजचे व्यवस्थापकीय संचालक श्री. दिलीप स्वामी (भाप्रसे) यांच्या प्रमुख उपस्थित करण्यात आला. यावेळी विद्यापीठाचे संशोधन संचालक डॉ. खिजर बेग,  शिक्षण संचालक डॉ. भगवान आसेवार, विस्तार शिक्षण संचालक डॉ. राकेश अहिरे, नियंत्रक श्री अनंत कदम, विभाग प्रमुख तथा उपसंचालक संशोधन डॉ. हिराकांत काळपांडे, महाबीजचे विभागीय व्यवस्थापक श्री जगदीशसिंग खोकड, जिल्हा व्यवस्थापक श्री रज्जाक शेख यांच्यासह दोन्ही संस्थांचे वरिष्ठ अधिकारी उपस्थित होते.

कार्यक्रमादरम्यान माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी ‘शेतकरी देवो भवः’ हा मूलमंत्र देत कृषी संशोधन संस्थांनी विकसित केलेले आधुनिक तंत्रज्ञान, सुधारित वाण आणि नाविन्यपूर्ण संशोधनाचे लाभ अंतिम घटक असलेल्या शेतकऱ्यांपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचणे अत्यंत आवश्यक असल्याचे प्रतिपादन केले. कृषी क्षेत्रातील प्रगती ही संशोधन, उत्पादन, विस्तार यंत्रणा आणि व्यापारीकरण यांच्यातील सशक्त समन्वयातून तसेच शेतकऱ्यांना उच्च दर्जाचे बियाणे उपलब्ध करून देण्यामधून साध्य होऊ शकते, असे त्यांनी नमूद केले. विद्यापीठ आणि महाबीज यांच्यातील ही भागीदारी शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढविणे, उत्पादनक्षमता वृद्धिंगत करणे आणि त्यांचे जीवनमान उंचावणे यासाठी अत्यंत महत्त्वपूर्ण ठरेल, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला. तसेच दोन्ही संस्थांनी समर्पित भावनेने कार्य करून राज्यातील शेती विकासाला नवी दिशा देण्याचे आवाहन त्यांनी यावेळी केले.

या निमित्ताने महाबीजचे व्यवस्थापकीय संचालक श्री. दिलीप स्वामी (भाप्रसे) यांनी विद्यापीठ परिसराला भेट दिली. विशेष म्हणजे श्री. स्वामी हे याच विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी असून त्यांनी १९८९ मध्ये बी.एस्सी. (कृषी) तसेच १९९१ मध्ये कृषी अर्थशास्त्र विषयात एम.एस्सी. पदवी संपादन केली आहे. त्यांच्या या पुनर्भेटीमुळे विद्यापीठ परिवारात विशेष आनंदाचे वातावरण निर्माण झाले.

सामंजस्य करारावरती विद्यापीठाच्या वतीने संशोधन संचालक डॉ. खिजर बेग यांनी तर महाबीजच्या वतीने गुणनियंत्रण आणि संशोधनाचे व्यवस्थापकीय संचालक डॉ. पी एस लहाने यांनी स्वाक्षरी केल्या. यावेळी संशोधनाधारित नवीन वाणांचा प्रसार, बीज उत्पादन साखळी मजबूत करणे आणि शेतकरी हितासाठी संयुक्तपणे कार्य करण्याचा निर्धार व्यक्त करण्यात आला.

दरम्यान महाबीजच्या अधिकाऱ्यांनी विद्यापीठातील विविध संशोधन प्रकल्प, बियाणे उत्पादन केंद्रे तसेच बायोमिक्स संशोधन व प्रक्रिया केंद्राची पाहणी करून विद्यापीठात सुरू असलेल्या संशोधन कार्याचे विशेष कौतुक केले. या सहकार्यामुळे विकसित तंत्रज्ञानाचा लाभ थेट शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचण्यास मोठी मदत होईल, असा विश्वास व्यक्त करण्यात आला.

वनामकृविच्या पशुसंवर्धन यांत्रिकीकरण योजनेद्वारे खेत बचाव अभियानांतर्गत नैसर्गिक शेती व बैलचलित सुधारित अवजारांचे प्रात्यक्षिक; शेतकऱ्यांना मार्गदर्शन

 

माननीय पंतप्रधान श्री नरेंद्र मोदीजी यांच्या मार्गदर्शनाखाली तसेच माननीय केंद्रीय कृषी व किसान कल्याण मंत्री श्री शिवराज सिंह चौहानजी  यांच्या नेतृत्वात देशभर राबविण्यात येत असलेल्या “खेत बचाओ अभियान” अंतर्गत वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठाच्या अखिल भारतीय समन्वय संशोधन प्रकल्प (पशुसंवर्धन यांत्रिकीकरण योजना) यांच्या वतीने मौजे इट, ता. गेवराई, जि. बीड येथे गुगळा देवी ऑरगॅनिक फार्मिंग शेतकरी गटामार्फत शेतकरी जागरूकता कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले.

या कार्यक्रमाचे आयोजन विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या पुढाकारातून तसेच विस्तार शिक्षण संचालक डॉ. राकेश अहिरे यांच्या मार्गदर्शनाखाली करण्यात आले. सदर कार्यक्रमाचे नियोजन व अंमलबजावणी प्रकल्पाचे शास्त्रज्ञ व संशोधन अभियंता डॉ. दयानंद टेकाळे यांनी केली.

कार्यक्रमामध्ये योजनेअंतर्गत विकसित करण्यात आलेल्या विविध बैलचलित सुधारित कृषी अवजारांचे प्रात्यक्षिक सादर करण्यात आले. तसेच सेंद्रिय व नैसर्गिक शेतीचे महत्त्व शेतकऱ्यांना समजावून सांगण्यात आले.

मार्गदर्शन करताना संशोधन अभियंता डॉ. दयानंद टेकाळे यांनी सांगितले की, शेतामध्ये उपलब्ध पशुधनापासून मिळणाऱ्या शेणाचा उपयोग करून तयार करण्यात येणाऱ्या गांडूळ खताचा वापर वाढवून रासायनिक खतांचा वापर कमी करणे आवश्यक आहे. तसेच योजनेद्वारे विकसित करण्यात आलेल्या सुधारित बैलचलित अवजारांचा वापर केल्यास इंधनावरील खर्चात मोठी बचत होऊन शेतीचा उत्पादन खर्च कमी करता येतो, असे त्यांनी स्पष्ट केले.

यावेळी गुगळा देवी शेतकरी गटाचे प्रमुख श्रीरामप्रसाद डोईफोडे यांच्यासह गटातील सर्व शेतकरी सभासद उपस्थित होते. तसेच योजनेचे पशुशास्त्रज्ञ डॉ. संदेश देशमुख, वरिष्ठ संशोधन सहाय्यक श्री अजय वाघमारे आणि टेक्निशियन श्री मंगेश खाडे उपस्थित होते.

कार्यक्रमादरम्यान उपस्थित महिला व पुरुष शेतकऱ्यांनी योजनेद्वारे विकसित करण्यात आलेल्या सुधारित अवजारांचा वापर केल्यामुळे शेतीतील उत्पादन खर्च कमी करण्यात मदत झाली असून नैसर्गिक शेती पद्धती अवलंबण्यासाठी मोठे सहकार्य मिळत असल्याचे अनुभव व्यक्त केले.

या उपक्रमामुळे शेतकऱ्यांमध्ये शाश्वत, पर्यावरणपूरक आणि कमी खर्चातील आधुनिक शेती तंत्रज्ञानाबाबत जागरूकता निर्माण होण्यास मदत झाली, अशी माहिती आयोजकांनी दिली.

खेत बचाव अभियानांतर्गत राणीसावरगाव येथे सेंद्रिय व नैसर्गिक शेतीबाबत मार्गदर्शन कार्यक्रम संपन्न

 

माननीय पंतप्रधान श्री नरेंद्र मोदीजी यांच्या मार्गदर्शनाखाली तसेच माननीय केंद्रीय कृषी व किसान कल्याण मंत्री श्री शिवराज सिंह चौहानजी यांच्या नेतृत्वात दि. १ जून ते ३० जून २०२६ या कालावधीत देशभर राबविण्यात येत असलेल्या “खेत बचाओ अभियान” अंतर्गत वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठाच्या अखिल भारतीय समन्वय संशोधन प्रकल्प (पशुसंवर्धन यांत्रिकीकरण योजना) यांच्या वतीने मौजे राणीसावरगाव (ता. गंगाखेड, जि. परभणी) येथील श्री छत्रपती शिवाजी महाराज गोशाळा येथे दिनांक १२ जून २०२६ रोजी मार्गदर्शन कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले.

या कार्यक्रमाचे आयोजन विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या पुढाकारातून तसेच विस्तार शिक्षण संचालक डॉ. राकेश अहिरे यांच्या मार्गदर्शनाखाली करण्यात आले. सदर कार्यक्रमाचे नियोजन व अंमलबजावणी प्रकल्पाचे शास्त्रज्ञ डॉ. दयानंद टेकाळे यांनी केली.

या कार्यक्रमामध्ये योजनेद्वारे विकसित करण्यात आलेल्या विविध बैलचलित सुधारित कृषी अवजारांचे प्रात्यक्षिक सादर करण्यात आले. तसेच सेंद्रिय शेती व नैसर्गिक शेतीचे महत्त्व पटवून देत शाश्वत शेती पद्धतींचा अवलंब करण्याबाबत शेतकऱ्यांना मार्गदर्शन करण्यात आले.

कार्यक्रमादरम्यान श्री छत्रपती शिवाजी महाराज गोशाळा येथे राबविण्यात येणाऱ्या विविध उपक्रमांना भेट देण्यात आली. गोशाळेमध्ये गाईच्या शेणापासून तयार करण्यात येणारे शेणखत, गो-अमृत यांसारख्या सेंद्रिय उत्पादनांचा शेतीमध्ये वापर करून रासायनिक खतांवरील अवलंबित्व कमी करावे, असे प्रतिपादन प्रकल्पाचे शास्त्रज्ञ डॉ. दयानंद टेकाळे यांनी केले. तसेच योजनेद्वारे विकसित करण्यात आलेल्या सुधारित बैलचलित अवजारांचा वापर करून इंधनावरील खर्च कमी करता येतो व शेती अधिक किफायतशीर बनविता येते, असेही त्यांनी स्पष्ट केले.

यावेळी श्री छत्रपती शिवाजी महाराज गोशाळेचे संचालक श्री शिवदास कोरे, पशुशास्त्रज्ञ डॉ. संदेश देशमुख, वरिष्ठ संशोधन सहाय्यक श्री अजय वाघमारे, टेक्निशियन श्री मंगेश खाडे तसेच राणीसावरगाव येथील महिला व पुरुष शेतकरी उपस्थित होते.

उपस्थित शेतकऱ्यांनी योजनेद्वारे विकसित करण्यात आलेल्या अवजारांचा वापर केल्यामुळे शेतीतील उत्पादन खर्च कमी झाला असून नैसर्गिक शेतीचा अवलंब करण्यास मोठी मदत होत असल्याचे आपले अनुभव यावेळी व्यक्त केले. हा कार्यक्रम शेतकऱ्यांमध्ये शाश्वत, किफायतशीर आणि पर्यावरणपूरक शेती पद्धतींचा प्रसार करण्याच्या दृष्टीने महत्त्वपूर्ण ठरला.

संतुलित खत वापर व खरीप पीक व्यवस्थापनाबाबत वनामकृवित शेतकरी जागरूकता कार्यक्रम

 

बदलते हवामान, जमिनीचे खालावत चाललेले आरोग्य, वाढता लागवड खर्च तसेच रासायनिक निविष्ठांच्या अयोग्य वापराच्या पार्श्वभूमीवर शेतकऱ्यांमध्ये संतुलित खत वापर, मृदा आरोग्य संवर्धन आणि शाश्वत शेती पद्धतींबाबत जनजागृती करण्याच्या उद्देशाने वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ, परभणी अंतर्गत अखिल भारतीय समन्वित कोरडवाहू शेती संशोधन प्रकल्प (AICRPDA) यांच्या वतीने दिनांक ८ जून २०२६ रोजी “संतुलित खत वापर व खरीप पिकांचे व्यवस्थापन” या विषयावर विद्यापीठाच्या सायाळा ब्लॉकवर एकदिवसीय शेतकरी जागरूकता कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले.

हा कार्यक्रम विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि तसेच संशोधन संचालक डॉ. खिजर बेग यांच्या मार्गदर्शनाखाली आयोजित करण्यात आला. परिसरातील अनेक शेतकरी आणि कृषी क्षेत्राशी संबंधित व्यक्तींनी मोठ्या संख्येने उपस्थित राहून कार्यक्रमात सहभाग नोंदविला.

कार्यक्रमाच्या प्रारंभी बदलत्या हवामान परिस्थितीत शाश्वत शेतीचे महत्त्व अधोरेखित करण्यात आले. वाढते उत्पादन खर्च, रासायनिक खतांचा असंतुलित वापर, जमिनीची घटती सुपीकता आणि हवामानातील अनिश्चितता यामुळे संतुलित खत व्यवस्थापन व सुधारित शेती तंत्रज्ञानाचा अवलंब करणे आवश्यक असल्याचे सांगण्यात आले. तसेच एल-निनोच्या संभाव्य परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर कोरडवाहू शेती तंत्रज्ञानाचा अवलंब करण्याचे आवाहन करण्यात आले.

यावेळी मृदाशास्त्रज्ञ डॉ. पपीता गौरखेडे यांनी खरीप हंगामातील विविध पिकांसाठी संतुलित खत व्यवस्थापनाचे महत्त्व स्पष्ट केले. रासायनिक खतांचा अतिरेक जमिनीच्या भौतिक, रासायनिक आणि जैविक गुणधर्मांवर विपरीत परिणाम करतो. त्यामुळे मृदा परीक्षणावर आधारित खत व्यवस्थापन, सेंद्रिय खतांचा वापर, जैविक खतांचा समावेश आणि एकात्मिक अन्नद्रव्य व्यवस्थापन तंत्रज्ञान स्वीकारणे गरजेचे असल्याचे त्यांनी सांगितले.

त्यानंतर डॉ. तेजस्विनी कच्छ्वे यांनी सेंद्रिय शेती आणि मृदा आरोग्य संवर्धन या विषयावर मार्गदर्शन करत शेतकऱ्यांना रासायनिक खतांवरील अवलंबित्व कमी करून सेंद्रिय व जैविक घटकांचा वापर वाढविण्याचे आवाहन केले. शेणखत, गांडूळखत, हिरवळीची खते आणि जैविक खतांचा नियमित वापर केल्यास जमिनीची सुपीकता, जलधारण क्षमता आणि पिकांची रोगप्रतिकारक शक्ती वाढते, असे त्यांनी सांगितले.

श्री. सुरेश खटिंग यांनी कोरडवाहू भागातील शेतकऱ्यांसाठी एकात्मिक शेती पद्धतीचे महत्त्व विशद केले. हवामान बदलामुळे निर्माण होणारी जोखीम कमी करण्यासाठी आंतरपीक पद्धती, पशुपालन, फळबाग, कुक्कुटपालन यांसारख्या पूरक व्यवसायांचा समावेश करणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी नमूद केले.

कार्यक्रमादरम्यान उपस्थित शेतकऱ्यांनी खरीप पीक नियोजन, खत व्यवस्थापन, मृदा परीक्षण, सूक्ष्म अन्नद्रव्यांचा वापर, सेंद्रिय खतांचे प्रमाण आणि कोरडवाहू शेतीतील विविध तांत्रिक बाबींविषयी प्रश्न विचारले. तज्ज्ञांनी त्यांच्या शंकांचे समाधानकारक निरसन केले.

हा कार्यक्रम यशस्वी करण्यासाठी प्रकल्पाचे मुख्य शास्त्रज्ञ डॉ. आनंद गोरे यांच्यासह डॉ. पपीता गौरखेडे, डॉ. तेजस्विनी कच्छ्वे आणि श्री. सुरेश खटिंग यांनी विशेष परिश्रम घेतले. संतुलित खत वापर, मृदा संवर्धन आणि शाश्वत शेती पद्धतींचा प्रसार करण्यासाठी अशा प्रकारचे कार्यक्रम अत्यंत उपयुक्त असल्याचे मत उपस्थितांनी व्यक्त केले.

वनामकृविच्या नांदेड येथील कापूस संशोधन केंद्राच्या विकासकामांचा माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्याकडून आढावा; गुणवत्तापूर्ण व वेळेत कामे पूर्ण करण्याच्या सूचना

 

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणीचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी आज दिनांक १३ जून २०२६ रोजी नांदेड येथील कापूस संशोधन केंद्रास भेट देऊन केंद्रामध्ये सुरू असलेल्या नवीन बांधकामांसह विविध विकासकामांचा सविस्तर आढावा घेतला. विद्यापीठाच्या संशोधन केंद्रांचा सर्वांगीण विकास आणि संशोधन सुविधा अधिक सक्षम करण्याच्या दृष्टीने ही भेट महत्त्वपूर्ण ठरली.

यावेळी माननीय कुलगुरूंनी संशोधन केंद्रामध्ये नव्याने उभारण्यात येत असलेल्या इमारतीच्या बांधकाम प्रगतीची प्रत्यक्ष पाहणी करत कामाच्या गुणवत्ता, गती आणि नियोजनाचा आढावा घेतला. तसेच केंद्र परिसरातील अंतर्गत रस्ते, हरित परिसर विकास, पायाभूत सुविधा उभारणी तसेच इतर विकासकामांचा सखोल आणि चिकित्सक आढावा घेऊन संबंधित अधिकारी व अभियंत्यांना आवश्यक सूचना दिल्या.

कापूस पिकावरील संशोधन अधिक प्रभावी होण्यासाठी अत्याधुनिक सुविधा उपलब्ध करून देणे, संशोधन केंद्रांची कार्यक्षमता वाढविणे आणि शेतकऱ्यांपर्यंत संशोधनाचा लाभ अधिक वेगाने पोहोचविणे हे विद्यापीठाचे प्रमुख उद्दिष्ट असल्याचे माननीय कुलगुरूंनी यावेळी स्पष्ट केले. केंद्राच्या सर्वांगीण विकासासाठी गुणवत्तापूर्ण कामे निर्धारित वेळेत पूर्ण करण्यावर विशेष भर देत भविष्यातील विकास आराखड्याबाबतही त्यांनी मार्गदर्शन केले.

या प्रसंगी कापूस संशोधन केंद्राचे प्रभारी अधिकारी डॉ. अरविंद पंडागळे, डॉ. बसवराज भेदे तसेच केंद्रातील अधिकारी व कर्मचारी उपस्थित होते.

अल निनोच्या पार्श्वभूमीवर वनामकृविद्वारा खरीप पिक व्यवस्थापन विषयक शेतकरी-शास्त्रज्ञ ऑनलाईन कृषि संवाद संपन्न

 माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या प्रेरणेतून १०२ व्या भागाचे यशस्वी आयोजन

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठाच्या विस्तार शिक्षण संचालनालय तसेच मांजरा चॅरिटेबल ट्रस्ट संचलित कृषि विज्ञान केंद्र, लातूर यांच्या वतीने दिनांक १२ जून २०२६ रोजी आभासी माध्यमाद्वारे शेतकरी-शास्त्रज्ञ संवाद कार्यक्रमाच्या १०२ व्या भागाचे आयोजन करण्यात आले. यावेळी शेतकऱ्यांना अल निनोच्या पार्श्वभूमीवर खरीप हंगामातील पिक व्यवस्थापन या विषयावर मार्गदर्शन करण्यात आले त्यास शेतकरी आणि कृषि क्षेत्रातील तज्ज्ञांचा उत्स्फूर्त प्रतिसाद लाभला.

या कार्यक्रमाचे आयोजन विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या प्रेरणेतून तसेच विस्तार शिक्षण संचालक डॉ. राकेश अहिरे यांच्या मार्गदर्शनाखाली मुख्य विस्तार शिक्षण अधिकारी डॉ. प्रशांत देशमुख आणि प्रभारी वरिष्ठ शास्त्रज्ञ व प्रमुख श्री. एस. बी. देशमुख यांनी केले.

कार्यक्रमाच्या प्रारंभी विस्तार शिक्षण संचालक डॉ. राकेश अहिरे यांनी प्रास्ताविकातून कृषि विद्यापीठाने विकसित केलेले अद्ययावत तंत्रज्ञान आणि संशोधनाधारित माहिती जास्तीत जास्त शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचविण्याची गरज अधोरेखित केली.

यावेळी विभागीय कृषि विस्तार शिक्षण केंद्र, लातूर येथील विस्तार कृषि विद्यावेत्ता डॉ. वसंत सूर्यवंशी यांनी अल निनोचा पर्जन्यमानावर होणारा परिणाम, तसेच खरीप हंगामातील सोयाबीन व तूर पिकांच्या प्रभावी व्यवस्थापनासाठी आवश्यक उपाययोजनांविषयी सविस्तर मार्गदर्शन केले. बदलत्या हवामान परिस्थितीत पिकांचे नियोजन, योग्य वाणांची निवड आणि जलसंधारणाच्या उपायांवर त्यांनी विशेष भर दिला. तसेच कृषि विभागाचे श्री. राजेंद्र कदम यांनी उपस्थित शेतकऱ्यांना कृषि विभागाच्या विविध योजना आणि अनुदानांचा लाभ घेण्याचे आवाहन केले.

कार्यक्रमास मुख्य विस्तार शिक्षण अधिकारी डॉ. प्रशांत देशमुख, प्रगतशील शेतकरी श्री. डोंगापुरे यांची प्रमुख उपस्थिती होती. कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन श्री. बेद्रे एस. बी. यांनी केले, तर आभार प्रदर्शन कृषि विज्ञान केंद्राचे वरिष्ठ शास्त्रज्ञ व प्रमुख श्री. देशमुख एस. बी. यांनी केले.

या ऑनलाईन संवाद कार्यक्रमातून शेतकऱ्यांना अल निनोच्या संभाव्य परिणामांचा सामना करण्यासाठी आवश्यक कृषि तांत्रिक मार्गदर्शन मिळाले असून, खरीप हंगामातील पिकांचे नियोजन अधिक प्रभावीपणे करण्यास मदत होणार असल्याचा विश्वास व्यक्त करण्यात आला.