वनामकृविच्या ऑनलाइन शेतकरी-शास्त्रज्ञ संवादात ‘१० ड्रम थिअरी’द्वारे नैसर्गिक शेतीचे मार्गदर्शन

 माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या प्रेरणेतून संवादाचा १०१ व्या भागाचे यशस्वी आयोजन

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठाच्या विस्तार शिक्षण संचालनालय तसेच मांजरा चॅरिटेबल ट्रस्ट संचलित कृषि विज्ञान केंद्र, लातूर यांच्या वतीने दिनांक ५ जून २०२६ रोजी आभासी माध्यमाद्वारे शेतकरी-शास्त्रज्ञ संवाद कार्यक्रमाच्या १०१ व्या भागाचे आयोजन करण्यात आले.

या कार्यक्रमाचे आयोजन विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या प्रेरणेतून तसेच विस्तार शिक्षण संचालक डॉ. राकेश अहिरे यांच्या मार्गदर्शनाखाली मुख्य विस्तार शिक्षण अधिकारी डॉ. प्रशांत देशमुख आणि प्रभारी वरिष्ठ शास्त्रज्ञ व प्रमुख श्री. एस. बी. देशमुख यांनी केले.

कार्यक्रमात हरंगुळ (ता. जि. लातूर) येथील श्रमनिष्ठा जैव-निविष्ठा संसाधन केंद्राचे प्रमुख तथा “बायोचार” विषयावरील उत्कृष्ट शेतकरी पुरस्कार प्राप्त प्रगतशील शेतकरी श्री. शरद पवार यांनी नैसर्गिक शेतीसाठी “१० ड्रम थिअरी” या विषयावरील यशोगाथा सांगून सविस्तर मार्गदर्शन केले.

कार्यक्रमाच्या सुरुवातीस केंद्राचे प्रभारी वरिष्ठ शास्त्रज्ञ व प्रमुख श्री. संदीप देशमुख यांनी श्री. शरद पवार यांच्या शेतीतील नाविन्यपूर्ण जैव-निविष्ठा संसाधन केंद्राच्या कार्याची माहिती दिली. तसेच त्यांनी उत्पादित केलेल्या नैसर्गिक निविष्ठांचा वापर पिकांवरील विविध कीड व रोगांच्या नियंत्रणासाठी केल्यास उत्पादन खर्च कमी होण्यास मदत होत असल्याचे सांगून शेतकऱ्यांनी मोठ्या प्रमाणात त्याचा वापर करावा, असे आवाहन केले.

कार्यक्रमास डॉ. तुकाराम मोटे, माजी विभागीय कृषि सहसंचालक, छत्रपती संभाजीनगर यांची विशेष उपस्थिती लाभली. यावेळी डॉ. मोटे यांनी उपस्थित शेतकऱ्यांना नैसर्गिक निविष्ठा तयार करण्यासाठी प्रशिक्षण घेऊन शास्त्रोक्त पद्धतीने निविष्ठा तयार करणे महत्त्वाचे असल्याचे सांगितले.

या ऑनलाईन कार्यक्रमात एकूण ५७ शेतकऱ्यांनी सहभाग नोंदविला. नैसर्गिक शेतीतील जैव-निविष्ठांचे महत्त्व, बायोचार निर्मिती व त्याचा वापर याबाबत शेतकऱ्यांनी उत्स्फूर्त प्रतिसाद देत विविध शंकांचे निरसन करून घेतले. कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन व आभार प्रदर्शन श्री. बेद्रे एस. बी. यांनी केले.

वसमतला ‘करवंद नगरी’ बनविण्यासाठी वनामकृविचा पुढाकार : अन्न तंत्र महाविद्यालयात करवंद प्रक्रिया व मूल्यवर्धन चर्चासत्र उत्साहात संपन्न

 करवंद प्रक्रियेला उद्योगाचे स्वरूप देण्यासाठी समन्वय आवश्यक : माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठाच्या अन्न तंत्र महाविद्यालयात “करवंद प्रक्रिया आणि मूल्यवर्धन” या विषयावरील एकदिवसीय चर्चासत्राचे आयोजन दिनांक ४ जून २०२६ रोजी करण्यात आले. कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि हे होते, तर प्रमुख उपस्थिती म्हणून शिक्षण संचालक डॉ. भगवान आसेवार उपस्थित होते. यावेळी परभणी महानगरपालिकेचे नगरसेवक डॉ. केदार खटिंग यांचीही विशेष उपस्थिती लाभली.

अध्यक्षीय भाषणात माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी वसमत तालुक्यातील करवंद उत्पादक शेतकरी, महिला बचत गट, युवा उद्योजक आणि अन्न तंत्र महाविद्यालय यांनी समन्वयाने कार्य करून करवंद प्रक्रियेला उद्योगाचे स्वरूप देण्याची आवश्यकता अधोरेखित केली. स्थानिक पातळीवर उपलब्ध असलेल्या करवंद या पौष्टिक व औषधी गुणधर्म असलेल्या फळाचे वैज्ञानिक पद्धतीने प्रक्रिया, मूल्यवर्धन आणि ब्रँडिंग केल्यास ग्रामीण भागातील शेतकऱ्यांना मोठ्या प्रमाणात आर्थिक लाभ मिळू शकतो, असे त्यांनी सांगितले. भविष्यात वसमत तालुक्याची ओळख “करवंद नगरी” म्हणून राज्यभर निर्माण व्हावी, असे प्रतिपादन त्यांनी केले.

यावेळी त्यांनी हवामान बदल आणि सध्या जगासमोर उभ्या असलेल्या ‘एल निनो’ संकटाच्या पार्श्वभूमीवर शेतकऱ्यांनी हवामानानुरूप शेती पद्धती अवलंबण्याचे आवाहन केले. जलसंधारण, मृदसंवर्धन, अधिकाधिक वृक्षलागवड आणि जैविक तसेच सेंद्रिय शेतीचा स्वीकार ही काळाची गरज असल्याचे त्यांनी नमूद केले. रासायनिक खतांचा आणि कीटकनाशकांचा कमीत कमी वापर करून शाश्वत शेतीस प्रोत्साहन देणे आवश्यक असून “खेती बचाओ अभियान” हे पर्यावरण संरक्षण, मातीची सुपीकता आणि शेतकऱ्यांच्या आर्थिक उन्नतीसाठी महत्त्वपूर्ण ठरणार असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले. तसेच कृषी विद्यापीठाने विकसित केलेल्या तंत्रज्ञानाचा लाभ शेतकऱ्यांपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचविण्यासाठी सर्वांनी एकत्रितपणे कार्य करण्याचे आवाहन त्यांनी केले.

शिक्षण संचालक डॉ. भगवान आसेवार यांनी करवंद लागवडीत कमी खर्चात अधिक उत्पन्न मिळविण्याच्या संधी तसेच प्रक्रियेद्वारे नफा वाढविण्याबाबत उपस्थित शेतकऱ्यांना मार्गदर्शन केले.

डॉ. केदार खटिंग यांनी करवंद उत्पादक शेतकऱ्यांसाठी प्रक्रियायुक्त पदार्थ निर्मिती व मूल्यवर्धन क्षेत्रात अन्न तंत्र महाविद्यालयाचे योगदान महत्त्वपूर्ण असल्याचे सांगितले.

कार्यक्रमाच्या प्रारंभी महाविद्यालयाचे सहयोगी अधिष्ठाता डॉ. राजेश क्षीरसागर यांनी प्रास्ताविकातून कार्यशाळेचा हेतू व उद्देश स्पष्ट केला. चर्चासत्रातील तांत्रिक सत्रात उद्यानविद्या महाविद्यालयाचे सहयोगी अधिष्ठाता डॉ. व्ही. एस. खंदारे यांनी करवंद लागवडीचे तंत्र आणि त्यामधील आवश्यक काळजी याबाबत सविस्तर माहिती दिली.

कार्यशाळेत उपस्थित करवंद उत्पादक शेतकरी श्री. साखरे यांनी करवंद प्रक्रियेसाठी आवश्यक तांत्रिक मार्गदर्शन तसेच प्रक्रियायुक्त पदार्थांचे महत्त्व समाजापर्यंत पोहोचविण्यासाठी विद्यापीठाने व्यापक जनजागृती करावी, अशी अपेक्षा व्यक्त केली. तसेच परिपक्व करवंद फळांच्या काढणीसाठी विद्यापीठाने विशेष काढणी यंत्र विकसित करावे, अशी मागणी शेतकऱ्यांकडून एकमुखाने करण्यात आली.

यावेळी करवंद लागवड व प्रक्रिया उद्योगातील प्रगतिशील शेतकरी श्री. सदाशिव अडकिने यांनी करवंद प्रक्रिया उद्योग उभारणीतील प्रत्यक्ष अडचणी तसेच उद्योग यशस्वी करण्यासाठी आवश्यक बाबींवर मार्गदर्शन केले.

चर्चासत्राच्या समन्वयक अधिकारी डॉ. अनुप्रिता जोशी यांनी करवंद प्रक्रिया व त्यापासून तयार होणाऱ्या विविध मूल्यवर्धित पदार्थांबाबत सखोल मार्गदर्शन केले तसेच शेतकऱ्यांच्या विविध प्रश्नांचे निरसन केले.

विभाग प्रमुख डॉ. के. एस. गाडे यांनी प्रक्रियायुक्त पदार्थांच्या विक्रीसाठी आवश्यक परवाने, गुणवत्ता चाचणी तसेच उत्पादनांच्या टिकवणक्षमतेबाबत सविस्तर विश्लेषण केले.

कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन डॉ. प्रीती ठाकूर यांनी केले. कार्यक्रमाच्या यशस्वी आयोजनासाठी समन्वयक डॉ. अनुप्रिता जोशी यांनी विशेष परिश्रम घेतले.

या कार्यशाळेस महाविद्यालयातील विभाग प्रमुख डॉ. विजया पवार, डॉ. बी. एस. आगरकर तसेच इतर प्राध्यापक, विद्यार्थी आणि वसमत तालुक्यातील करवंद लागवड करणारे शेतकरी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

‘मृदा वाचवा, पाणी वाचवा, शेती वाचवा’ : माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांचे शाश्वत शेतीसाठी आवाहन

वनामकृविच्या उद्यानविद्या महाविद्यालयाद्वारा मौजे सूरपिंपरी येथे ‘खेती बचाओ अभियान’ अंतर्गत जनजागृती कार्यक्रम उत्साहात संपन्न

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठातील उद्यानविद्या महाविद्यालयाच्या ग्रामीण जागरूकता कार्यानुभव (रावे) कार्यक्रमांतर्गत ‘खेती बचाओ अभियान’ मौजे सूरपिंपरी (ता. जि. परभणी) येथे दिनांक ५ जून २०२६ रोजी माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या अध्यक्षतेखाली उत्साहात संपन्न झाले.

यावेळी मार्गदर्शन करताना माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी ‘खेती बचाओ अभियान’ हे केवळ जनजागृती अभियान नसून देशाच्या अन्नसुरक्षा व शाश्वत कृषी विकासाशी निगडित राष्ट्रीय चळवळ असल्याचे सांगितले. त्यांनी जमिनीची सुपीकता जपणे, पाण्याचा कार्यक्षम वापर करणे, माती परीक्षणावर आधारित खत व्यवस्थापन करणे तसेच हवामान बदलाच्या पार्श्वभूमीवर शाश्वत शेती पद्धतींचा अवलंब करणे ही काळाची गरज असल्याचे नमूद केले. शेतकऱ्यांनी वैज्ञानिक तंत्रज्ञान, आधुनिक कृषी संशोधन आणि विद्यापीठाच्या शिफारशींचा अवलंब केल्यास उत्पादन खर्च कमी होऊन उत्पन्नात वाढ होईल, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.

‘खेती बचाओ अभियान’ अंतर्गत मृदा संवर्धन, जलसंधारण, सेंद्रिय पदार्थांचा वापर, पीक विविधीकरण, नैसर्गिक संसाधनांचे संरक्षण आणि पर्यावरणपूरक शेती पद्धतींचा प्रसार करण्यावर भर देण्यात येत असल्याचे त्यांनी सांगितले. शेती ही केवळ उपजीविकेचे साधन नसून देशाच्या आर्थिक विकासाचा कणा आहे. त्यामुळे प्रत्येक शेतकऱ्याने ‘मृदा वाचवा, पाणी वाचवा आणि शेती वाचवा’ हा संदेश आत्मसात करून पुढील पिढ्यांसाठी शेती समृद्ध ठेवण्याचे आवाहन त्यांनी केले.

विद्यापीठाचे शिक्षण संचालक डॉ. भगवान आसेवार यांनी शेतकऱ्यांना कमी पाण्यावर शेती नियोजन कसे करावे याबाबत मार्गदर्शन केले. त्यांनी कोरडवाहू शेतीमध्ये आधुनिक तंत्रज्ञानाचा अवलंब करून उत्पादनक्षमता वाढविण्याचे उपायही सांगितले.

सूरपिंपरीचे सरपंच श्री. विलास बाबर यांनी गावातील विविध पिके, त्यावरील रोग व कीड समस्या तसेच त्या समस्यांवर विद्यापीठामार्फत मिळणाऱ्या तांत्रिक सहाय्याबाबत समाधान व्यक्त केले. त्यांनी शेतकऱ्यांना आधुनिक कृषी तंत्रज्ञान स्वीकारण्याचे आवाहन केले.

प्रास्ताविक महाविद्यालयाचे सहयोगी अधिष्ठाता डॉ. विश्वनाथ खंदारे यांनी केले. त्यांनी ग्रामीण भागातील शेतीसमोरील आव्हाने, विद्यार्थ्यांची भूमिका आणि विद्यापीठामार्फत राबविण्यात येणाऱ्या जनजागृती उपक्रमांचे महत्त्व याविषयी सविस्तर मार्गदर्शन केले. तसेच ग्रामीण जागरूकता कार्यानुभव कार्यक्रम (RAWE) अंतर्गत शेतकऱ्यांच्या शेतावर विविध प्रात्यक्षिकांद्वारे उत्पन्नवाढीचा संदेश दिला.

मृदाशास्त्र विभागप्रमुख डॉ. हरिहर कौसडीकर यांनी माती परीक्षणाचे महत्त्व स्पष्ट केले. त्यांनी मातीचा नमुना घेण्याची योग्य पद्धत, प्रयोगशाळेतील तपासणी प्रक्रिया तसेच जमिनीतील अन्नद्रव्यांचे संतुलन राखण्याबाबत शास्त्रीय मार्गदर्शन केले.

कार्यक्रमाच्या यशस्वी आयोजनासाठी कार्यक्रम समन्वयक डॉ. बी. एम. कलालंबडी, विषय विशेषज्ञ डॉ. आनंद दौंडे, कार्यक्रम अधिकारी डॉ. सचिन पव्हणे, डॉ. पुरुषोत्तम देशमुख, डॉ. आशा सातपुते तसेच मौजे सूरपिंपरी येथील जगन्नाथ पवार, सर्जेराव पवार, श्रीराम जाधव, कपिलराव धुमाळ व इतर ग्रामस्थ, ग्रामपंचायत अधिकारी श्रीमती होनराव, सहाय्यक कृषी अधिकारी श्रीमती शिंदे आणि सातव्या सत्रातील विद्यार्थ्यांनी सक्रिय सहभाग नोंदविला.

कार्यक्रमाच्या समारोपप्रसंगी जागतिक पर्यावरण दिनाचे औचित्य साधून मान्यवरांच्या हस्ते जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळेच्या परिसरात वृक्षारोपण करण्यात आले. सूत्रसंचालन विद्यार्थिनी ऋतुजा खंदारे व वैष्णवी शिंदे यांनी केले, तर आभार प्रदर्शन सुरत साठे यांनी मानले.

जागतिक पर्यावरण दिनानिमित्त वनामकृवित वृक्षलागवड अभियानाचा शुभारंभ संपन्न

 पर्यावरण संवर्धनासाठी वृक्षलागवड ही काळाची गरज : माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि

जागतिक पर्यावरण दिनाचे औचित्य साधून यंदाच्या वर्षाची अधिकृत थीम “निसर्गापासून प्रेरित : हवामानासाठी, आपल्या भविष्यासाठी” (Inspired by Nature: For Climate, For Our Future) यानुसार वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठाच्या सेंद्रिय व नैसर्गिक शेती संशोधन व प्रशिक्षण केंद्र आणि सामाजिक वनीकरण विभाग, परभणी यांच्या संयुक्त विद्यमाने विद्यापीठाच्या सायाळा ब्लॉक येथे वृक्षलागवड अभियानाचा शुभारंभ दिनांक  ५ जून २०२६ रोजी उत्साहात संपन्न झाला.

कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि हे होते. प्रमुख पाहुणे म्हणून परभणी जिल्ह्याचे माननीय पोलीस अधीक्षक श्री. पंकज कुमावत (आयपीएस) उपस्थित होते, तर विशेष अतिथी म्हणून माननीय विभागीय वन अधिकारी श्रीमती सायमा पठाण यांनी सहभाग नोंदविला.

यावेळी मान्यवरांच्या हस्ते वृक्षारोपण करून पर्यावरण संवर्धनाचा संदेश देण्यात आला. कार्यक्रमास विद्यापीठाचे शिक्षण संचालक डॉ. भगवान आसेवार, संशोधन संचालक डॉ. खिजर बेग, विस्तार शिक्षण संचालक डॉ. राकेश अहिरे, माजी शिक्षण संचालक डॉ. उदय खोडके, सहयोगी अधिष्ठाता डॉ. विश्वनाथ खंदारे, विभाग प्रमुख डॉ. हिराकांत काळपांड, डॉ विलास खर्गखराटे, प्रमुख अन्वेषक डॉ. आनंद गोरे, शास्त्रज्ञ डॉ. मीनाक्षी पाटील, डॉ. पपीता गौरखेडे, डॉ. श्रद्धा धुरागुडे तसेच वन विभागाचे अधिकारी श्री गजापुरे, श्रीमती निलोफर पठाण, श्रीमती चंद्रमोरे, श्रीमती गोरे आदी उपस्थित होते.

अध्यक्षीय भाषणात माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी पर्यावरण संतुलन राखण्यासाठी वृक्षलागवड ही केवळ सामाजिक जबाबदारी नसून भावी पिढ्यांसाठीची अमूल्य गुंतवणूक असल्याचे प्रतिपादन केले. हवामान बदल, वाढते तापमान, भूजल पातळीतील घट, जैवविविधतेचा ऱ्हास आणि नैसर्गिक संसाधनांवरील वाढता ताण या गंभीर आव्हानांवर मात करण्यासाठी व्यापक वृक्षारोपण व त्यांचे संगोपन ही काळाची गरज असल्याचे त्यांनी नमूद केले. ते पुढे म्हणाले की, “एक वृक्ष म्हणजे केवळ हरित संपत्ती नसून तो शुद्ध हवा, पाणी संवर्धन, मृदा संरक्षण आणि पर्यावरणीय संतुलनाचा आधार आहे.” प्रत्येक नागरिकाने दरवर्षी किमान एक तरी वृक्ष लावून त्याचे जतन करण्याचा संकल्प करावा, असे आवाहन त्यांनी केले. विद्यापीठ परिसर हरित, स्वच्छ आणि पर्यावरणपूरक बनविण्यासाठी विद्यापीठ सातत्याने विविध उपक्रम राबवत असून, विद्यार्थ्यांनी आणि शेतकऱ्यांनी पर्यावरण संवर्धनाच्या चळवळीत सक्रिय सहभाग घ्यावा, असेही त्यांनी यावेळी सांगितले.

माननीय पोलीस अधीक्षक श्री. पंकज कुमावत (आयपीएस) यांनी पर्यावरण संरक्षण ही सामूहिक जबाबदारी असून समाजातील प्रत्येक घटकाने वृक्षलागवड चळवळीत सक्रिय सहभाग घ्यावा, असे आवाहन केले. माननीय विभागीय वन अधिकारी श्रीमती सायमा पठाण यांनी सामाजिक वनीकरण विभागामार्फत राबविण्यात येणाऱ्या विविध उपक्रमांची माहिती देत पर्यावरणपूरक जीवनशैलीचा अवलंब करण्याचे आवाहन केले.

विद्यापीठाच्या सायळा ब्लॉकमधील गट क्रमांक ३१ ते ४५ आणि ९१ ते १०३ या परिसरात सुमारे ३० मीटर रुंदी आणि ९ किलोमीटर लांबीच्या परिसरात एकूण २४.०० हेक्टर क्षेत्रावर (दोन टप्प्यात) विविध फळझाडे तसेच औषधी वनस्पतींची लागवड करून हरित पट्टा विकसित करण्यात येणार आहे. तसेच सायळा ब्लॉक (गट क्र. ५०, ५१ व ५४) येथे १०.०० हेक्टर क्षेत्रावर औषधी, सुगंधी वनस्पती तसेच फळझाडांचे रोपवन विकसित करून  पर्यावरण संवर्धन, जैवविविधता वाढ आणि विद्यापीठ परिसर अधिक हरित करण्याच्या उद्देशाने हा महत्त्वपूर्ण उपक्रम राबविण्यात येत असून तो सन २०२५ ते २०२८ या तीन वर्षांच्या कालावधीत टप्प्याटप्प्याने पूर्ण करण्यात येणार आहे.

याबरोबरच विद्यापीठाने हरित विद्यापीठ संकल्पनेअंतर्गत उल्लेखनीय कार्य सुरू केले आहे. विद्यापीठाच्या परिसरातून जाणाऱ्या ४.५ किलोमीटर लांबीच्या रेल्वे मार्गालगत ५०० मीटर रुंद हरित पट्टा विकसित करण्यात आला आहे.

आयआयआरएफ २०२६ रँकिंगमध्ये वनामकृविला राज्यात १ ला, राष्ट्रीय स्तरावर ३४ वा क्रमांक

 माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या दूरदृष्टीपूर्ण नेतृत्वाखाली वनामकृविचे राष्ट्रीय यश

परभणी येथील वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठाने भारतीय शैक्षणिक संस्था मूल्यांकन प्रणाली (IIRF – Indian Institutional Ranking Framework) २०२६ च्या भारतातील कृषि व उद्यानविद्या विद्यापीठांच्या गटात महाराष्ट्रात १ला तर राष्ट्रीय स्तरावर ३४वा क्रमांक मिळवून उल्लेखनीय कामगिरी नोंदविली आहे. नवी दिल्ली येथील आयआयआरएफ सेंटर फॉर इन्स्टिट्यूशनल रिसर्च (ICIR) तर्फे ही रँकिंग जाहीर करण्यात आली असून, विद्यापीठाला ३ जून २०२६ रोजी अधिकृत प्रमाणपत्र प्रदान करण्यात आले.

आयआयआरएफ ही भारतातील उच्च शिक्षण संस्थांची स्वतंत्र व संशोधनाधिष्ठित मूल्यांकन प्रणाली मानली जाते. विविध शैक्षणिक निकष, संशोधन कार्य, नवोपक्रम, पायाभूत सुविधा, विद्यार्थी सुविधा आणि विस्तार उपक्रमांच्या आधारे विद्यापीठांचे मूल्यमापन करण्यात येते. केंद्रीय, राज्य, अभिमत व खासगी विद्यापीठांच्या स्वतंत्र गटांमध्ये ही रँकिंग जाहीर केली जाते. कृषि व उद्यानविद्या विद्यापीठांच्या श्रेणीत वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठाने मिळविलेले हे स्थान विशेष मानाचे मानले जात आहे.

विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या दूरदृष्टीपूर्ण नेतृत्व व प्रभावी मार्गदर्शनामुळे हे यश शक्य झाल्याची भावना विद्यापीठ परिवाराने व्यक्त केली आहे. याबाबत बोलताना माननीय कुलगुरूंनी सांगितले की, शिक्षण, संशोधन, विस्तार आणि नवोपक्रम क्षेत्रातील सातत्यपूर्ण गुणवत्तापूर्ण कार्याची ही पावती आहे. विद्यापीठातील शिक्षक, शास्त्रज्ञ, अधिकारी, कर्मचारी आणि विद्यार्थ्यांच्या सामूहिक प्रयत्नांतून हे यश प्राप्त झाले आहे. तसेच महाराष्ट्र शासन, महाराष्ट्र कृषि शिक्षण व संशोधन परिषद, पुणे तसेच विद्यापीठाच्या कार्यकारी व विद्वत परिषदेच्या सहकार्याबद्दल त्यांनी कृतज्ञता व्यक्त केली.

शिक्षण संचालक डॉ. भगवान आसेवार म्हणाले की, विद्यापीठाने नवीन शैक्षणिक धोरण २०२० अवलंबून विद्यार्थ्यांच्या कौशल्य विकासास चालना देत त्यांना उद्योजकतेकडे वाटचाल करण्यासाठी शैक्षणिक प्रगती साधली आहे. तसेच सन २०२५ – २६ मध्ये विद्यापीठाद्वारा परिसर मुलाखतींचे आयोजन करून जवळपास १८० विद्यार्थ्यांना शासकीय व खासगी क्षेत्रातील विविध संस्थांमध्ये रोजगार उपलब्ध करून देण्यात आला असल्याची नोंदही घेण्यात आली.

मागील काही वर्षांत विद्यापीठाने शिक्षण, संशोधन व विस्तार क्षेत्रात अनेक महत्त्वपूर्ण उपक्रम राबविले आहेत. विद्यार्थ्यांसाठी आधुनिक सुविधा, वसतिगृहांची दुरुस्ती, अंतर्गत रस्त्यांचे नूतनीकरण, सीएसआर निधीतून ‘महाराष्ट्र यांत्रिकीकरण केंद्र’, कौशल्य विकास उपक्रम आणि ‘कॉमन इन्क्युबेशन सेंटर’ची स्थापना करण्यात आली. नवीन राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण २०२०, सहाव्या अधिष्ठाता समितीचे अभ्यासक्रम आणि पदव्युत्तर स्तरावरील बीएसएमए (BSMA) अभ्यासक्रमांची प्रभावी अंमलबजावणी करण्यात आली आहे.

सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, भारतीय कृषि अनुसंधान परिषद (आयसीएआर) अंतर्गत असलेल्या राष्ट्रीय कृषि शिक्षण अधिस्वीकृती मंडळाकडून दिनांक १६ मे २०२५ रोजी विद्यापीठास अधिस्वीकृतीसाठी उच्चांकी ३.२१ गुण प्राप्त झाले असून, त्यास ‘ए-ग्रेड’ उत्कृष्ट मानांकन प्राप्त झाले आहे. तसेच विद्यापीठाच्या १० संशोधन केंद्रांना राष्ट्रीय पातळीवर प्रथम क्रमांक मिळाला आहे.

याशिवाय बाह्यस्त्रोत निधीतून सुरू असलेले संशोधन प्रकल्प, राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय संस्थांशी सामंजस्य करार, ‘माझा एक दिवस माझ्या बळिराजासोबत’ हा शेतकरी उपक्रम, ऑनलाईन शेतकरी-शास्त्रज्ञ संवाद, तसेच विद्यापीठाने विकसित केलेले नवीन पीक वाण, अवजारे व तंत्रज्ञान यांच्या प्रभावी विस्तारामुळे विद्यापीठाच्या शैक्षणिक व संशोधन कार्याला अधिक गती मिळाली आहे. या सर्व बाबींचा सकारात्मक परिणाम आयआयआरएफ रँकिंगमध्ये दिसून आला आहे.

या यशामध्ये शिक्षण संचालक डॉ. भगवान आसेवार, संशोधन संचालक डॉ. खिजर बेग, विस्तार शिक्षण संचालक डॉ. राकेश अहिरे, कुलसचिव श्री. पुरभा काळे, नियंत्रक श्री. अनंत कदम, विद्यापीठ अभियंता श्री. दीपक कशाळकर तसेच सर्व महाविद्यालयांचे सहयोगी अधिष्ठाता, विभागप्रमुख, प्राध्यापक, शास्त्रज्ञ, अधिकारी व कर्मचाऱ्यांचे मोलाचे योगदान राहिले आहे.

या सर्व संबंधित माहितीचे संकलन व सादरीकरण शिक्षण संचालनालयातील तांत्रिक अधिकारी तथा विभागप्रमुख डॉ. सचिन मोरे आणि तांत्रिक अधिकारी डॉ. गणपत कोटे यांनी केले.

या यशामुळे विद्यापीठ परिसरात आनंदाचे वातावरण निर्माण झाले असून, विविध स्तरांतून विद्यापीठावर अभिनंदनाचा वर्षाव होत आहे.

वनामकृवि बीज प्रक्रिया केंद्रात माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या हस्ते नव्या ट्रकचे उद्घाटन

 

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणी येथील बीज प्रक्रिया केंद्रामध्ये नव्याने खरेदी करण्यात आलेल्या अत्याधुनिक ट्रकचे लोकार्पण दि. ४ जून २०२६ रोजी उत्साहात संपन्न झाले. विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या हस्ते विधिवत पूजन करून ट्रकचे उद्घाटन करण्यात आले.

या प्रसंगी शिक्षण संचालक डॉ. भगवान आसेवार, संशोधन संचालक डॉ. खिजर बेग, विस्तार शिक्षण संचालक डॉ. राकेश अहिरे, विद्यापीठ अभियंता श्री. दीपक कशाळकर, नियंत्रक श्री. अनंत कदम, संशोधन उपसंचालक तथा विभागप्रमुख डॉ. हिराकांत काळपांडे, डॉ. हरिहर कौसडीकर, प्रभारी अधिकारी डॉ. संतोष शिंदे आदी उपस्थित होते.

नवीन ट्रकच्या समावेशामुळे बीज वाहतूक, साठवण आणि वितरण प्रक्रिया अधिक गतिमान होणार असून शेतकऱ्यांना दर्जेदार बियाण्यांचा वेळेत पुरवठा करण्यास मदत होणार आहे. तसेच विद्यापीठाच्या बीज उत्पादन उपक्रमांना अधिक बळकटी मिळणार असल्याचे यावेळी सांगण्यात आले.

यावेळी माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी विद्यापीठाच्या बीज उत्पादन व प्रक्रिया कार्यातील अधिकारी आणि कर्मचाऱ्यांचे कौतुक करताना शेतकऱ्यांपर्यंत गुणवत्तापूर्ण बियाणे पोहोचविण्यासाठी आधुनिक सुविधांचा वापर वाढविण्यावर भर दिला. नवीन वाहनामुळे बीज प्रक्रिया केंद्राच्या कार्यक्षमतेत वाढ होऊन विद्यापीठाच्या कृषि विकासातील योगदानाला अधिक गती मिळेल, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.

कार्यक्रमाच्या शेवटी उपस्थित मान्यवरांनी नव्या ट्रकची पाहणी करून विद्यापीठाच्या बीज उत्पादन व वितरण व्यवस्थेला मिळालेल्या या नव्या सुविधेबद्दल समाधान व्यक्त केले. यावेळी बीज प्रक्रिया केंद्राचे अधिकारी, कर्मचारी तसेच बीज उत्पादन व प्रक्रिया विभागाशी संबंधित मान्यवर मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

वनामकृविच्या उत्तरा मुलींच्या वसतिगृहामध्ये माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांचा विद्यार्थिनींसोबत संवाद साधत सुविधांची पाहणी

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणी अंतर्गत असलेल्या उत्तरा मुलींच्या वसतिगृह येथे दिनांक ३ जून २०२६ रोजी माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी विद्यार्थिनींशी संवाद साधत वसतिगृहामधील विविध सुविधांची पाहणी केली. यावेळी शिक्षण संचालक डॉ. भगवान आसेवार, कृषि महाविद्यालय परभणीचे सहयोगी अधिष्ठाता व प्राचार्य डॉ. प्रविण वैद्य, प्रगतशील आंबा उत्पादक तथा प्रमुख पाहुणे श्री. चंद्रकांतदादा वरपूडकर, मुख्य वसतिगृह अधीक्षक डॉ. रावसाहेब भाग्यवंत, शिक्षण प्रभारी डॉ. रणजित चव्हाण, सहाय्यक वसतिगृह अधीक्षिका डॉ. मीनाक्षी पाटील आदी मान्यवर उपस्थित होते.

या भेटीदरम्यान माननीय कुलगुरूंनी विद्यार्थिनींशी मुक्त संवाद साधून त्यांच्या शैक्षणिक प्रगती, वसतिगृहातील सुविधा, स्वच्छता, सुरक्षा, भोजन व्यवस्था तसेच इतर आवश्यक बाबींविषयी माहिती घेतली. विद्यार्थिनींनीही विविध समस्या व सूचना मान्यवरांसमोर मांडल्या. त्यावर सकारात्मक चर्चा करून आवश्यक त्या सुधारणा करण्याबाबत आश्वासन देण्यात आले.

माननीय कुलगुरूंनी विद्यार्थिनींना उच्च शिक्षणाबरोबरच व्यक्तिमत्त्व विकास, शिस्त, आत्मविश्वास आणि स्पर्धात्मक परीक्षांच्या तयारीसाठी सातत्यपूर्ण प्रयत्न करण्याचे मार्गदर्शन केले. त्यांनी विद्यार्थिनींना विद्यापीठाच्या उपलब्ध सुविधांचा जास्तीत जास्त लाभ घेऊन उज्ज्वल भवितव्य घडविण्याचे आवाहन केले.

यावेळी उपस्थित मान्यवरांनीही विद्यार्थिनींना प्रेरणादायी मार्गदर्शन केले. कार्यक्रमास मोठ्या संख्येने विद्यार्थिनी उपस्थित होत्या. कार्यक्रमाचे नियोजन व समन्वय उत्तरा मुलींच्या वसतिगृहाच्या सहाय्यक वसतिगृह अधीक्षिका डॉ. मीनाक्षी पाटील यांनी केले.