कृषि महाविद्यालय, परभणी येथे सायबर सुरक्षा व जनजागृती कार्यक्रम उत्साहात संपन्न

 विद्यार्थी व कर्मचाऱ्यांना सायबर गुन्ह्यांपासून सुरक्षित राहण्याचे आवाहन

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणी अंतर्गत कृषि महाविद्यालय, परभणी येथील जिमखाना विभागाच्या वतीने महाराष्ट्र सायबर पोलीस व नवा मोंढा पोलीस ठाणे, परभणी यांच्या संयुक्त विद्यमाने दिनांक १५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी सायबर सुरक्षा व जनजागृती कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले. या कार्यक्रमात पोलीस उपनिरीक्षक (PSI) नानावरे मॅडम व पोलीस कॉन्स्टेबल श्री. आठवले यांनी उपस्थित विद्यार्थी व कर्मचारी यांना सायबर गुन्ह्यांचे विविध प्रकार, ऑनलाइन फसवणुकीचे धोके आणि डिजिटल व्यवहार करताना घ्यावयाची खबरदारी याविषयी मार्गदर्शन केले.

आजच्या डिजिटल युगात व्हॉट्सॲप अकाउंट हॅकिंग, बनावट लिंक, फसवे QR कोड, OTP मागवून केली जाणारी आर्थिक फसवणूक, अनधिकृत APK ॲप्स डाउनलोड करणे, बनावट ऑनलाइन नोकरीच्या जाहिराती तसेच डिजिटल अटक यांसारख्या सायबर गुन्ह्यांचे प्रमाण वाढत आहे. अशा फसवणुकीपासून बचाव करण्यासाठी अनोळखी लिंकवर क्लिक करू नये, कोणालाही OTP, पासवर्ड किंवा बँक खात्याची गोपनीय माहिती देऊ नये, केवळ अधिकृत स्रोतांमधूनच ॲप्स डाउनलोड करावीत आणि सोशल मीडियाचा वापर करताना सतर्क राहावे, असे आवाहन पोलीस अधिकाऱ्यांनी केले.

सायबर फसवणूक झाल्यास विलंब न करता सायबर हेल्पलाइन क्रमांक १९३० वर संपर्क साधावा तसेच www.cybercrime.gov.in या अधिकृत संकेतस्थळावर तक्रार नोंदवावी, असेही त्यांनी सांगितले. सायबर सुरक्षेविषयी जागरूकता निर्माण करणे, सुरक्षित डिजिटल व्यवहारांची सवय लावणे आणि संभाव्य ऑनलाइन फसवणुकीपासून स्वतःचे संरक्षण करण्यासाठी आवश्यक माहिती मिळवणे, हा या कार्यक्रमाचा प्रमुख उद्देश होता.

यावेळी कृषि महाविद्यालयाचे अधिष्ठाता डॉ. प्रविण वैद्य यांनीही मार्गदर्शन केले. कार्यक्रमास जिमखाना उपाध्यक्ष डॉ. पी. एस. नेहरकर, मुख्य वसतिगृह अधीक्षक डॉ. बडगुजर, विभागप्रमुख डॉ. प्रफुल्ल घंटे, शिक्षण विभागाचे प्रभारी डॉ. झटे, डॉ. अनंत लाड, डॉ. फुलारी, डॉ. खोब्रागडे यांच्यासह महाविद्यालयातील अधिकारी, कर्मचारी व विद्यार्थी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

कार्यक्रमाच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांमध्ये सायबर सुरक्षेविषयी जागरूकता निर्माण होऊन सुरक्षित आणि जबाबदार डिजिटल व्यवहारांचे महत्त्व अधोरेखित झाले.

सेवा संकल्प अभियान २०२६ अंतर्गत वनामकृविच्या ‘माझा एक दिवस माझ्या बळीराजासोबत’ उपक्रमातून ५०० हून अधिक शेतकऱ्यांशी थेट संवाद

३० हून अधिक शास्त्रज्ञांकडून पीक व्यवस्थापन, दुष्काळी परिस्थितीत फळबागांचे संरक्षण आणि रब्बी हंगामातील नियोजनाबाबत मार्गदर्शन

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणीचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या प्रेरणेतून आणि विस्तार शिक्षण संचालक डॉ. राकेश अहिरे यांच्या मार्गदर्शनाखाली राबविण्यात येणाऱ्या ‘माझा एक दिवस माझ्या बळीराजासोबत’ या अभिनव कृषि विस्तार उपक्रमांतर्गत सेवा संकल्प अभियान २०२६ च्या अनुषंगाने दिनांक १४ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मराठवाड्यातील विविध गावांमध्ये शेतकरी-शास्त्रज्ञ संवाद कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले. या उपक्रमांतर्गत विद्यापीठाच्या विविध संशोधन केंद्रे, कृषि विज्ञान केंद्रे आणि इतर विभागांतील शास्त्रज्ञांनी थेट शेतकऱ्यांच्या बांधावर भेट देऊन त्यांच्या समस्या जाणून घेतल्या. तसेच विविध पिकांचे व्यवस्थापन, कीड व रोग नियंत्रण, एकात्मिक पीक व्यवस्थापन आणि आधुनिक कृषि तंत्रज्ञानाच्या वापराबाबत शेतकऱ्यांना मार्गदर्शन केले.

विद्यापीठामार्फत मागील तीन वर्षांपासून राबविण्यात येणाऱ्या या उपक्रमांतर्गत मराठवाड्यातील आठही जिल्ह्यांमध्ये दर महिन्याच्या दुसऱ्या बुधवारी शेतकरी-शास्त्रज्ञ चर्चासत्रे, प्रक्षेत्र भेटी, कृती प्रात्यक्षिके आणि शेतकरी मेळावे आयोजित केले जातात. यावेळी विद्यापीठाच्या विविध विस्तार शिक्षण केंद्रे, कृषि विज्ञान केंद्रे, संशोधन केंद्रे आणि महाविद्यालयांतील शास्त्रज्ञांनी विविध गावांमध्ये भेटी देऊन शेतकऱ्यांना मार्गदर्शन केले.

दुष्काळसदृश परिस्थितीत फळबागांचे संरक्षण आणि पीक व्यवस्थापनावर भर

बीड जिल्ह्यातील वडवणी तालुक्यातील चिखलबीड येथे सेवा संकल्प अभियान २०२६ अंतर्गत शेतकऱ्यांना दुष्काळसदृश परिस्थितीत फळबागा वाचविण्यासाठी आवश्यक उपाययोजनांबाबत मार्गदर्शन करण्यात आले. छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यातील सोयगाव तालुक्यातील बहुलखेडा आणि जरंडी परिसरात फळ संशोधन केंद्रातील तज्ज्ञांनी फळपिकांची पाहणी करून शेतकऱ्यांना मार्गदर्शन केले.

पैठण तालुक्यातील कवडगाव, ताहेरपूर आणि नांदलगाव येथील शेतकऱ्यांच्या शेतांना भेटी देऊन तूर पिकाच्या पुढील कालावधीतील व्यवस्थापनाबाबत मार्गदर्शन करण्यात आले. आगामी रब्बी हंगामात सिंचनासाठी पाणी उपलब्ध असलेल्या शेतकऱ्यांनी ज्वारी पिकाच्या पेरणीला प्राधान्य द्यावे, असे आवाहनही करण्यात आले. यासोबतच खरीप पिकांचे व्यवस्थापन, खतांचा संतुलित वापर, कीड व रोग नियंत्रण आणि पीक उत्पादनवाढीसाठी आवश्यक तंत्रज्ञानाबाबत चर्चा करण्यात आली.

विविध पिकांच्या प्रक्षेत्रांना भेटी आणि तंत्रज्ञानाचे मार्गदर्शन

या उपक्रमात कापूस, तूर, ज्वारी, फळपिके तसेच अन्य खरीप पिकांच्या व्यवस्थापनासंदर्भात शेतकऱ्यांना मार्गदर्शन करण्यात आले. केळी, ऊस आणि खजूर पिकांच्या प्रक्षेत्रांची पाहणी करून पिकांचे नुकसान कमी करणे, केळी पिकातील अतिरिक्त फुटवे काढणे, खरीप पिकांचे नियोजन, सुधारित वाणांची निवड आणि बीजप्रक्रिया यांसारख्या विषयांवर चर्चा करण्यात आली. ऊस पिकातील पाचट कुजविणे आणि खोडवा पिकासाठी आधुनिक यंत्रांचा वापर याबाबतही तांत्रिक माहिती देण्यात आली.

कृषि विज्ञान केंद्रे आणि संशोधन केंद्रांतील तज्ज्ञांनी शेतकऱ्यांच्या प्रत्यक्ष अडचणी समजून घेऊन स्थानिक परिस्थितीनुसार उपाययोजना सुचविल्या. सामुदायिक विज्ञान महाविद्यालयाच्या सहभागातून आहार व पोषणासह कृषि आणि पूरक व्यवसायांशी संबंधित विषयांवरही मार्गदर्शन करण्यात आले.

रब्बी हंगामासाठी ज्वारी आणि करडी बियाणे उपलब्ध

रब्बी हंगामात शेतकऱ्यांना वेळेवर दर्जेदार बियाणे उपलब्ध करून देण्याच्या उपक्रमांतर्गत छत्रपती संभाजीनगर येथील विभागीय केंद्रामार्फत ज्वारी आणि करडी बियाण्यांची विक्री करण्यात आली. या उपक्रमाचा हा सलग सतरावा हंगाम असून, दिनांक २७ सप्टेंबर ते १२ ऑक्टोबर २०२६ या कालावधीत रब्बी ज्वारीच्या ‘सुपर मोती’ वाणाच्या २०० बॅग आणि करडीच्या ५० बॅग बियाण्यांची विक्री झाली. उपलब्ध बियाण्यांची विक्री पूर्ण झाल्याची माहिती संबंधित केंद्राने दिली. ज्वारीचे बियाणे छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांनी पेरले असून काही ठिकाणी उगवणही झाली आहे. या उपक्रमासाठी डॉ. एस. बी. पवार, विस्तार कृषि विद्यावेत्ता आणि डॉ. दीप्ती पाटगावकर, कार्यक्रम समन्वयक यांचे मार्गदर्शन लाभले.

विद्यापीठाच्या विविध केंद्रांचा व्यापक सहभाग

या उपक्रमात विद्यापीठाची विभागीय कृषि विस्तार शिक्षण केंद्रे, कृषि विज्ञान केंद्रे, फळ संशोधन केंद्र, कापूस संशोधन केंद्र, कृषि संशोधन केंद्रे तसेच विविध महाविद्यालयांतील शास्त्रज्ञ व विस्तार कार्यकर्त्यांनी सक्रिय सहभाग नोंदविला. यामध्ये विद्यापीठाचे डॉ. नीता गायकवाड, डॉ. प्रशांत देशमुख, डॉ. संजय पाटील, डॉ. विजयकुमार चिंचाणे, डॉ. अरविंद पांडागळे, डॉ. गजानन गडदे, प्रा. अरुण गुट्टे, डॉ. वसंत सूर्यवंशी, डॉ. बसवराज भेदे, डॉ. बसवराज पिसुरे, डॉ. एस. आर. धांडगे, डॉ. पी. ए. पगार, श्री. मधुकर मांडगे, श्री. रामेश्वर ठोंबरे, श्री. गिरीश सोनवणे आदी शास्त्रज्ञ व विस्तार कार्यकर्त्यांनी सहभाग घेतला. तसेच कृषि विभागाचे श्री. नरेंद्र जोशी, श्री. सुभाष साळवे, श्री. विकास पाटील, श्री. संदीप जवने, श्री. ऋषी सांगळे, श्री. डपडे वाळके, श्री. डी. एस. काकडे आदी अधिकारी व कर्मचाऱ्यांनीही या उपक्रमात योगदान दिले. या सर्वांच्या समन्वित प्रयत्नांतून सुमारे ५०३ शेतकऱ्यांपर्यंत कृषि तंत्रज्ञान, पीक व्यवस्थापनविषयक माहिती आणि तज्ज्ञांचे मार्गदर्शन पोहोचविण्यात आले.

शेतकऱ्यांच्या बांधावर जाऊन त्यांच्या प्रश्नांना थेट उत्तरे देणे, संशोधनातील सुधारित तंत्रज्ञान शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचविणे आणि बदलत्या हवामान परिस्थितीत शेतीचे नियोजन करण्यासाठी मार्गदर्शन करणे, हा या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश आहे. ‘माझा एक दिवस माझ्या बळीराजासोबत’ या उपक्रमामुळे विद्यापीठातील शास्त्रज्ञ आणि शेतकरी यांच्यातील संवाद अधिक प्रभावी होत असून, शेतकरी-केंद्रित कृषि विस्तार कार्याला चालना मिळत आहे.

वनामकृवित भारतरत्न डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम यांना जयंतीनिमित्त अभिवादन

 माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि आणि विद्यापीठातील अधिकारी व कर्मचाऱ्यांनी वाहिली आदरांजली

भारताचे माजी राष्ट्रपती, थोर शास्त्रज्ञ आणि भारतरत्न डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम यांच्या जयंतीनिमित्त वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणी येथे गुरुवार, दिनांक १५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी सकाळी ११ वाजता विद्यापीठाच्या प्रशासकीय इमारतीतील माननीय कुलगुरू यांच्या बैठक सभागृहात अभिवादन कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले.

कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी विद्यापीठाचे कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि उपस्थित होते. त्यांच्या हस्ते डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम यांच्या प्रतिमेस पुष्पहार अर्पण करून विनम्र अभिवादन करण्यात आले.

यावेळी विद्यापीठाचे विस्तार शिक्षण संचालक डॉ. राकेश अहिरे, कुलसचिव श्री. पुरभा काळे आणि नियंत्रक श्रीमती भाग्यश्री जाधव यांची प्रमुख उपस्थिती होती. कार्यक्रमात उपकुलसचिव (सामान्य प्रशासन) श्री. पद्माकर पाटील यांनी भारतरत्न डॉ. कलाम यांच्या जीवनकार्याचा आणि देशाच्या वैज्ञानिक, शैक्षणिक व तंत्रज्ञान क्षेत्रातील योगदानाचा परिचय करून दिला.

भारतरत्न डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम यांनी आपल्या वैज्ञानिक संशोधनातून देशाच्या संरक्षण व अवकाश तंत्रज्ञानाच्या विकासात मोलाचे योगदान दिले. तसेच, राष्ट्रपतीपदाच्या कार्यकाळात त्यांनी युवकांना मोठी स्वप्ने पाहण्याची, ज्ञानाची कास धरण्याची आणि राष्ट्राच्या विकासासाठी समर्पित भावनेने कार्य करण्याची प्रेरणा दिली. त्यांचे विचार आजही विद्यार्थी, संशोधक आणि तरुण पिढीसाठी मार्गदर्शक आहेत.

या अभिवादन कार्यक्रमास विद्यापीठाच्या प्रशासकीय इमारतीतील विविध कार्यालयांचे अधिकारी व कर्मचारी उपस्थित होते. उपस्थितांनी भारतरत्न डॉ. कलाम यांच्या प्रतिमेस अभिवादन करून त्यांच्या स्मृतींना आदरांजली अर्पण केली. कार्यक्रमाचे आयोजन विद्यापीठ प्रशासनाच्या वतीने करण्यात आले.

वनामकृविच्या दोन शास्त्रज्ञांची संवर्धन व पुनरुज्जीवनशील शेती विषयक आंतरराष्ट्रीय प्रशिक्षणासाठी निवड

माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या शिफारशीनुसार CIMMYT कडून नामांकन; आंतरराष्ट्रीय सहकार्याच्या प्रभावी अंमलबजावणीस मिळणार चालना

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणी येथील दोन शास्त्रज्ञांची संवर्धनशील व पुनरुज्जीवनशील शेती (Conservation and Regenerative Agriculture) या विषयावरील १४ व्या प्रगत आंतरराष्ट्रीय प्रशिक्षण अभ्यासक्रमासाठी निवड करण्यात आली आहे. विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या शिफारशीनुसार आंतरराष्ट्रीय मका व गहू सुधार केंद्र (CIMMYT), भारत यांच्याकडून या शास्त्रज्ञांचे नामांकन करण्यात आले आहे.

या प्रशिक्षणासाठी विद्यापीठाच्या छत्रपती संभाजीनगर येथील राष्ट्रीय कृषि संशोधन प्रकल्पाचे सहयोगी संशोधन संचालक तथा कृषिशास्त्रज्ञ डॉ. एस. बी. पवार आणि सहायक प्राध्यापक (कृषिशास्त्र) डॉ. एस. बी. कदम यांची निवड करण्यात आली आहे. हे प्रशिक्षण दि. २८ ऑक्टोबर ते १७ नोव्हेंबर २०२६ या कालावधीत आयोजित करण्यात आले असून, त्यामध्ये ICAR–केंद्रीय मृदा क्षारता संशोधन संस्था (ICAR-CSSRI), कर्नाल, हरियाणा तसेच CIMMYT–BISA संशोधन प्रक्षेत्र, लुधियाना, पंजाब येथे प्रत्यक्ष प्रशिक्षण दिले जाणार आहे. या निवडीचे पत्र आज  दिनांक १४ ऑक्टोबर २०२६ रोजी विद्यापीठास प्राप्त झाले.

भारतीय कृषि संशोधन परिषद (ICAR) आणि CIMMYT–BISA यांच्या संयुक्त विद्यमाने आयोजित या आंतरराष्ट्रीय अभ्यासक्रमाचा मुख्य उद्देश हवामान बदलास सक्षम, शाश्वत आणि उत्पादक शेती पद्धती विकसित करणे हा आहे. या प्रशिक्षणामध्ये संवर्धनशील शेती व पुनरुज्जीवनशील शेतीची तत्त्वे, नैसर्गिक संसाधनांचे संवर्धन, मृदा आरोग्य सुधारणे, पाणी व खतांचा कार्यक्षम वापर, शेतीतील उत्पादन खर्च कमी करणे तसेच हवामानातील बदलांशी जुळवून घेणाऱ्या शेती पद्धतींचा अवलंब याविषयी सैद्धांतिक व प्रात्यक्षिक मार्गदर्शन करण्यात येणार आहे.

या अभ्यासक्रमात भारतासह जागतिक दक्षिणेकडील विविध देशांतील संशोधक, शास्त्रज्ञ व कृषि क्षेत्रातील तज्ज्ञांना आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील नामवंत शास्त्रज्ञांकडून मार्गदर्शन मिळणार आहे. प्रशिक्षणाच्या माध्यमातून संशोधनातील नवीन दृष्टिकोन, आधुनिक तंत्रज्ञान आणि शाश्वत शेतीच्या प्रभावी अंमलबजावणीसाठी आवश्यक कौशल्ये विकसित करण्याची संधी सहभागी शास्त्रज्ञांना मिळणार आहे.

विशेष म्हणजे, CIMMYT, वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ आणि इंडो-मका व मिलेट्स डेव्हलपमेंट असोसिएशन (IMMDA) यांच्या संयुक्त सहकार्याने विद्यापीठाच्या संशोधन केंद्रात मक्याच्या संशोधन व विकासासाठी उत्कृष्टता केंद्र उभारण्याचे कार्य सुरू आहे. या प्रस्तावित उत्कृष्टता केंद्राच्या माध्यमातून मका पिकातील संशोधनाला चालना देणे, आधुनिक कृषी तंत्रज्ञानाचा प्रसार करणे, गुणवत्तापूर्ण बियाणे प्रणाली बळकट करणे, शेतकऱ्यांची क्षमता बांधणी करणे, प्रात्यक्षिके आयोजित करणे आणि मका पिकाच्या मूल्यसाखळीचा विकास साधणे हे उद्दिष्ट आहे. तसेच संशोधन संस्था, शासकीय यंत्रणा, कृषी उद्योग आणि शेतकरी यांच्यात समन्वय व सहकार्य वाढविण्यासाठी हे केंद्र महत्त्वपूर्ण व्यासपीठ ठरणार आहे.

या पार्श्वभूमीवर विद्यापीठाच्या शास्त्रज्ञांना मिळणारे हे आंतरराष्ट्रीय प्रशिक्षण महत्त्वपूर्ण ठरणार आहे. प्रशिक्षणातून प्राप्त होणारे ज्ञान व कौशल्ये विद्यापीठातील संशोधन, अध्यापन आणि विस्तार शिक्षण कार्यात उपयोगात आणता येतील. तसेच आंतरराष्ट्रीय सहयोगी कार्यक्रमांचा अधिक प्रभावी वापर करून संयुक्त संशोधन प्रकल्प, तंत्रज्ञान विकास आणि शाश्वत कृषि पद्धतींच्या प्रसाराला चालना देणे शक्य होणार आहे.

या प्रशिक्षणासाठी सहभागी शास्त्रज्ञांचा प्रवास व इतर संबंधित व्यवस्थेचा खर्च CIMMYT कडून करण्यात येणार आहे. विद्यापीठातील शास्त्रज्ञांना अशा आंतरराष्ट्रीय प्रशिक्षणाच्या संधी उपलब्ध करून दिल्यामुळे विद्यापीठाची संशोधन क्षमता वृद्धिंगत होण्यासह राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय संस्थांशी असलेले सहकार्य अधिक दृढ होण्यास मदत होणार आहे.

या निवडीबद्दल माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांचे मार्गदर्शन आणि प्रोत्साहन महत्त्वपूर्ण ठरले असून, या प्रशिक्षणामुळे विद्यापीठाच्या शास्त्रज्ञांची व्यावसायिक क्षमता वाढून मराठवाड्यातील शाश्वत, हवामान अनुकूल आणि संसाधनांचा कार्यक्षम वापर करणाऱ्या शेती पद्धतींच्या विकासाला निश्चितच बळ मिळेल.

AGRI-REACH उपक्रमांतर्गत ICAR प्रवेश परीक्षांसाठी विद्यार्थ्यांना तज्ज्ञांचे मार्गदर्शन

 कृषि महाविद्यालय, परभणी येथे पदव्युत्तर व पीएच.डी. प्रवेश परीक्षा मार्गदर्शन आणि विद्यार्थी संवाद कार्यक्रम उत्साहात संपन्न

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणी अंतर्गत कृषि महाविद्यालय, परभणी येथे AGRI-REACH समितीच्या वतीने भारतीय कृषि अनुसंधान परिषद (ICAR) च्या पदव्युत्तर (PG) व पीएच.डी. प्रवेश परीक्षांच्या तयारीसाठी तज्ज्ञ मार्गदर्शन व विद्यार्थी संवाद कार्यक्रमाचे दिनांक १४ ऑक्टोबर २०२६ रोजी आयोजन करण्यात आले. कृषि क्षेत्रातील उच्च शिक्षणाच्या संधी विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचविणे, प्रवेश परीक्षांच्या तयारीसाठी योग्य दिशा देणे आणि विद्यार्थ्यांच्या शंकांचे निरसन करणे हा या कार्यक्रमाचा प्रमुख उद्देश होता.

हा कार्यक्रम माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या मार्गदर्शनाखाली आयोजित करण्यात आला. अध्यक्षस्थानी वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठाचे संचालक शिक्षण डॉ. बाबासाहेब ठोंबरे होते. कार्यक्रमासाठी तज्ज्ञ मार्गदर्शक म्हणून डॉ. सुधीर भिनचार यांची उपस्थिती होती. यावेळी कार्यक्रमाचे समन्वयक तथा कृषि महाविद्यालय, परभणीचे अधिष्ठाता डॉ.प्रवीण वैद्य, विभागप्रमुख व जिमखाना उपाध्यक्ष डॉ. पुरुषोत्तम नेहरकर, डॉ. किरण जाधव, डॉ. हरिहर कौसडीकर आणि डॉ. प्रफुल्ल घंटे यांची प्रमुख उपस्थिती होती. या विद्यार्थी संवाद कार्यक्रमासाठी पदवी व पदव्युत्तर स्तरावरील एकूण २५० विद्यार्थ्यांनी नोंदणी करून उत्स्फूर्त सहभाग नोंदविला. यावेळी महाविद्यालयातील प्राध्यापकवर्गही उपस्थित होता.

यावेळी बोलताना डॉ. बाबासाहेब ठोंबरे यांनी स्पर्धेच्या युगात विद्यार्थ्यांनी अभ्यासात सातत्य राखणे अत्यंत महत्त्वाचे असल्याचे सांगितले. विद्यार्थ्यांनी AGRI-REACH या व्यासपीठाचा आपल्या शैक्षणिक ध्येयपूर्तीसाठी प्रभावीपणे उपयोग करून घ्यावा, असे आवाहन त्यांनी केले. AGRI-REACH हा उपक्रम विद्यार्थ्यांना ICAR च्या पदव्युत्तर व पीएच.डी. प्रवेश परीक्षांसाठी मार्गदर्शन उपलब्ध करून देणे, स्पर्धात्मक परीक्षांविषयी जागरूकता निर्माण करणे आणि कृषि क्षेत्रातील उच्च शिक्षण व संशोधनासाठी प्रोत्साहित करणे या उद्देशाने राबविण्यात येत आहे. अशा उपक्रमांमुळे विद्यार्थ्यांना योग्य शैक्षणिक दिशा मिळून त्यांच्या करिअरच्या संधी विस्तारण्यास मदत होते, असे त्यांनी नमूद केले. विद्यार्थ्यांना स्पर्धा परीक्षांसंदर्भात मार्गदर्शन केल्याबद्दल त्यांनी तज्ज्ञ मार्गदर्शक डॉ. सुधीर भिनचार यांचे कौतुक केले. तसेच या परीक्षांच्या तयारीसाठी विद्यापीठामार्फत सर्वतोपरी सहकार्य करण्याचे आश्वासन दिले.

डॉ.प्रवीण वैद्य यांनी विद्यार्थ्यांनी स्पर्धा परीक्षांची तयारी नियोजनबद्ध, सातत्यपूर्ण आणि स्मार्ट पद्धतीने करावी, असे सांगितले. अभ्यासाचे वेळापत्रक तयार करणे, महत्त्वाच्या विषयांना प्राधान्य देणे, नियमित सराव करणे आणि उपलब्ध डिजिटल साधनांचा प्रभावी वापर करणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.

AGRI-REACH समितीचे अध्यक्ष डॉ. विक्रम घोळवे यांनी प्रास्ताविकात समितीमार्फत विद्यार्थ्यांसाठी आतापर्यंत राबविण्यात आलेल्या विविध उपक्रमांचा आढावा घेतला. आगामी ICAR PG व Ph.D. प्रवेश परीक्षांसाठी विद्यार्थ्यांना अधिक प्रभावी मार्गदर्शन उपलब्ध करून देण्याच्या दृष्टीने आखण्यात आलेले नियोजन, प्रस्तावित उपक्रमांची रूपरेषा आणि पुढील कार्यवाही यांची माहिती त्यांनी दिली.

यावेळी कृषि शिक्षण व स्पर्धा परीक्षा मार्गदर्शन क्षेत्रातील तज्ज्ञ डॉ. सुधीर भिनचार यांनी विद्यार्थ्यांना ICAR च्या पदव्युत्तर व पीएच.डी. प्रवेश परीक्षांच्या तयारीबाबत सविस्तर मार्गदर्शन केले. प्रवेश परीक्षांचे स्वरूप, अभ्यासक्रमानुसार अभ्यासाचे नियोजन, विषयांची निवड, नियमित सराव, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिकांचा अभ्यास आणि वेळेचे प्रभावी व्यवस्थापन यांसारख्या महत्त्वपूर्ण बाबींवर त्यांनी प्रकाश टाकला.

कृषि क्षेत्रातील उच्च शिक्षण आणि संशोधनाच्या संधींचा लाभ घेण्यासाठी विद्यार्थ्यांनी मूलभूत संकल्पना स्पष्ट करून नियोजनबद्ध अभ्यास करावा, नियमित उजळणी करावी आणि सराव चाचण्यांच्या माध्यमातून स्वतःच्या तयारीचे मूल्यमापन करावे, असे त्यांनी सांगितले. पदव्युत्तर व पीएच.डी. प्रवेश परीक्षांमध्ये यश मिळविण्यासाठी सातत्य, आत्मविश्वास आणि योग्य मार्गदर्शन महत्त्वाचे असल्याचे त्यांनी अधोरेखित केले.

कार्यक्रमाचे विशेष वैशिष्ट्य म्हणजे विद्यार्थ्यांना तज्ज्ञांशी थेट संवाद साधण्याची संधी मिळाली. विद्यार्थ्यांनी प्रवेश परीक्षा, अभ्यासाचे नियोजन, उच्च शिक्षणातील संधी आणि संशोधन क्षेत्रातील करिअर यांसंदर्भात विविध प्रश्न विचारले. तज्ज्ञांनी विद्यार्थ्यांच्या शंकांचे निरसन करून त्यांना स्पर्धात्मक परीक्षांच्या तयारीसाठी प्रोत्साहित केले. यावेळी डॉ. नेहरकर, डॉ. जाधव आणि वसतिगृह अधीक्षक डॉ. एस. एल. बडगुजर यांनीही विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन केले.

कार्यक्रमाच्या यशस्वितेसाठी AGRI-REACH समितीचे अध्यक्ष डॉ. विक्रम घोळवे, उपाध्यक्ष डॉ. मिलिंद सोनकांबळे, सचिव डॉ. आशा चव्हाण तसेच समितीचे सदस्य डॉ. डी. के. झटे, डॉ. गोदावरी पवार, डॉ. संतोष फुलारी, डॉ. तुकाराम मुंडे, डॉ. सुवर्णा चौधरी, डॉ. सईद शबनम, डॉ. कल्याणी देशमुख आणि डॉ. अपूर्वा गुड्डारेड्डी यांच्यासह वनस्पती रोगशास्त्र विभागातील विद्यार्थी व विद्यार्थिनींनी पुढाकार घेतला.

कृषि महाविद्यालय, परभणीच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षण व संशोधन क्षेत्रात प्रगती करण्यासाठी सक्षम बनविण्याच्या दृष्टीने हा उपक्रम महत्त्वपूर्ण ठरला. उपस्थितांचे आभार मानून कार्यक्रमाची सांगता करण्यात आली.

बीड जिल्ह्यातील पाणी फाउंडेशनच्या अधिकारी व कर्मचाऱ्यांची वनामकृविच्या मृद विज्ञान विभागास भेट

 मृदा आरोग्य संवर्धन, मृदा परीक्षण आणि सेंद्रिय निविष्ठांच्या वापराबाबत शास्त्रीय मार्गदर्शन

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणी येथील मृद विज्ञान व कृषि रसायनशास्त्र विभागास बीड जिल्ह्यातील पाणी फाउंडेशन उपक्रमाच्या ३० अधिकारी व कर्मचाऱ्यांनी दिनांक १४ ऑक्टोबर २०२६ रोजी भेट देऊन मृदा आरोग्य संवर्धन, मृदा परीक्षण, जैविक व सेंद्रिय खतांचा वापर तसेच रासायनिक खतांच्या संतुलित वापराबाबत शास्त्रीय माहिती जाणून घेतली.

या भेटीदरम्यान माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या मार्गदर्शनाखाली विभागात राबविण्यात येत असलेल्या विविध उपक्रमांची माहिती देण्यात आली. शिक्षण संचालक डॉ. बाबासाहेब ठोंबरे यांनी उपस्थित अधिकारी व कर्मचाऱ्यांना मार्गदर्शन केले. तसेच अधिष्ठाता डॉ. प्रवीण वैद्य यांनी तळ्यातील गाळाचा जमिनीच्या पुनर्जीवनासाठी शास्त्रीय पद्धतीने उपयोग करण्याबाबत सविस्तर माहिती दिली.

प्रारंभी विभागप्रमुख डॉ. हरिहर कौसडीकर यांनी विभागातील माहिती दिली. तसेच त्यांनी मृदा परीक्षणाच्या आधारे खत व्यवस्थापनाचे नियोजन, जैविक व सेंद्रिय खतांचा प्रभावी वापर आणि रासायनिक खतांचा संतुलित व मर्यादित वापर यांचे महत्त्व विशद केले. जमिनीची सुपीकता व आरोग्य टिकवून ठेवतानाच उत्पादन खर्च कमी करणे आणि पिकांची उत्पादकता वाढविणे यासाठी शास्त्रीय दृष्टिकोनातून खतांचा वापर करणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी सांगितले. यापुढे मृदा परीक्षण केल्याशिवाय रासायनिक खतांचा वापर करू नये, असे आवाहनही त्यांनी केले.

या भेटीदरम्यान पाणी फाउंडेशनच्या अधिकारी व कर्मचाऱ्यांनी विभागातील केंद्रीय मृदा परीक्षण प्रयोगशाळा, गांडूळ खत निर्मिती प्रकल्प आणि जैविक खते निर्मिती प्रकल्पास भेट दिली. यावेळी माती व पाणी परीक्षणाचे महत्त्व, गांडूळ खत निर्मिती, जैविक खतांचा वापर आणि शेतीमध्ये सेंद्रिय निविष्ठांचा वापर वाढविण्याच्या विविध पद्धतींबाबत प्रात्यक्षिकांसह माहिती देण्यात आली. जैविक खत प्रयोगशाळेच्या प्रमुख डॉ. भाग्यरेषा गजभिये आणि डॉ. स्नेहल शिलेवंत यांची यावेळी उपस्थिती होती.

पाणी फाउंडेशनच्या क्षेत्रीय पथकातील बहुतांश अधिकारी व कर्मचारी कृषि पदवीधर असल्याने त्यांनी विभागातील तांत्रिक माहिती शास्त्रीय दृष्टिकोनातून जाणून घेतली. आपल्या कार्यक्षेत्रातील शेतकरी उत्पादक गट व शेतकरी उत्पादक कंपन्यांशी संबंधित शेतकऱ्यांसाठी विद्यापीठामार्फत विशेष प्रशिक्षण आयोजित करावे, अशी विनंती त्यांनी केली.

यावर डॉ. कौसडीकर यांनी संबंधित शेतकरी उत्पादक गट आणि शेतकऱ्यांनी विद्यापीठाच्या संपर्कात राहून कृषि तंत्रज्ञान व निविष्ठांबाबत प्रशिक्षण घ्यावे, असे आवाहन केले. शेतकरी गटांच्या माध्यमातून सेंद्रिय व जैविक निविष्ठांच्या उत्पादनाचे छोटे-छोटे उपक्रम तालुकानिहाय सुरू केल्यास स्थानिक पातळीवर शाश्वत शेतीला चालना मिळू शकते, असे त्यांनी नमूद केले. कृषि निविष्ठा आणि विभागातील विविध उपक्रमांशी संबंधित अधिकाऱ्यांचे संपर्क क्रमांकही पाणी फाउंडेशनच्या प्रतिनिधींना उपलब्ध करून देण्यात आले.

या भेटीमुळे विद्यापीठातील कृषि संशोधन व तंत्रज्ञान शेतकरी उत्पादक गटांपर्यंत पोहोचविण्यास, मृदा आरोग्याबाबत जागरूकता वाढविण्यास आणि शाश्वत शेतीच्या उपक्रमांना चालना देण्यास मदत होणार आहे.

पाणी फाउंडेशनच्या पथकात विभागीय समन्वयक संतोष शिनगारे यांच्यासह क्षेत्रीय पथकातील विनोद ठोंबरे, महेश गुळभिले, नितीन पाटोळे, हरीशचंद्र पांचाळ, विशाल कारंडे, विशाल घोलप, भागवत कोटकर, अनिल राठोड, शुभम देशमुख, वैष्णवी मस्के, ऋतुजा करे, अक्षय वानखेडे, योगीराज राठोड, सरिता आणि सुवर्णा कांबळे यांचा समावेश होता.

वनामकृवित ॲग्रीफोटोव्होल्टाइक्स विषयावरील राष्ट्रीय कार्यशाळा उत्साहात संपन्न

 सौरऊर्जा निर्मितीसोबतच शेतीतील पीक उत्पादन वाढविण्याच्या संधींचा शोध

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणी येथे कार्यरत असलेल्या ॲग्रीफोटोव्होल्टाइक्स संशोधन प्रकल्पांतर्गत दिनांक १२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी एकदिवसीय राष्ट्रीय कार्यशाळेचे आयोजन करण्यात आले. या कार्यशाळेत सौरऊर्जा निर्मितीसोबतच शेतीचे उत्पादन टिकवून ठेवणे, सौर पॅनेलखाली घेता येणारी पिके, आर्थिक नियोजन तसेच या तंत्रज्ञानाच्या कृषि क्षेत्रातील उपयुक्ततेवर सविस्तर चर्चा करण्यात आली.

कार्यशाळेचे उद्घाटन व अध्यक्षस्थान विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी भूषविले. यावेळी त्यांनी मागील तीन वर्षांतील संशोधनाच्या आधारे सौर पॅनेलखाली घेता येणारी पिके, पिकांच्या उत्पादनावर होणारा परिणाम आणि पीक उत्पादनातील संभाव्य घट व विद्युतनिर्मिती यांचा समतोल कसा साधता येईल, याविषयी मार्गदर्शन केले. ॲग्रीफोटोव्होल्टाइक्स तंत्रज्ञानाचा प्रभावी वापर करून शेती आणि सौरऊर्जा निर्मिती यांची सांगड घालणे शक्य असल्याचे त्यांनी नमूद केले.

या कार्यशाळेत ॲग्रीफोटोव्होल्टाइक्स क्षेत्रातील तज्ज्ञ म्हणून भारतीय कृषि संशोधन संस्था (आयएआरआय), नवी दिल्ली येथील सेंटर ऑफ एक्सलन्सचे डॉ. डी. के. सिंग आणि डॉ. मुर्तुझा हसन यांनी आपले संशोधन सादर केले. तसेच, कॉलेज ऑफ ॲग्रिकल्चरल बँकिंग, रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया, पुणे येथील इंजि. सचिन कांबळे यांनी ॲग्रीफोटोव्होल्टाइक्स प्रकल्पांसाठी उपलब्ध असलेल्या वित्तीय योजना, आर्थिक साहाय्य आणि वित्तपुरवठ्याच्या विविध पर्यायांबाबत मार्गदर्शन केले. यावेळी त्यांनी उपस्थित संशोधक व शेतकऱ्यांच्या शंकांचे निरसन केले.

कार्यशाळेस अमेरिकेतील पर्ड्यू विद्यापीठाचे प्राध्यापक डॉ. एस. के. मित्तल आणि उत्तर प्रदेशचे निवृत्त पोलीस उपमहानिरीक्षक डॉ. सूर्यकांत त्रिपाठी यांची विशेष उपस्थिती लाभली. त्यांनी आपल्या सादरीकरणातून आरोग्य व अन्नसुरक्षेचे महत्त्व अधोरेखित केले. तसेच आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून होणारी आर्थिक फसवणूक ओळखणे व ती टाळण्यासाठी घ्यावयाची खबरदारी याविषयी सविस्तर मार्गदर्शन केले.

या प्रसंगी नाबार्डचे जिल्हा व्यवस्थापक श्री. प्रांजल गुल्हाने आणि महाराष्ट्र ऊर्जा विकास अभिकरणाचे जिल्हा व्यवस्थापक श्री. प्रशांत गायकवाड उपस्थित होते. पाथरीचे माजी सभापती तथा शेतकरी श्री. राजेशजी ढगे यांनी सौरऊर्जेवर आधारित शेतीविषयी आपले मनोगत व्यक्त केले. त्यांनी उपस्थित तज्ज्ञांशी संवाद साधून या तंत्रज्ञानाच्या प्रत्यक्ष शेतीतील वापराबाबत चर्चा केली.

ॲग्रीफोटोव्होल्टाइक्स संशोधन प्रकल्पाच्या प्रमुख डॉ. गोदावरी पवार यांनी कार्यशाळेची उद्दिष्टे, प्रकल्पाची पार्श्वभूमी, प्रकल्पाच्या कामकाजाची सुरुवात तसेच जर्मन विकास सहकार्य संस्थेसोबत (GIZ) विद्यापीठाने केलेल्या सामंजस्य कराराची उद्दिष्टे व महत्त्व याविषयी माहिती दिली.

संशोधन संचालक डॉ. भगवान आसेवार यांच्या प्रयत्नांतून या कार्यशाळेचे आयोजन करण्यात आले. विस्तार शिक्षण संचालक तथा संशोधन संचालक (प्रभारी) डॉ. राकेश अहिरे यांनी उपस्थित शास्त्रज्ञांना मार्गदर्शन केले. ॲग्रीफोटोव्होल्टाइक्स प्रकल्पांतर्गत सुरू असलेले संशोधन भविष्यात शेतकऱ्यांसाठी निश्चितच लाभदायक ठरेल, असा विश्वास व्यक्त करून या तंत्रज्ञानाच्या प्रसारासाठी विद्यापीठ पुढाकार घेईल, असे त्यांनी सांगितले.

संचालक शिक्षण डॉ. बाबासाहेब ठोंबरे यांनी मागील तीन वर्षांत ॲग्रीफोटोव्होल्टाइक्स क्षेत्रात संशोधन पूर्ण करणाऱ्या विद्यार्थ्यांचे अभिनंदन केले. या क्षेत्रात संशोधनाच्या मोठ्या संधी उपलब्ध असून, विद्यार्थ्यांनी मिळालेल्या संधीचा योग्य उपयोग करून भविष्यात या क्षेत्रातील तज्ज्ञ म्हणून नावारूपाला यावे, अशी अपेक्षा त्यांनी व्यक्त केली.

या राष्ट्रीय कार्यशाळेस विद्यापीठातील सर्व अधिष्ठाता, विभागप्रमुख, संशोधन केंद्रांचे प्रमुख, प्राध्यापक, संशोधक व विद्यार्थी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

कार्यक्रमाच्या सुत्रसंचलन व आभार प्रदर्शन डॉ विणा भालेराव यांनी केले. कार्यशाळेच्या यशस्वितेसाठी ॲग्रीफोटोव्होल्टाइक्स संशोधन प्रकल्पातील शास्त्रज्ञ डॉ. बी. एम. कलालबंडी, डॉ. विक्रम घोळवे, डॉ. पी. एस. कापसे आणि डॉ. विशाल इंगळे यांनी तांत्रिक मार्गदर्शन केले. तसेच सहभागी मान्यवरांना प्रकल्पाच्या प्रक्षेत्राची भेट घडवून आणली. कार्यशाळेच्या आयोजनासाठी श्री. संदीप शिंदे आणि श्री. निरंजन शिंदे यांनी विशेष परिश्रम घेतले.

For English