वनामकृविचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांना ‘इमर्जिंग सायन्स, टेक्नॉलॉजी अँड इनोव्हेशन कॉन्क्लेव्ह २०२६’ मध्ये विशेष अतिथी म्हणून निमंत्रण

 

भारत सरकारच्या वतीने आयोजित ‘इमर्जिंग सायन्स, टेक्नॉलॉजी अँड इनोव्हेशन कॉन्क्लेव्ह (ESTIC) २०२६’ या राष्ट्रीय स्तरावरील महत्त्वपूर्ण परिषदेचे आयोजन दिनांक २७ ते २९ ऑक्टोबर २०२६ दरम्यान नवी दिल्ली येथील भारत मंडपम येथे करण्यात आले आहे. विज्ञान, तंत्रज्ञान आणि नवोपक्रम क्षेत्रातील उदयोन्मुख संशोधनाला प्रोत्साहन देणे, आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या वापराला चालना देणे तसेच देशाच्या विकासासाठी नाविन्यपूर्ण संकल्पनांना प्रोत्साहित करणे हा या परिषदेचा प्रमुख उद्देश आहे.

या परिषदेच्या उद्घाटन समारंभास भारताचे माननीय पंतप्रधान श्री. नरेंद्र मोदी जी प्रमुख अतिथी म्हणून उपस्थित होते. तसेच भारत सरकारचे विज्ञान व तंत्रज्ञान आणि पृथ्वी विज्ञान माननीय राज्यमंत्री (स्वतंत्र प्रभार) डॉ. जितेंद्र सिंह यांचाही या परिषदेत सहभाग आहे.

या प्रतिष्ठित परिषदेस वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणीचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांना विशेष अतिथी म्हणून आमंत्रित करण्यात आले.

परिषदेत विज्ञान, तंत्रज्ञान, संशोधन आणि नवोपक्रम यांच्या माध्यमातून राष्ट्रीय विकासाला गती देण्यासंदर्भात विविध विषयांवर विचारमंथन करण्यात येत आहे. विशेषतः कृषि क्षेत्रातील संशोधन, डिजिटल तंत्रज्ञानाचा प्रभावी वापर, शाश्वत शेती पद्धती आणि आधुनिक वैज्ञानिक दृष्टिकोन यांच्या माध्यमातून कृषि क्षेत्राच्या विकासासाठी नव्या संधी निर्माण करण्याच्या दृष्टीने अशा राष्ट्रीय स्तरावरील व्यासपीठांना विशेष महत्त्व आहे.

माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांना या प्रतिष्ठित परिषदेसाठी विशेष अतिथी म्हणून आमंत्रित करण्यात आल्याने वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठाच्या शैक्षणिक, संशोधनात्मक आणि तंत्रज्ञानविषयक कार्याला राष्ट्रीय स्तरावर प्रतिनिधित्व करण्याची संधी प्राप्त झाली आहे. या परिषदेमुळे देशातील विविध वैज्ञानिक संस्था, संशोधक आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रातील तज्ज्ञांशी संवाद साधण्याबरोबरच ज्ञान, अनुभव आणि संशोधनविषयक विचारांची देवाणघेवाण करण्यास मदत होत आहे.

For English

वनामकृविद्वारा पीक विविधीकरण प्रकल्पांतर्गत तूर उत्पादक शेतकऱ्यांना ट्रायकोकार्ड व कृषी दिनदर्शिकेचे वितरण

कमी पाणी, कमी खते आणि कमी कालावधीत येणाऱ्या पिकांच्या लागवडीवर भर द्यावा – माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि

भारत सरकारच्या कृषी व शेतकरी कल्याण मंत्रालयाच्या प्रायोजकत्वाखाली राबविण्यात येत असलेल्या पीक विविधीकरण प्रायोगिक प्रकल्पांतर्गत (Pilot Project on Crop Diversification – PPCD) वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणी अंतर्गत अखिल भारतीय समन्वित एकात्मिक शेती पद्धती संशोधन प्रकल्पाच्या (AICRP on IFS) वतीने छत्रपती संभाजीनगर येथे दिनांक २६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी

तूर उत्पादक लाभार्थी शेतकऱ्यांना ट्रायकोकार्ड व ‘कृषी दिनदर्शिके’चे वितरण करण्यात आले. यावेळी ज्वारीच्या ‘सुपर मोती’ या वाणाचे बियाणेदेखील शेतकऱ्यांना वितरित करण्यात आले. हा प्रकल्प सन २०२६-२७ या वर्षात छत्रपती संभाजीनगर येथे राबविण्यात येत आहे.

हा कार्यक्रम वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या अध्यक्षतेखाली संपन्न झाला. या प्रसंगी संशोधन संचालक डॉ. भगवान आसेवार, विस्तार शिक्षण संचालक डॉ. राकेश आहिरे तसेच विद्यापीठाचे आणि कृषी विभागाचे अधिकारी सहसंचालक उपस्थित होते.

यावेळी आभासी माध्यमाद्वारे मार्गदर्शन करताना माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी पीक विविधीकरण, आंतरपीक पद्धती आणि पूरक व्यवसायांचे महत्त्व विशद केले. शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढविण्यासाठी शेतीमध्ये विविध पिकांचा समावेश करणे आवश्यक असून, उत्पादन खर्च कमी करण्यावर भर द्यावा, असे त्यांनी सांगितले. कमी पाणी, कमी खते आणि कमी कालावधीत उत्पादन देणाऱ्या पीक वाणांची निवड करून शाश्वत शेती पद्धतींचा अवलंब करण्याचे आवाहनही त्यांनी शेतकऱ्यांना केले.

संशोधन संचालक डॉ. भगवान आसेवार यांनी महाराष्ट्रातील दुष्काळी परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर ज्वारी आणि करडई या पिकांचे महत्त्व अधोरेखित केले. कमी पाण्यात येणारी तसेच जनावरांसाठी चारा उपलब्ध करून देणारी पिके निवडणे काळाची गरज असल्याचे त्यांनी नमूद केले.

मुख्य कृषिविद्याशास्त्रज्ञ डॉ. किरण जाधव यांनी मराठवाड्यात पीक विविधीकरण प्रायोगिक प्रकल्पांतर्गत राबविण्यात येत असलेल्या विविध उपक्रमांची माहिती दिली. तुरीच्या ‘गोदावरी’ या वाणाची चांगली कामगिरी स्पष्ट करत त्यांनी तूर पिकातील महत्त्वाच्या उत्पादन तंत्रज्ञानाबाबत मार्गदर्शन केले. तसेच ट्रायकोकार्डचा योग्य वापर आणि तुरीच्या फुलोऱ्यानंतरच्या अवस्थेतील पीक व्यवस्थापनाचे महत्त्व त्यांनी विशद केले.

या उपक्रमामुळे शेतकऱ्यांमध्ये पीक विविधीकरण, कमी खर्चातील शेती तंत्रज्ञान आणि पाणीटंचाईच्या परिस्थितीत योग्य पीक निवडीबाबत जागरूकता निर्माण होण्यास मदत होणार आहे.

For English

हिमायतबाग येथील केशर आंबा गुणवत्ता केंद्राच्या रोपवाटिकेला शेतकऱ्यांची भेट

एकात्मिक फलोत्पादन विकास अभियानांतर्गत शेतकरी प्रशिक्षण; माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांचे आभासी मार्गदर्शन

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठांतर्गत छत्रपती संभाजीनगर येथील फळ संशोधन केंद्र (हिमायतबाग) परिसरातील केशर आंबा गुणवत्ता केंद्राच्या रोपवाटिकेला दिनांक २६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी शेतकऱ्यांनी भेट देऊन फळपिकांच्या रोपवाटिका व्यवस्थापनाविषयी माहिती घेतली. एकात्मिक फलोत्पादन विकास अभियानांतर्गत आयोजित शेतकरी प्रशिक्षण कार्यक्रमाचा हा एक भाग होता. या प्रशिक्षणाला विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी आभासी पद्धतीने संबोधित करून मार्गदर्शन केले.

या वेळी शेतकऱ्यांनी संरक्षित वातावरणातील रोपवाटिकेची पाहणी केली. फळपिकांची दर्जेदार रोपे तयार करण्याच्या आधुनिक पद्धती, रोपांची निगा, पाणी व्यवस्थापन, कीड व रोग नियंत्रण तसेच रोपवाटिकेतील विविध तंत्रज्ञानाविषयी तज्ज्ञांनी मार्गदर्शन केले. विशेषतः केशर आंब्यासह विविध फळपिकांच्या लागवडीसाठी गुणवत्तापूर्ण रोपांचे महत्त्व यावेळी अधोरेखित करण्यात आले.

माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी शेतकऱ्यांना आधुनिक फलोत्पादन तंत्रज्ञानाचा अवलंब करण्याचे आवाहन केले. दर्जेदार लागवड साहित्य, शास्त्रीय पद्धतीने रोपवाटिका व्यवस्थापन आणि सुधारित तंत्रज्ञानाचा वापर यांमुळे फळपिकांची उत्पादकता व गुणवत्ता वाढविण्यास मदत होते, असे त्यांनी नमूद केले.

या प्रशिक्षणाचे आयोजन फळ संशोधन केंद्राचे प्रभारी अधिकारी डॉ. संजय पाटील यांनी केले. या प्रशिक्षण व रोपवाटिका भेटीमुळे शेतकऱ्यांना आधुनिक फलोत्पादन तंत्रज्ञानाची प्रत्यक्ष माहिती मिळाली. या उपक्रमातून फळपिकांची उत्पादकता, गुणवत्ता आणि शेतकऱ्यांचे आर्थिक उत्पन्न वाढविण्यास चालना मिळेल, अशी अपेक्षा व्यक्त करण्यात आली.

 

रब्बी हंगामातील पीक नियोजन व व्यवस्थापनासाठी शास्त्रज्ञांनी शेतकऱ्यांना मार्गदर्शन करावे – माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि

 वनामकृविद्वारा ८० वी विभागीय संशोधन व विस्तार सल्लागार समितीची बैठक संपन्न; दुष्काळसदृश परिस्थितीत जलसंधारण व संशोधनाधारित तंत्रज्ञानाच्या प्रसारावर भर

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठांतर्गत छत्रपती संभाजीनगर येथील राष्ट्रीय कृषि संशोधन प्रकल्पाच्या सभागृहात दिनांक २६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी ८० वी विभागीय संशोधन व विस्तार सल्लागार समितीची (रब्बी झेडआरईएसी - Rabi ZREAC) बैठक संपन्न झाली. बैठकीच्या अध्यक्षस्थानी विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि होते. त्यांनी दूरदृश्य प्रणालीद्वारे बैठकीस उपस्थित राहून मार्गदर्शन केले.

मराठवाड्यातील दुष्काळसदृश परिस्थिती आणि बदलत्या हवामानाच्या पार्श्वभूमीवर रब्बी हंगामातील पीक नियोजन व व्यवस्थापनाला विशेष महत्त्व असल्याचे प्रतिपादन माननीय कुलगुरूंनी केले. उपलब्ध पाण्याचा काटकसरीने वापर, जमिनीतील ओलावा संवर्धन, योग्य पीक पद्धतींचा अवलंब, कमी पाण्यात तग धरणाऱ्या पिकांची निवड, सूक्ष्म सिंचन पद्धती आणि उपलब्ध नैसर्गिक संसाधनांचा कार्यक्षम वापर यावर त्यांनी भर दिला. विद्यापीठातील शास्त्रज्ञ, कृषि विज्ञान केंद्रे आणि कृषि विभागाच्या विस्तार यंत्रणेने परस्पर समन्वयाने कार्य करून संशोधनाधारित शिफारशी व सुधारित कृषि तंत्रज्ञान शेतकऱ्यांपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचवावे, असे आवाहनही त्यांनी केले.

विद्यापीठाचे संशोधन संचालक डॉ. भगवान आसेवार यांनी मराठवाड्यातील उपलब्ध पाणीसाठा व जमिनीतील ओलाव्याची परिस्थिती लक्षात घेऊन पिकांची निवड करणे, पेरणीपूर्व नियोजन करणे, पावसाच्या खंडाच्या परिस्थितीत ओलावा टिकवून ठेवण्यासाठी योग्य उपाययोजना करणे आणि सूक्ष्म सिंचनासारख्या तंत्रज्ञानाचा आवश्यकतेनुसार वापर करणे याबाबत मार्गदर्शन केले.

बैठकीस विद्यापीठाचे विस्तार शिक्षण संचालक डॉ. राकेश अहिरे, सहयोगी संचालक (संशोधन) डॉ. सूर्यकांत पवार, विभागीय कृषि सहसंचालक श्री. महेश तीर्थकर (लातूर) हे दूरदृश्य प्रणालीद्वारे उपस्थित होते. याशिवाय विद्यापीठातील विविध कृषि महाविद्यालयांचे प्राचार्य, विभागप्रमुख, कृषि संशोधन केंद्रांचे प्रमुख, जिल्हा अधीक्षक कृषि अधिकारी, कृषि विज्ञान केंद्रांचे कार्यक्रम समन्वयक, विस्तार अधिकारी तसेच कृषि शास्त्रज्ञ मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

प्रास्ताविक सहयोगी संचालक (संशोधन) डॉ. सूर्यकांत पवार यांनी केले. उद्घाटन सत्राचे सूत्रसंचालन शीतल कांबळे व आभार प्रदर्शन डॉ. चंद्रकांत पाटील यांनी केले.

बैठकीत रब्बी हंगामातील विविध पिकांच्या लागवडीचे नियोजन, पीक पद्धती, सुधारित कृषि तंत्रज्ञान, पीक संरक्षण, खत व पाणी व्यवस्थापन, कीड-रोग नियंत्रण, उत्पादनवाढ आणि बदलत्या हवामान परिस्थितीत पीक जोखीम कमी करण्याच्या उपाययोजनांवर सविस्तर चर्चा करण्यात आली.

या बैठकीत विद्यापीठाच्या विविध संशोधन केंद्रे व विभागांमार्फत रब्बी हंगामासाठी विकसित करण्यात आलेल्या संशोधनाधारित शिफारशींचे सादरीकरण करण्यात आले. विविध पिकांच्या उत्पादनवाढीसाठी उपयुक्त तंत्रज्ञान, पीक संरक्षणाच्या उपाययोजना आणि शेतकऱ्यांच्या बदलत्या गरजांनुसार तंत्रज्ञानाचा प्रसार याबाबत विचारविनिमय करण्यात आला. तसेच कृषि विज्ञान केंद्रे, जिल्हा अधीक्षक कृषि अधिकारी आणि विस्तार अधिकाऱ्यांमार्फत शेतकऱ्यांना देण्यात आलेल्या मार्गदर्शनाचा आढावा घेण्यात आला. संशोधनातून विकसित झालेले तंत्रज्ञान प्रत्यक्ष शेतापर्यंत पोहोचविण्यासाठी प्रात्यक्षिके, शेतकरी प्रशिक्षण, पीक प्रात्यक्षिके आणि शेतकरी-शास्त्रज्ञ संवाद यांसारख्या उपक्रमांना अधिक गती देण्याची आवश्यकता अधोरेखित करण्यात आली.

दुष्काळसदृश परिस्थितीत शेतकऱ्यांचे संभाव्य नुकसान कमी करून रब्बी हंगामातील उत्पादन टिकविण्यासाठी शास्त्रज्ञांनी स्थानिक परिस्थितीनुरूप तंत्रज्ञान व शिफारशींचा प्रसार करावा, तसेच कृषि विभाग आणि कृषि विज्ञान केंद्रांच्या समन्वयातून शेतकऱ्यांना वेळेवर मार्गदर्शन उपलब्ध करून द्यावे, हा या बैठकीतील चर्चेचा महत्त्वपूर्ण निष्कर्ष ठरला.

वनामकृवित महर्षी वाल्मिकी जयंती साजरी

 कुलसचिव श्री. पुरभा काळे यांच्या हस्ते महर्षी वाल्मिकी यांच्या प्रतिमेस पुष्पहार अर्पण करून अभिवादन

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणी येथे महर्षी वाल्मिकी जयंतीनिमित्त सोमवार, दिनांक २६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी सकाळी ११ वाजता विद्यापीठाच्या प्रशासकीय इमारतीतील विद्यापीठाच्या सिम्पोजियम सभागृहात अभिवादन कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले. यावेळी विद्यापीठाचे कुलसचिव श्री. पुरभा काळे यांच्या हस्ते महर्षी वाल्मिकी यांच्या प्रतिमेस पुष्पहार अर्पण करून अभिवादन करण्यात आले.

याप्रसंगी उपकुलसचिव (सामान्य प्रशासन) श्री. पद्माकर पाटील यांनी महर्षी वाल्मिकी यांच्या जीवनकार्याची व योगदानाची माहिती उपस्थितांना दिली. महर्षी वाल्मिकी यांच्या विचारांचे स्मरण करून उपस्थित अधिकारी व कर्मचाऱ्यांनी त्यांच्या प्रतिमेस पुष्प अर्पण करून आदरांजली वाहिली.

या कार्यक्रमास विद्यापीठाच्या प्रशासकीय इमारतीतील विविध कार्यालयांचे अधिकारी, कर्मचारी तसेच महिला कर्मचारी उपस्थित होते. कार्यक्रमाचे आयोजन विद्यापीठ प्रशासनाच्या वतीने करण्यात आले.

भारतात सातवी ‘ॲग्रीव्होल्टाईक्स वर्ल्ड कॉन्फरन्स २०२६’ संपन्न; कृषि आणि अक्षय ऊर्जा क्षेत्राच्या एकात्मिक विकासावर भर

वनामकृविचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांचे तांत्रिक सत्रात सह-अध्यक्षपद; मराठवाड्यातील ॲग्रीव्होल्टाईक्स उपक्रमांची माहिती सादर

भारतात कृषि आणि अक्षय ऊर्जेच्या एकात्मिक वापराला चालना देण्याच्या दिशेने महत्त्वपूर्ण पाऊल म्हणून दिनांक २१ ते २३ ऑक्टोबर २०२६ दरम्यान सातवी ‘ॲग्रीव्होल्टाईक्स वर्ल्ड कॉन्फरन्स २०२६’ नवी दिल्ली येथील भारत मंडपम येथे संपन्न झाली. जागतिक स्तरावरील ही प्रतिष्ठित परिषद प्रथमच ग्लोबल साऊथ अर्थात जागतिक दक्षिणेकडील देशात, भारतात आयोजित करण्यात आली. अन्नसुरक्षा, ऊर्जा स्वावलंबन आणि शाश्वत विकास या उद्दिष्टांना एकत्रितपणे पुढे नेण्याच्या भारताच्या प्रयत्नांना या परिषदेच्या माध्यमातून महत्त्वपूर्ण बळ मिळाले आहे.

केंद्रीय नवीन व नवीकरणीय ऊर्जा मंत्रालयाच्या (MNRE) वतीने, जर्मनीच्या पर्यावरण, हवामान कृती, निसर्ग संवर्धन व अणुसुरक्षा विषयक संघीय मंत्रालयाच्या (BMUV) सहकार्याने आणि Conexio-PSE यांच्या भागीदारीत आयोजित ही तीन दिवसीय परिषद ‘पॉवरिंग द ग्लोबल साऊथ’ या संकल्पनेवर आधारित होती.

माननीय पंतप्रधान श्री नरेंद्र मोदी जी यांच्या ‘पॉवर टू एम्पॉवर’ अर्थात ऊर्जेच्या माध्यमातून सक्षमीकरण या दृष्टिकोनाशी ही परिषद सुसंगत आहे. भारतातील स्वच्छ ऊर्जा संक्रमणामुळे कृषि क्षेत्रात परिवर्तन घडत असून, शेतकऱ्यांनी केवळ अन्नधान्य उत्पादक ‘अन्नदाता’ न राहता स्वच्छ ऊर्जेचे उत्पादक ‘ऊर्जादाता’ म्हणूनही पुढे यावे, हा या संकल्पनेचा मुख्य उद्देश आहे. कृषि आणि सौरऊर्जेच्या एकात्मिक वापरातून ग्रामीण भागातील उद्योजकतेला चालना देणे, आर्थिक संधी वाढविणे आणि शेतकऱ्यांचे उत्पन्न अधिक स्थिर व शाश्वत बनविणे शक्य आहे. यासाठी आंतरराष्ट्रीय भागधारक, शास्त्रज्ञ आणि उद्योग क्षेत्रातील प्रतिनिधींनी एकत्र येऊन आधुनिक ॲग्रीव्होल्टाईक्स तंत्रज्ञानाचा विस्तार करावा, असे आवाहन परिषदेत करण्यात आले.

परिषदेच्या पहिल्या दिवसाच्या उद्घाटन सत्राची सुरुवात मान्यवरांच्या स्वागताने आणि दीपप्रज्वलनाने झाली. त्यानंतर केंद्रीय नवीन व नवीकरणीय ऊर्जा मंत्रालयाचे सचिव श्री. संतोष के. सारंगी यांनी स्वागतपर व प्रास्ताविकपर भाषण केले. यावेळी परिषदेच्या उद्दिष्टांवर आधारित चित्रफीत प्रदर्शित करण्यात आली.

उद्घाटन सत्रात केंद्रीय कृषि व शेतकरी कल्याण मंत्री माननीय श्री. शिवराज सिंह चौहान आणि केंद्रीय नवीन व नवीकरणीय ऊर्जा, शिक्षण तसेच ग्राहक व्यवहार, अन्न व सार्वजनिक वितरण मंत्री माननीय श्री. प्रल्हाद जोशी यांनी मार्गदर्शन केले. जर्मनीचे पर्यावरण, हवामान कृती, निसर्ग संवर्धन व अणुसुरक्षा विषयक संघीय मंत्री माननीय श्री. कार्स्टन श्नायडर यांचा व्हिडिओ संदेश प्रसारित करण्यात आला. भारतातील जर्मनीचे राजदूत माननीय डॉ. जॅस्पर वीक यांनी समारोपपर विशेष मनोगत व्यक्त केले. यावेळी केंद्रीय नवीन व नवीकरणीय ऊर्जा आणि ऊर्जा राज्यमंत्री माननीय श्री. श्रीपाद येसो नाईक, भारतीय कृषि संशोधन परिषदेचे (ICAR) महासंचालक तथा कृषि संशोधन आणि शिक्षण विभागाचे (DARE) सचिव माननीय डॉ. मांगी लाल जाट आदी मान्यवर उपस्थित होते.

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी तांत्रिक सत्राचे सह-अध्यक्षपद भूषविले. यावेळी त्यांनी मार्गदर्शन करताना मराठवाड्यात ॲग्रीव्होल्टाईक्स संशोधन प्रकल्पाच्या माध्यमातून राबविण्यात येत असलेल्या विविध उपक्रमांची माहिती दिली. तसेच, कृषि आणि सौरऊर्जेचा एकात्मिक वापर, पीक उत्पादन आणि स्वच्छ ऊर्जा निर्मिती यांचा समन्वय साधण्याच्या दृष्टीने विद्यापीठात सुरू असलेल्या संशोधनकार्याची व ॲग्रीव्होल्टाईक्स क्षेत्रातील योगदानाची माहिती विशद केली.

या परिषदेला १,२०० हून अधिक प्रतिनिधी उपस्थित होते. त्यामध्ये १५० हून अधिक परदेशी प्रतिनिधींचा समावेश होता. वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठांतर्गत परभणी जिल्ह्यातील मानवत येथे कार्यान्वित असलेल्या ॲग्रीफोटोव्होल्टाईक्स संशोधन प्रकल्पाच्या प्रमुख डॉ. गोदावरी पवार याही या परिषदेला उपस्थित होत्या. त्यांनी परिषदेच्या पहिल्या दिवशी ‘Plant Growth Analysis in APV Systems’ या विषयावर सादरीकरण केले. तसेच, वनामकृविच्या विद्यार्थ्यांनी भित्तिपत्रक सादरीकरणात सहभाग घेतला. यामध्ये दोन विद्यार्थ्यांची आगामी हिवाळी कार्यशाळेसाठी निवड करण्यात आली.

आंतरराष्ट्रीय तज्ज्ञ, धोरणकर्ते, संशोधक, उद्योग क्षेत्रातील प्रतिनिधी, नवोन्मेषक, स्टार्टअप्स आणि विकास क्षेत्रातील भागीदार यांच्या सहभागामुळे या परिषदेत ज्ञानाची देवाणघेवाण, तंत्रज्ञानविषयक सहकार्य आणि दक्षिण-दक्षिण सहकार्याला प्रोत्साहन मिळाले. ऊर्जा स्वावलंबन आणि कृषि सुरक्षा यांचा समन्वय साधण्याच्या दृष्टीने ही परिषद महत्त्वपूर्ण व्यासपीठ ठरली.

परिषदेत विज्ञान, धोरण आणि नवोन्मेष यांचा समन्वय साधण्यावर विशेष भर देण्यात आला. यामध्ये भारत-केंद्रित विशेष सत्रासह दोन समांतर वैज्ञानिक सत्रांचे आयोजन करण्यात आले. कृषि क्षेत्रातील नवोन्मेष, राज्यस्तरीय उपक्रम, पीक उत्पादकता, धोरणात्मक चौकट, वित्तपुरवठ्याची प्रारूपे, तंत्रज्ञानाचा प्रत्यक्ष वापर, हवामान बदलाशी जुळवून घेणारी शेती आणि शेतकरी-केंद्रित व्यावसायिक प्रारूपे या विषयांवर चर्चा करण्यात आली.

तसेच, ‘ॲग्रीव्होल्टाईक्स पिच हब’ या विशेष स्टार्टअप आणि नवोन्मेष व्यासपीठाच्या माध्यमातून नव्या पिढीतील तंत्रज्ञानाधारित उपाय सादर करण्यात आले. या उपक्रमामुळे स्वच्छ ऊर्जा क्षेत्रातील नवोन्मेषक, स्टार्टअप्स, गुंतवणूकदार आणि जागतिक उद्योग प्रतिनिधी यांच्यात समन्वय व सहकार्याच्या नव्या संधी निर्माण झाल्या.

ॲग्रीव्होल्टाईक्स तंत्रज्ञानामुळे एकाच जमिनीवर शेती आणि सौरऊर्जा निर्मितीचा एकात्मिक वापर शक्य होतो. सौर पॅनेलच्या माध्यमातून वीज निर्मिती करतानाच त्याच जमिनीवर पिकांचे उत्पादनही घेता येते. या तंत्रज्ञानामुळे ग्रामीण भागातील रोजगाराच्या संधी वाढविणे, स्थानिक उद्योजकतेला चालना देणे, शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढविणे, पिकांसाठी अनुकूल सूक्ष्म हवामान निर्माण करणे आणि हवामान बदलाच्या वाढत्या आव्हानांना तोंड देत शाश्वत उपजीविकेची साधने उपलब्ध करून देणे शक्य आहे. अन्ननिर्मिती आणि स्वच्छ ऊर्जा निर्मिती यांचा समन्वय साधणारे हे तंत्रज्ञान हवामान अनुकूल शेतीच्या दृष्टीने महत्त्वपूर्ण ठरणार आहे.

परिषदेतील चर्चांमधून भविष्यातील शेती ही स्वच्छ ऊर्जा आणि डिजिटल तंत्रज्ञान यांच्या एकत्रित वापरावर आधारित असेल, हा विचार अधोरेखित करण्यात आला. पारंपरिक शेतीकडून तंत्रज्ञानाधारित आधुनिक शेतीकडे वाटचाल करताना सौरऊर्जा, अचूक शेती तंत्रज्ञान (Precision Farming), स्मार्ट सिंचन, डिजिटल साधने आणि नाविन्यपूर्ण व्यावसायिक प्रारूपे यांचा एकत्रित वापर महत्त्वाचा ठरणार आहे.

सातव्या ‘ॲग्रीव्होल्टाईक्स वर्ल्ड कॉन्फरन्स २०२६’मुळे आंतरराष्ट्रीय सहकार्याला अधिक गती मिळण्यास मदत होईल. तसेच, जागतिक अन्न आणि ऊर्जा व्यवस्थेला अधिक सक्षम, हवामान अनुकूल व शाश्वत बनविण्यात भारताची भूमिका अधिक बळकट होईल, अशी अपेक्षा व्यक्त करण्यात आली.

For English

वनामकृविच्या वनस्पती रोगशास्त्र विभागात अळिंबी उत्पादन तंत्रज्ञान प्रशिक्षण वर्गाचा शुभारंभ

 विकसित भारत २०४७ च्या पूर्ततेसाठी कौशल्य विकासावर भर द्या – डॉ. बाबासाहेब ठोंबरे

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणी येथील वनस्पती रोगशास्त्र विभागात माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या प्रेरणेने दोन आठवड्यांच्या ऑन जॉब ट्रेनिंग प्रोग्राम (OJT) अंतर्गत अळिंबी उत्पादन तंत्रज्ञान प्रशिक्षण वर्गाचे आयोजन करण्यात आले. या प्रशिक्षण वर्गाचे उद्घाटन दिनांक २२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी विद्यापीठाचे संचालक शिक्षण डॉ. बाबासाहेब ठोंबरे यांच्या अध्यक्षतेखाली करण्यात आले. कार्यक्रमास कृषि महाविद्यालय, परभणीचे अधिष्ठाता डॉ. प्रवीण वैद्य प्रमुख पाहुणे म्हणून उपस्थित होते.

स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठ, नांदेड अंतर्गत श्री शिवाजी महाविद्यालय, संत तुकाराम महाविद्यालय आणि ज्ञानोपासक महाविद्यालय, परभणी येथील एकूण ५० विद्यार्थी या प्रशिक्षणात सहभागी झाले आहेत.

प्रशिक्षणाच्या उद्घाटनप्रसंगी डॉ. बाबासाहेब ठोंबरे यांनी विद्यार्थ्यांना प्रशिक्षणातून मिळणाऱ्या ज्ञानाचा उपयोग करून कौशल्य विकास साधण्याचे आवाहन केले. विकसित भारत २०४७ हे उद्दिष्ट साध्य करण्यासाठी युवकांनी कौशल्याधारित ज्ञान आत्मसात करणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी नमूद केले. तसेच, रोजगाराच्या शोधात वेळ घालविण्याऐवजी स्वतः रोजगारनिर्मिती करणारे उद्योजक बना, असे आवाहन त्यांनी विद्यार्थ्यांना केले.

प्रमुख पाहुणे डॉ. प्रवीण वैद्य यांनी विद्यार्थ्यांना विविध शासकीय योजनांची माहिती देऊन स्वतःचे तसेच शेतकऱ्यांचे जीवनमान उंचावण्यासाठी अशा प्रशिक्षणांची भूमिका महत्त्वपूर्ण असल्याचे सांगितले.

अळिंबी उत्पादन तंत्रज्ञान या विषयावरील दोन आठवड्यांच्या प्रशिक्षणाचे आयोजन डॉ. प्रफुल्ल घंटे, प्रशिक्षण समन्वयक तथा वनस्पती रोगशास्त्र विभागप्रमुख, कृषि महाविद्यालय, परभणी यांनी केले आहे. या प्रशिक्षणाच्या यशस्वितेसाठी विभागातील डॉ. संदीप बडगुजर, डॉ. विक्रम घोळवे, डॉ. चंद्रशेखर अंबाडकर आणि डॉ. मीनाक्षी पाटील यांनी सहकार्य केले. तसेच डॉ. पद्मावती खंडारे, श्री. कपिल निवर्ळ आणि श्री. राम मुंढे यांनी मोलाचे योगदान दिले. कार्यक्रमाच्या शेवटी डॉ. चंद्रशेखर अंबाडकर यांनी उपस्थितांचे आभार मानले.