वनामकृवितर्फे ‘खेत बचाओ अभियान-२०२६’ अंतर्गत १२३ व्या ऑनलाइन शेतकरी-शास्त्रज्ञ सुसंवादाचे आयोजन

 दुष्काळसदृश्य परिस्थितीत हळद पीक वाचविण्यासाठी शास्त्रीय उपाययोजनांवर मार्गदर्शन

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणीच्या विस्तार शिक्षण संचालनालयांतर्गत विभागीय कृषि विस्तार शिक्षण केंद्र तथा कृषि तंत्रज्ञान माहिती केंद्र, परभणी आणि रिलायन्स फाउंडेशन यांच्या संयुक्त विद्यमाने ‘खेत बचाओ अभियान-२०२६’ अंतर्गत ऑनलाइन शेतकरी-शास्त्रज्ञ सुसंवाद कार्यक्रमाच्या १२३ व्या भागाचे आयोजन शुक्रवार, दिनांक ६ नोव्हेंबर २०२६ रोजी सायंकाळी ७ वाजता करण्यात आले.

विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या अध्यक्षतेखाली आयोजित या कार्यक्रमास विद्यापीठाचे विस्तार शिक्षण संचालक डॉ. राकेश आहिरे आणि मुख्य विस्तार शिक्षण अधिकारी डॉ. प्रशांत देशमुख यांची प्रमुख उपस्थिती होती.

या कार्यक्रमात ‘हळद पीक व्यवस्थापन : दुष्काळसदृश्य परिस्थितीत पीक वाचविण्यासाठी करावयाच्या उपाययोजना’ या विषयावर महाराष्ट्र कृषि प्रक्रिया व साठवणूक संस्था, पदव्युत्तर संस्था, काढणीपश्चात तंत्रज्ञान, रोहा, जिल्हा रायगड येथील प्राध्यापक तथा प्रभारी अधिकारी आणि हळद पीक व्यवस्थापन तज्ज्ञ डॉ. जितेंद्रकुमार कदम यांनी शेतकऱ्यांना सविस्तर मार्गदर्शन केले.

यावेळी मार्गदर्शन करताना डॉ. कदम यांनी दुष्काळसदृश्य परिस्थितीत हळद पिकाचे शास्त्रीय व्यवस्थापन, जमिनीतील उपलब्ध ओलाव्याचा कार्यक्षम वापर, पिकाच्या वाढीच्या अवस्थेनुसार पाण्याचे नियोजन, आच्छादनाचा वापर करून जमिनीतील ओलावा टिकविणे तसेच सिंचनासाठी उपलब्ध पाण्याचा काटकसरीने वापर करण्याबाबत महत्त्वपूर्ण माहिती दिली. पाण्याची कमतरता असताना पिकाला आवश्यकतेनुसार पाणी देणे, तण नियंत्रण करणे, जमिनीतील ओलावा कमी होऊ न देणे आणि पिकाच्या वाढीवर नियमित लक्ष ठेवणे या उपाययोजनांमुळे प्रतिकूल परिस्थितीत पिकाचे नुकसान कमी करण्यास मदत होऊ शकते, असे त्यांनी स्पष्ट केले.

तसेच हळद पिकाच्या कंदवाढीच्या महत्त्वपूर्ण अवस्थेत पाण्याचे योग्य नियोजन करणे, अनावश्यक पाण्याचा अपव्यय टाळणे आणि उपलब्ध साधनसामग्रीचा प्रभावी वापर करणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी सांगितले. बदलत्या हवामानाच्या पार्श्वभूमीवर शेतकऱ्यांनी परिस्थितीनुरूप पीक व्यवस्थापन तंत्रज्ञानाचा अवलंब करण्याचे आवाहनही त्यांनी केले.

मराठवाड्यातील हळद उत्पादक १७० हून अधिक शेतकऱ्यांनी या ऑनलाइन कार्यक्रमात उत्स्फूर्त सहभाग नोंदविला. सहभागी शेतकऱ्यांनी हळद पिकाच्या व्यवस्थापनासंदर्भातील विविध शंकांचे निरसन करून घेतले व तज्ज्ञांकडून मार्गदर्शनाचा लाभ घेतला. प्रतिकूल हवामान परिस्थितीतही हळद पिकाचे उत्पादन आणि गुणवत्ता टिकविण्यासाठी शास्त्रीय पीक व्यवस्थापन तंत्रज्ञानाचा अवलंब करण्याच्या दृष्टीने हा कार्यक्रम उपयुक्त ठरला.

भाजीपाला उत्पादक ग्रुपचा सामाजिक उपक्रम कौतुकास्पद; सामाजिक कार्याचा दीपस्तंभ – माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि

 दिवाळीनिमित्त तीन गरजू व्यक्तींना आर्थिक मदतीचे वितरण

भाजीपाला उत्पादक ग्रुप, तालुका परभणी यांच्या वतीने सामाजिक बांधिलकी जपत दिवाळी सणाच्या निमित्ताने तीन गरजू व्यक्तींना आर्थिक मदत देण्याचा स्तुत्य उपक्रम दिनांक ७ नोव्हेंबर २०२६ रोजी राबविण्यात आला. या उपक्रमांतर्गत ग्रुपच्या सदस्यांनी एकत्रितपणे जमा केलेल्या निधीचे तीन गरजू लाभार्थ्यांना वितरण करण्यात आले.

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ, परभणी येथे आयोजित कार्यक्रमात विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या हस्ते तसेच जिल्हा विधी सेवा प्राधिकरणाचे सचिव श्री. भूषण काळे, शिक्षण संचालक डॉ. बाबासाहेब ठोंबरे, संशोधन संचालक डॉ. भगवान आसेवार, नियंत्रक श्रीमती भाग्यश्री जाधव, अधिष्ठाता डॉ. राजेश क्षीरसागर, डॉ. रावसाहेब भाग्यवंत, विद्यार्थी कल्याण अधिकारी डॉ. राजेश कदम, मुख्य विस्तार शिक्षण अधिकारी डॉ. प्रशांत देशमुख, कृषि तंत्रज्ञान माहिती केंद्राचे व्यवस्थापक डॉ. गजानन गडदे  तसेच विद्यापीठातील इतर अधिकारी आणि भाजीपाला उत्पादक ग्रुपच्या सदस्यांच्या उपस्थितीत लाभार्थ्यांना आर्थिक मदतीचे वितरण करण्यात आले.

यावेळी माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी भाजीपाला उत्पादक ग्रुपच्या सामाजिक उपक्रमाचे विशेष कौतुक केले. ते म्हणाले की, शेती व्यवसायाशी संबंधित असलेल्या व्यक्तींनी केवळ आर्थिक उत्पादनापुरते मर्यादित न राहता समाजातील गरजू घटकांच्या मदतीसाठी पुढाकार घेणे ही अत्यंत प्रेरणादायी बाब आहे. भाजीपाला उत्पादक ग्रुप हा सामाजिक कार्याचा दीपस्तंभ असून, त्यांच्या या उपक्रमातून सामाजिक संवेदनशीलता, एकोपा आणि माणुसकीचे दर्शन घडते. समाजातील गरजू व्यक्तींची दिवाळी आनंददायी व्हावी, या भावनेतून राबविण्यात येणारा हा उपक्रम निश्चितच अनुकरणीय आहे.

भाजीपाला उत्पादक ग्रुपच्या सदस्यांनी दरवर्षी दिवाळीच्या सणानिमित्त सामाजिक बांधिलकी जपत गरजू व्यक्तींना मदत करण्याचा संकल्प केला आहे. यंदा ग्रुपच्या सदस्यांनी एकत्रितपणे ३० हजार रुपयांचा निधी जमा करून त्याचे तीन गरजू लाभार्थ्यांमध्ये वाटप केले. यापुढील वर्षी अधिक निधी संकलित करून जास्तीत जास्त गरजू व्यक्तींपर्यंत मदत पोहोचविण्याचा मानस ग्रुपच्या सदस्यांनी व्यक्त केला.

या उपक्रमासाठी आर्थिक योगदान देणाऱ्या सर्व सदस्यांचे आभार व्यक्त करण्यात आले. समाजातील गरजू व्यक्तींच्या जीवनात आनंद निर्माण करण्याच्या उद्देशाने भाजीपाला उत्पादक ग्रुप राबवित असलेला हा उपक्रम सामाजिक एकात्मता आणि सहकार्याचे उत्तम उदाहरण ठरत आहे.

विद्यापीठ परिवार शेतकऱ्यांच्या पाठीशी; माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी दिवाळीचा दिवस घालविला शेतकऱ्यांसोबत

दुष्काळी परिस्थितीवर मात करण्यासाठी कोरडवाहू एकात्मिक शेती पद्धतीचा अवलंब करा – माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि

वनामकृवितर्फे सावरगाव खुर्द व पिंपळा येथे ६२ प्रात्यक्षिकांसाठी बियाणे व कृषि निविष्ठांचे वितरण आणि शेतकरी प्रशिक्षण

आजच्या दुष्काळसदृश्य परिस्थितीत शेतकऱ्यांनी आधुनिक कृषि तंत्रज्ञानाचा अवलंब करून सामूहिक प्रयत्नांच्या माध्यमातून शेतीतील जोखीम कमी करण्यावर भर द्यावा. कोरडवाहू एकात्मिक शेती पद्धती, शेतीपूरक उद्योग, मृद व जलसंधारण, आधुनिक कृषि अवजारांचा वापर तसेच एकात्मिक अन्नद्रव्य व्यवस्थापन यांची सांगड घालून शेती अधिक शाश्वत व आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करण्याची गरज आहे. दुष्काळी परिस्थितीत वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ शेतकऱ्यांच्या पाठीशी खंबीरपणे उभे असून शेतकऱ्यांना आवश्यक तांत्रिक मार्गदर्शन व सहकार्य करण्यासाठी विद्यापीठ कटिबद्ध आहे, अशी ग्वाही विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी दिली.

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणी अंतर्गत अखिल भारतीय समन्वयित कोरडवाहू शेती संशोधन प्रकल्पाच्या वतीने राबविण्यात येणाऱ्या कोरडवाहू एकात्मिक शेती पद्धती प्रकल्पांतर्गत दि. ७ नोव्हेंबर २०२६ रोजी मानवत तालुक्यातील सावरगाव खुर्द (सावळी सावरगाव) येथे बियाणे वितरण व शेतकरी प्रशिक्षण कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले होते. माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या अध्यक्षतेखाली आणि संशोधन संचालक डॉ. भगवान आसेवार यांच्या प्रमुख उपस्थितीत हा कार्यक्रम संपन्न झाला. याअंतर्गत सावरगाव खुर्द व पिंपळा येथील शेतकऱ्यांच्या शेतावर एकूण ६२ प्रात्यक्षिके राबविण्यात येणार आहेत. या कार्यक्रमास सावरगाव खुर्दचे सरपंच श्री. गजाननराव घाटुळ, पिंपळा येथील सरपंच श्री. गोपाळ सूरवसे, श्री. विठ्ठलराव घाटुळ, डॉ. गणेश गायकवाड, डॉ. पपिता गौरखेडे, तसेच इतर मान्यवर उपस्थित होते.

याप्रसंगी माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या हस्ते लाभार्थी शेतकऱ्यांना विद्यापीठनिर्मित रबी पिकांचे बियाणे तसेच विविध कृषि निविष्ठांचे वितरण करण्यात आले. यामध्ये करडईचे परभणी करडई-पीबीएनएस - १२ व परभणी करडई - पीबीएनएस - ८६, हरभऱ्याचे आकाश आणि रबी ज्वारीचे परभणी मोती या वाणांचा समावेश होता. तसेच रासायनिक खतांचा वापर कमी करून जमिनीची सुपीकता टिकविण्यासाठी जीवाणू खतांचे, जनावरांचे आरोग्य व पोषण सुधारण्यासाठी खनिज मिश्रणाचे वितरण करण्यात आले.

यावेळी मार्गदर्शन करताना माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि म्हणाले की, देशाच्या व राज्याच्या विकासामध्ये शेती आणि शेतकऱ्यांचे योगदान अत्यंत महत्त्वपूर्ण आहे. शेतकऱ्यांच्या सहभागाशिवाय विकासाची प्रक्रिया पूर्ण होऊ शकत नाही. सध्याच्या दुष्काळी परिस्थितीत सर्व संबंधित विभागांनी समन्वयाने काम करून शेतकऱ्यांना दिलासा देणे आवश्यक आहे. उपलब्ध नैसर्गिक संसाधनांचा काटेकोर वापर, पिकांचे योग्य नियोजन आणि शेतीपूरक व्यवसायांच्या माध्यमातून शेतकऱ्यांचे आर्थिक उत्पन्न वाढविता येईल. विद्यापीठामार्फत विकसित करण्यात आलेले तंत्रज्ञान प्रत्यक्ष शेतकऱ्यांच्या बांधावर पोहोचविण्यासाठी अशा प्रात्यक्षिकांचा निश्चितच उपयोग होईल, असेही त्यांनी नमूद केले.

संशोधन संचालक डॉ. भगवान आसेवार यांनी आपल्या मार्गदर्शनात सांगितले की, महाराष्ट्रासह मराठवाड्यात कोरडवाहू शेतीचे क्षेत्र मोठ्या प्रमाणावर असल्याने शेतीतील जोखीम कमी करण्यासाठी पूर्वतयारी आणि दीर्घकालीन उपाययोजनांवर भर देणे आवश्यक आहे. सध्याच्या रबी हंगामात कमी पाण्यात येणाऱ्या पिकांची निवड, उपलब्ध पाण्याचा काटेकोर वापर, योग्य वेळी पेरणी आणि बीजप्रक्रिया यांचा अवलंब करावा. विद्यापीठाच्या शास्त्रज्ञांनी विकसित केलेल्या तंत्रज्ञानाचा शेतकऱ्यांनी प्रत्यक्ष शेतीमध्ये उपयोग करावा, असे आवाहन त्यांनी केले.

प्रास्ताविकात अखिल भारतीय समन्वयित कोरडवाहू शेती संशोधन प्रकल्पाचे मुख्य शास्त्रज्ञ डॉ. आनंद गोरे यांनी कोरडवाहू एकात्मिक शेती पद्धतीचे महत्त्व विशद करून प्रकल्पाच्या उद्दिष्टांची व विविध उपक्रमांची माहिती दिली.

कोरडवाहू शेतीसाठी विविध तंत्रज्ञानाचा प्रसार

अखिल भारतीय समन्वयित कोरडवाहू शेती संशोधन प्रकल्पांतर्गत शेतकऱ्यांच्या शेतावर प्रात्यक्षिकांच्या माध्यमातून कोरडवाहू एकात्मिक शेती पद्धतीचा प्रसार करण्यात येत आहे. यामध्ये शेती पिकांसोबत आंतरपीक पद्धती, कोरडवाहू फळबाग लागवड, पशुधनासाठी चारा पिकांची लागवड, दुग्धव्यवसाय, शेळीपालन, जल व मृदसंधारण, शेततळे तंत्रज्ञान, बीबीएफ (रुंद वाफा-सरी) पेरणी तंत्रज्ञान, जलसंधारणासाठी सरी पद्धती, कमी कालावधीत येणाऱ्या पिकांच्या वाणांचा वापर, पीक अवशेषांचे आच्छादन तसेच पशुधनासाठी खनिज मिश्रणाचा वापर अशा विविध तंत्रज्ञानांचा समावेश आहे. या तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून शेतीची उत्पादकता वाढविणे, पाण्याचा कार्यक्षम वापर करणे आणि शेतकऱ्यांचे आर्थिक उत्पन्न स्थिर ठेवणे हा या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश आहे.

विशेष म्हणजे, दिवाळीच्या सणाच्या निमित्ताने माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी आपला महत्त्वपूर्ण वेळ शेतकऱ्यांसोबत घालवून त्यांच्या अडचणी जाणून घेतल्या. शेतकऱ्यांशी थेट संवाद साधत विद्यापीठ त्यांच्या पाठीशी असल्याचा विश्वास दिला. तसेच कमी पाण्यात येणाऱ्या रबी पिकांचे बियाणे व कमी खर्चाच्या कृषि निविष्ठांचे वितरण करून शेतकऱ्यांना दिलासा दिला. माननीय कुलगुरूंनी सणाच्या काळात शेतकऱ्यांसोबत वेळ घालवून त्यांना आधार दिल्याबद्दल उपस्थित शेतकरी बंधू-भगिनींनी समाधान व्यक्त करीत त्यांचे विशेष आभार मानले.

कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन डॉ. पपिता गौरखेडे यांनी केले, तर आभार प्रदर्शन डॉ. गणेश गायकवाड यांनी केले. याप्रसंगी श्री. नारायणराव घाटुळ, श्री. परमेश्वर घाटुळ, श्री. उद्धवराव घाटुळ, श्री. जाधव, श्री. हनुमान टरफले, श्री. गणेश घाटुळ आदींसह सावरगाव खुर्द व पिंपळा येथील शेतकरी बंधू-भगिनी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. कार्यक्रम यशस्वी करण्यासाठी श्री. सुरेश खटिंग, श्री. गणेश घाटुळ, श्री. अमर राऊत, श्री. नागेश सावंत, श्री. अवचार यांनी परिश्रम घेतले.

For English

वनामकृवितील सावित्रीबाई फुले वसतिगृहातील विद्यार्थिनींशी माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांचा संवाद; स्वच्छता अभियानातून आरोग्य व सामाजिक जबाबदारीचा संदेश

 

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणी अंतर्गत सावित्रीबाई फुले मुलींच्या वसतिगृह परिसरात दि. ३१ ऑक्टोबर २०२६ रोजी व्यापक स्वच्छता अभियान राबविण्यात आले. या अभियानाच्या निमित्ताने विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी वसतिगृहातील नूतन पदव्युत्तर विद्यार्थिनींशी संवाद साधत स्वच्छता, आरोग्य आणि सामाजिक जबाबदारी याविषयी मार्गदर्शन केले.

यावेळी माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी विद्यार्थिनींना वैयक्तिक स्वच्छता आणि परिसर स्वच्छतेचे महत्त्व पटवून देत स्वतःचे आरोग्य जपण्याचे आवाहन केले. समाज समृद्ध, सुसंस्कृत आणि निरोगी घडविण्यामध्ये युवतींची भूमिका अत्यंत महत्त्वपूर्ण असल्याचे त्यांनी नमूद केले.

याप्रसंगी माननीय कुलगुरूंनी विद्यार्थिनींच्या भोजन कक्षात प्रत्यक्ष भेट देऊन त्यांच्याशी मनमोकळा संवाद साधला. विद्यापीठात प्रवेश घेतल्याबद्दल सर्व विद्यार्थिनींचे अभिनंदन करून त्यांच्या उज्ज्वल शैक्षणिक भविष्यासाठी शुभेच्छा दिल्या. वनामकृवि हे आज देशातील अग्रगण्य कृषि विद्यापीठांपैकी एक असून विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक, संशोधनात्मक व सर्वांगीण विकासासाठी विद्यापीठ सातत्याने प्रयत्नशील असल्याचे त्यांनी सांगितले.

या प्रसंगी संचालक शिक्षण डॉ. बाबासाहेब ठोंबरे, अधिष्ठाता डॉ. प्रवीण वैद्य, विद्यार्थी कल्याण अधिकारी डॉ. राजेश कदम, विभागप्रमुख डॉ. हिराकांत काळपांडे, मुख्य वसतिगृह अधीक्षक डॉ. संदीप बडगुजर, वसतिगृह अधीक्षिका डॉ. गोदावरी पवार, डॉ. विक्रम घोळवे व डॉ. धीरज पाथ्रीकर उपस्थित होते.

या स्वच्छता अभियानामध्ये वसतिगृहातील सर्व सहाय्यक कर्मचारी तसेच कुशल व अकुशल कामगारांनी उत्स्फूर्त सहभाग नोंदवून महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. विद्यार्थिनींमध्ये स्वच्छतेची जाणीव, आरोग्यविषयक जागरूकता आणि सामाजिक बांधिलकी निर्माण करण्याच्या दृष्टीने हा उपक्रम प्रेरणादायी ठरला.

प्रकल्पग्रस्त शेतकऱ्यांसोबत माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांचा संवाद; माननीय जिल्हाधिकारी श्री आण्णासाहेब चव्हाण आणि माननीय श्री संजयसिंह चव्हाण यांची प्रमुख उपस्थिती

 

प्रकल्पग्रस्त शेतकऱ्यांना न्याय मिळवून देण्यासाठी केलेल्या मोलाच्या योगदानाबद्दल वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांचा संवाद. यावेळी परभणीचे माननीय जिल्हाधिकारी श्री आण्णासाहेब चव्हाण आणि माननीय श्री संजयसिंह चव्हाण यांची प्रमुख उपस्थिती होती.

रविवार, दिनांक १ नोव्हेंबर २०२६ रोजी शेंद्रा (नवीन), ता. जि. परभणी येथे आयोजित या संवाद कार्यक्रमास प्रकल्पग्रस्त गावांतील शेतकरी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. शेंद्रा, बलसा, खानापूर व सायाळा येथील शेतकरी बांधवांच्या वतीने या कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले होते.

यावेळी माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी उपस्थित शेतकऱ्यांशी संवाद साधताना शेतकऱ्यांच्या प्रश्नांना न्याय मिळणे, त्यांच्या हक्कांचे संरक्षण होणे तसेच विकासप्रक्रियेत प्रकल्पग्रस्त शेतकऱ्यांच्या हिताला प्राधान्य मिळणे आवश्यक असल्याचे प्रतिपादन केले. प्रकल्पग्रस्त शेतकऱ्यांच्या समस्या समजून घेऊन त्यांचे निराकरण करण्यासाठी योग्य मार्गदर्शन व सहकार्य करण्याची भूमिका त्यांनी स्पष्ट केली.

पुढे बोलताना माननीय कुलगुरू म्हणाले की, प्रकल्पग्रस्तांच्या सर्व पात्र जागा भरण्याची प्रक्रिया पूर्ण होण्यासाठी सर्व प्रकल्पग्रस्त शेतकऱ्यांचे सहकार्य आवश्यक आहे. विद्यापीठाने प्रकल्पग्रस्त गावकऱ्यांवर कोणतेही उपकार केले नसून, त्यांना त्यांचा न्याय्य हक्क मिळवून देण्यासाठी प्रयत्न केले आहेत. या महत्त्वपूर्ण कार्यात परभणीचे तत्कालीन जिल्हाधिकारी श्री. संजयसिंह चव्हाण यांचे अनमोल सहकार्य लाभले, ही विशेष उल्लेखनीय बाब आहे. या संपूर्ण प्रक्रियेत आपण कोणतेही असाधारण कार्य केले नसून, केवळ आपले कर्तव्य पार पाडले आहे, अशी विनम्र भावना त्यांनी व्यक्त केली. तसेच, भविष्यातही या प्रक्रियेच्या पूर्ततेसाठी परभणीचे विद्यमान जिल्हाधिकारी श्री. आण्णासाहेब चव्हाण यांचे सहकार्य लाभेल, अशी अपेक्षा त्यांनी व्यक्त केली.

या कार्यक्रमास परिसरातील शेतकरी, महिला व ग्रामस्थ मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. शेतकऱ्यांनी एकत्रितपणे पुढाकार घेऊन आयोजित केलेल्या या कार्यक्रमात मान्यवरांचा सत्कार करून मान्यवरांप्रती कृतज्ञता आणि आदरभाव व्यक्त करण्यात आला. कार्यक्रमाचे संयोजन किशोर ढगे यांनी केले. यावेळी प्रकल्पग्रस्त शेतकरी बांधवांच्या वतीने मान्यवरांचा सन्मान करून त्यांच्या योगदानाबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करण्यात आली.

यशस्विनी महिला मंचच्या प्रदर्शन व विक्री महोत्सवाला माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि व माननीय आमदार डॉ. राहुल पाटील यांची भेट; महिला बचत गटांच्या उत्पादनांचे डिजिटलायझेशन करून विक्री लाखोंच्या घरात पोहोचवावी – माननीय कुलगुरूंचे प्रतिपादन

 बचत गटांच्या उत्पादनांना व्यापक बाजारपेठ उपलब्ध करून दिली जाईल – माननीय आमदार डॉ. राहुल पाटील

यशस्विनी महिला मंचच्या वतीने महिला बचत गट व महिला गृहउद्योगिकांनी उत्पादित केलेल्या वस्तूंचे तीन दिवसीय भव्य प्रदर्शन व विक्री महोत्सव दिनांक ३० व ३१ ऑक्टोबर तसेच १ नोव्हेंबर २०२६ रोजी आयोजित करण्यात आला. या प्रदर्शनाला नागरिकांचा उत्स्फूर्त प्रतिसाद लाभला. दिनांक १ नोव्हेंबर रोजी वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि, माननीय आमदार डॉ. राहुल पाटील आणि डॉ. विवेक नावंदर यांनी प्रदर्शनातील विविध दालनांना भेट देऊन महिला बचत गटांच्या उत्पादनांची पाहणी केली.

यावेळी माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी महिला उत्पादकांशी संवाद साधून त्यांच्या उपक्रमांचे कौतुक केले तसेच भविष्यातील वाटचालीसाठी मार्गदर्शन केले. ते म्हणाले की, या प्रदर्शनाच्या माध्यमातून आतापर्यंत सुमारे ५० हजार रुपयांची विक्री झाल्याचे समजले. ही विक्री भविष्यात लाखोंच्या घरात जावी, अशी अपेक्षा व्यक्त करून त्यांनी आयोजकांना शुभेच्छा दिल्या. महिलांनी स्वतः तयार केलेल्या पदार्थांची व वस्तूंची या प्रदर्शनात विक्री होत असल्याबद्दल त्यांनी समाधान व्यक्त केले. महिला बचत गटांच्या उत्पादनांचे डिजिटलायझेशन होणे अत्यंत आवश्यक असून, त्याद्वारे त्यांच्या उत्पादनांना व्यापक बाजारपेठ उपलब्ध होण्यास मदत होईल, असे त्यांनी नमूद केले. यशस्विनी महिला मंचच्या माध्यमातून जनकल्याण आणि महिला कल्याणाचे मोठे कार्य होत असून, हे कार्य असेच वर्षानुवर्षे सातत्याने सुरू राहावे, अशी सदिच्छाही त्यांनी व्यक्त केली.

माननीय आमदार डॉ. राहुल पाटील यांनी दरवर्षी आयोजित करण्यात येणाऱ्या या भव्य प्रदर्शन व विक्री महोत्सवाची वाढती व्याप्ती आणि सहभागी महिला बचत गटांची वाढती संख्या याबद्दल समाधान व्यक्त केले. ते म्हणाले की, तीन चार वर्षांपूर्वी यशस्विनी महिला मंचने या उपक्रमाची सुरुवात केली, तेव्हा त्याला मर्यादित प्रतिसाद मिळाला होता. मात्र, सातत्यपूर्ण प्रयत्नांमुळे आज या प्रदर्शनात मराठवाड्यातील विविध जिल्ह्यांसह इतर जिल्ह्यांतील महिला बचत गटही मोठ्या संख्येने सहभागी होत आहेत. महिला बचत गटांनी उत्पादित केलेल्या वस्तूंना बाजारपेठ उपलब्ध करून देणे, त्यांच्या उत्पादनांची विक्री वाढविणे आणि महिलांना आर्थिकदृष्ट्या स्वावलंबी बनविणे हा या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.

सर्व महिला बचत गटांनी आपल्या उत्पादनांसाठी स्वतंत्र बारकोड तयार करावेत, असे आवाहन त्यांनी केले. बारकोडच्या माध्यमातून संबंधित बचत गटाचा पत्ता, उपलब्ध उत्पादने आणि त्यांचे विक्री दर यांची माहिती ग्राहकांना सहज उपलब्ध होऊ शकेल. यासाठी यशस्विनी महिला मंचच्या सदस्यांनी पुढाकार घेऊन सर्व बचत गटांना मार्गदर्शन करावे, असेही त्यांनी सुचविले.

परभणी जिल्ह्यातील सर्व महिला बचत गटांच्या उभारणीसाठी आणि त्यांच्या उत्पादनांना व्यापक बाजारपेठ उपलब्ध करून देण्यासाठी यशस्विनी महिला मंचच्या माध्यमातून सर्वतोपरी सहकार्य व प्रोत्साहन दिले जाईल, अशी ग्वाही त्यांनी दिली. भविष्यात या प्रदर्शनाची व्याप्ती अधिक वाढवून परभणी येथील स्टेडियम मैदानावर भव्य प्रदर्शन व विक्री महोत्सव आयोजित करण्याचा मानसही त्यांनी व्यक्त केला.

तसेच, साखर कारखान्याच्या माध्यमातून सध्या सवलतीच्या दरात साखर उपलब्ध करून दिली जात आहे. याच धर्तीवर विविध प्रकारची अन्नधान्ये व कडधान्ये उपलब्ध करून त्यांचे विक्री व्यवस्थापन महिला बचत गटांच्या माध्यमातून करण्यासाठी पुढाकार घेतला जाईल. याशिवाय महिला सूतगिरणी आणि दुग्धव्यवसायाला चालना देऊन जिल्ह्यातील महिला व शेतकऱ्यांच्या आर्थिक सक्षमीकरणासाठी प्रयत्न करण्यात येतील, असेही माननीय आमदार डॉ. राहुल पाटील यांनी सांगितले.

डॉ. विवेक नावंदर यांनी यशस्विनी महिला मंचच्या कार्याची आणि प्रगतीची प्रशंसा केली. ते म्हणाले की, सध्या त्यांच्या दवाखान्यासमोर यशस्विनी महिला मंचचे कार्यालय असून, कार्यालयाच्या पत्त्यामध्ये ‘नावंदर हॉस्पिटलसमोर’ असा उल्लेख केला जातो. मात्र, मंचची अशीच प्रगती होत राहिल्यास भविष्यात ‘यशस्विनी महिला मंचच्या कार्यालयासमोर नावंदर हॉस्पिटल’ असा पत्ता सांगण्याची वेळ येईल, असे गौरवोद्गार त्यांनी काढले. या मंचाच्या कार्याला कोणत्याही मर्यादा नसून, त्याची व्याप्ती दिवसेंदिवस वाढत असल्याचे पाहून आनंद होत असल्याचे त्यांनी नमूद केले. समाजातील तळागाळातील आणि शेवटच्या घटकापर्यंत या उपक्रमाचा लाभ पोहोचत असल्याबद्दल त्यांनी समाधान व्यक्त करून मंचच्या पुढील वाटचालीस शुभेच्छा दिल्या.

सामुदायिक विज्ञान महाविद्यालयाच्या विद्यार्थिनींचे उत्पादन प्रदर्शन

या प्रदर्शनात वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठाच्या सामुदायिक विज्ञान महाविद्यालयातील आठव्या सत्रातील विद्यार्थिनींनी ‘अनुभवातून शिक्षण’ या उपक्रमांतर्गत स्वतंत्र दालन उभारले होते. अधिष्ठाता डॉ. नीता गायकवाड यांच्या पुढाकारातून आणि शिक्षण प्रभारी डॉ. शंकर पुरी तसेच समन्वयक डॉ. अश्विनी बिडवे आणि डॉ कल्पना लहाडे यांच्या मार्गदर्शनाखाली विद्यार्थिनींनी स्वतः तयार केलेल्या विविध कलाकृती, महिलांसाठी उपयुक्त सौंदर्य व शृंगार साहित्य, विविध खाद्यपदार्थ तसेच कोल्ड कॉफी आदी उत्पादनांचे प्रदर्शन व विक्री केली.

माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी विद्यार्थिनींच्या दालनाला भेट देऊन त्यांच्या सर्जनशीलतेचे, कौशल्याचे आणि उद्योजकीय दृष्टिकोनाचे कौतुक केले. विद्यार्थिनींना प्रत्यक्ष उत्पादन निर्मिती, उत्पादनांचे सादरीकरण आणि विक्री यांचा अनुभव मिळण्याच्या दृष्टीने अशा उपक्रमांचे महत्त्व अनन्यसाधारण असल्याचे त्यांनी अधोरेखित केले.

कार्यक्रमाच्या आयोजिका डॉ. संपप्रिया पाटील यांनी माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि, आमदार डॉ. राहुल पाटील आणि डॉ. विवेक नावंदर यांनी प्रदर्शनातील विविध दालनांना भेट देऊन दालनधारकांचा उत्साह वाढविला तसेच भविष्यातील वाटचालीसाठी मार्गदर्शन केले, याबद्दल त्यांचे आभार मानले. कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन श्री. मकरंद कुलकर्णी यांनी केले.

तुरीवरील शेंग पोखरणारी अळी व शेंगमाशीचे वेळीच व्यवस्थापन करा : वनामकृवि तज्ज्ञांचे शेतकऱ्यांना आवाहन

 फुलोरा व शेंगा तयार होण्याच्या अवस्थेत पिकाचे नियमित निरीक्षण करण्याचा सल्ला

यंदा एल निनोच्या प्रभावामुळे खरीप हंगामात मराठवाड्यातील अनेक भागांत अपेक्षेपेक्षा कमी पाऊस झाला आहे. तथापि, संरक्षित सिंचनाची सुविधा उपलब्ध असलेल्या भागांत तुरीचे पीक चांगल्या अवस्थेत असून काही ठिकाणी कळ्या लागण्यास सुरुवात झाली आहे, तर काही क्षेत्रांत तुरळक फुलोरा दिसून येत आहे. आगामी काळात बहुतांश क्षेत्रावर तुरीचे पीक फुलोऱ्याच्या अवस्थेत येण्याची शक्यता आहे. या पार्श्वभूमीवर तुरीवरील शेंग पोखरणारी अळी (हेलिकोवर्पा) व शेंगमाशी या किडींचा संभाव्य प्रादुर्भाव लक्षात घेऊन शेतकऱ्यांनी वेळीच व्यवस्थापन करावे, असे आवाहन वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठातील कृषि तंत्रज्ञान माहिती केंद्राचे तज्ज्ञ डॉ. डी. डी. पटाईत, डॉ. जी. डी. गडदे व श्री. एम. बी. मांडगे यांनी केले आहे.

सध्या काही भागांत ढगाळ वातावरण असल्याने तुरीच्या पिकाचे नियमित निरीक्षण करणे आवश्यक आहे. शेंग पोखरणारी अळी कळ्या, फुले व शेंगांचे नुकसान करते. तर शेंगा तयार होण्याच्या अवस्थेत शेंगमाशीचा प्रादुर्भाव होण्याची शक्यता असते. त्यामुळे सुरुवातीच्या अवस्थेतच किडींची लक्षणे ओळखून नियंत्रणाचे उपाय योजावेत.

शेंग पोखरणाऱ्या अळीचे व्यवस्थापन : अळीच्या नियंत्रणासाठी पूर्ण वाढ झालेल्या अळ्या हाताने वेचून नष्ट कराव्यात. प्रादुर्भावाचे निरीक्षण करण्यासाठी प्रति एकर दोन कामगंध (फेरोमोन) सापळे लावावेत. पक्ष्यांच्या मदतीने अळ्यांचे नियंत्रण होण्यासाठी प्रति एकर २० इंग्रजी 'टी' आकाराचे पक्षी थांबे उभारावेत. तसेच झाडाखाली पोते अंथरून झाडे हलवावीत व खाली पडलेल्या अळ्या गोळा करून नष्ट कराव्यात. प्रतिबंधात्मक उपाय म्हणून पाच टक्के निंबोळी अर्क किंवा अझाडिरेक्टिन घटक असलेल्या जैविक कीटकनाशकाची फवारणी करावी.

किडींचा प्रादुर्भाव आर्थिक नुकसान पातळीपर्यंत पोहोचल्यास इमामेक्टिन बेंझोएट ५ टक्के एसजी (४.४ ग्रॅम), स्पिनोसॅड ४५ टक्के एससी (३ मिली), इंडाक्झाकार्ब १४.५ टक्के एससी (८ मिली), क्लोरॅन्ट्रानिलीप्रोल १८.५ टक्के एससी (३ मिली), फ्लुबेंडामाईड २० टक्के डब्ल्यूजी (५ ग्रॅम) किंवा क्लोरॅन्ट्रानिलीप्रोल ९.३ टक्के + लॅम्बडा सायहॅलोथ्रीन ४.६ टक्के झेडसी (४ मिली) यापैकी कोणत्याही एका शिफारस केलेल्या कीटकनाशकाची प्रति १० लिटर पाण्यात योग्य मात्रा मिसळून फवारणी करावी.

*शेंगमाशीचे व्यवस्थापन : तुरीला शेंगा तयार होण्याच्या अवस्थेत पिकाचे नियमित निरीक्षण करावे. शेंगमाशीचा प्रादुर्भाव आढळल्यास लॅम्बडा सायहॅलोथ्रीन ५ टक्के ईसी (८ मिली) किंवा ल्युफेन्युरॉन ५.४ टक्के ईसी (१२ मिली) यापैकी कोणत्याही एका कीटकनाशकाची प्रति १० लिटर पाण्यात योग्य मात्रा मिसळून फवारणी करावी.

*फवारणी करताना घ्यावयाची काळजी : एकाच वेळी अनेक कीटकनाशके एकत्र मिसळून फवारणी करू नये. कीटकनाशकांसोबत बुरशीनाशके, विद्राव्य खते किंवा सूक्ष्म अन्नद्रव्ये अनावश्यकपणे मिसळणे टाळावे. एकाच कीटकनाशकाची वारंवार फवारणी न करता गरजेनुसार वेगवेगळ्या कार्यपद्धतीच्या शिफारस केलेल्या कीटकनाशकांचा वापर करावा. फवारणीपूर्वी उत्पादनाच्या लेबलवरील पिकाचे नाव, लक्ष्य कीड, मात्रा व वापरासंबंधी सूचना तपासाव्यात. फवारणी करताना मास्क, हातमोजे, संरक्षक चष्मा, बूट व अंग झाकणारे कपडे वापरावेत. फवारणीनंतर हात, चेहरा व वापरलेली साधने साबणाने स्वच्छ धुवावीत.

तुरीचे पीक किडींपासून सुरक्षित ठेवण्यासाठी शेतकऱ्यांनी नियमित निरीक्षण, प्रतिबंधात्मक उपाय आणि आवश्यकतेनुसार शिफारस केलेल्या कीटकनाशकांचा योग्य वापर करावा, असे आवाहन विद्यापीठाच्या कृषि तंत्रज्ञान माहिती केंद्रामार्फत करण्यात आले आहे.

*अधिक माहितीसाठी संपर्क : कृषि तंत्रज्ञान माहिती केंद्र, वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणी. दूरध्वनी : ०२४५२-२२९०००. व्हॉट्सॲप हेल्पलाईन : ८३२९४३२०९७.