Monday, August 3, 2020

मक्‍यावरील लष्‍करी अळी जागरूकता व प्रशिक्षण कार्यक्रमाचे आयोजन

मराठवाडयातील औरंगाबाद व जालना जिल्‍हयात मका पिकाची मोठया प्रमाणात लागवड करण्‍यात येते, यावर लष्‍करी अळीचा प्रादुर्भाव लक्षात घेता वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठातील कृषि किटकशास्‍त्र विभाग, राष्‍ट्रीय कृषि उच्‍च्‍ा शिक्षण प्रकल्‍प (नाहेप), औरंगाबाद कृषि विभाग व नवी दिल्ली येथील साऊथ एशिया बायोटेक्‍नॉलॉजी सेंटर यांच्‍या संयुक्‍त विद्यमाने मक्‍यावरील लष्‍करी अळी जागरूकता व प्रशिक्षण कार्यक्रमाचे आयोजन दिनांक ५ ऑगस्‍ट रोजी सायंकाळी ५.३० ते ८.०० दरम्‍यान झुम अॅप व युटुब्‍यच्‍या माध्‍यमातुन ऑनलाईन पध्‍दतीने करण्‍यात आले आहे. कार्यक्रमास प्रमुख पाहुणे म्‍हणुन कृषि शास्‍त्रज्ञ निवड समितीचे माजी अध्‍यक्ष तथा जेष्‍ट शास्‍त्रज्ञ मा डॉ चारूदत्‍त मायी हे उपस्थित राहणार असुन अध्‍यक्षस्‍थानी कुलगुरू मा डॉ अशोक ढवण राहणार आहेत. शिक्षण संचालक डॉ धर्मराज गोखले, संशोधन संचालक डॉ दत्‍तप्रसाद वासकर, विस्‍तार शिक्षण संचालक डॉ देवराव देवसरकर, विभागीय कृषि सहसंचालक डॉ दिनकर जाधव आदींची प्रमुख उपस्थिती लाभणार आहे.

तांत्रिक सत्रात मका पिकाचे तर्कशुध्‍द लागवड तंत्रज्ञान, लष्‍करी अळी व्‍यवस्‍थापन, औरंगाबाद विभागातील मक्‍यावरील लष्‍करी अळीची सद्यस्थिती, लष्‍करी अळीचे एकात्मिक व्‍यवस्‍थापन आदी विषयावर नवी दिल्‍ली येथील आयआयएमआरचे माजी संचालक डॉ सैनदास, एसएबीसीचे संचालक डॉ भगिरथ चौधरी, विभागीय कृषि सहसंचालक डॉ दिनकर जाधव, किटकशास्‍त्रज्ञ डॉ बस्‍वराज भेदे आदी मार्गदर्शन करणार आहेत.

सदरिल कार्यक्रम विद्यापीठाच्‍या युटुब्‍य चॅनेल www.youtube.com/user/vnmkv  यावर थेट प्रेक्षपण होणार असुन जास्‍तीत जास्‍त शेतक-यांनी कार्यक्रमात सहभागी व्‍हावे, असे आवाहन आयोजक विभागीय कृषि सहसंचालक डॉ दिनकर जाधव, कृषि किटकशास्‍त्र विभागाचे प्रमुख डॉ संजीव बंटेवाड व नाहेपचे प्रमुख अन्‍वेषक डॉ गोपाळ शिंदे यांनी केले आहे.

कृषि प्रक्रिया उद्योजकांच्या यशोगाथा राज्यस्तरीय ऑनलाईन वेबीनारचा समारोप

भारतीय कृषि अनुसंधान परिषद, नवी दिल्ली आणि वर्ल्ड बँक पुरस्‍कृत वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठातील राष्ट्रीय कृषि उच्च शिक्षण प्रकल्प (नाहेप), ऑल इंडिया फुड प्रोसेसर असोशिएशन, नवी दिल्ली आणि फार्म टु फोर्क सोल्युशन्स, मुंबई यांच्या संयुक्त विद्यमानाने "डिजीटल तंत्रज्ञानाद्वारे कृषि प्रक्रिया उद्योग: उद्योजकांच्या यशोगाथा" या दिनांक 27 ते 31 जुलै दरम्‍यान आयोजित एक आठवडयाच्या राज्यस्तरीय ऑनलाईन वेबीनारच्या समारोप समारंभ दिनांक 31 जुलै रोजी संपन्न झाला.

कार्यक्रमाच्‍या अध्यक्षस्‍थानी कुलगुरू मा डॉ. अशोक ढवण हे होते तर प्रमुख अतिथी अन्न व औषध प्रशासन विभागाचे (महाराष्ट्र शासन) मा आयुक्त मा. डॉ. अरुण उन्हाळे, विशेष अतिथी म्‍हणुन नाहेप प्रकल्‍पाचे राष्ट्रीय संचालक डॉ. आर. सी. अग्रवाल, नवी दिल्ली येथील अखिल भारतीय अन्न प्रक्रिया उद्योजक संघटनाचे अध्‍यक्ष मा. श्री सुबोध जिंदाल, विज्ञान व तंत्रज्ञान मंत्रालयातील जैवतंत्रज्ञान विभागाच्‍या संचालिका मा. डॉ. संगिता कस्तुरे, नाहेप प्रकल्‍पाचे राष्ट्रीय समन्वयक डॉ प्रभात कुमार, शिक्षण संचालक डॉ. धर्मराज गोखले, प्राचार्य डॉ. अरविंद सावते, वेबिनारचे सहआयोजक अखिल भारतीय अन्न प्रक्रिया उद्योजक संघटना (.विभाग) चे अध्यक्ष डॉ.प्रबोध हळदे, मुंबई येथील फार्म टू फोर्क सोल्युशन्सचे संचालक श्री उमेश कांबळे, नाहेप प्रकल्प, वनामकृविचे मुख्य अन्वेशक डॉ. गोपाळ शिंदे आदींची उपस्थिती होती.

मार्गदर्शनात मा. डॉ. अरुण उन्हाळे म्‍हणाले की, शेतमाल प्रक्रिया व मुल्यवर्धन उद्योगास भविष्यात मोठा वाव असुन कृषीचे विद्यार्थ्‍यी, ग्रामीण युवक तथा शेतकरी बांधव यांना नवउद्योग उभारण्‍यास निश्चितच मदत करता येईल. आज अन्नतंत्र महाविद्यालयातील बरेचशे विद्यार्थी अन्न व औषद प्रशासन विभागात अन्न सुरक्षा अधिकारी, सहाय्यक अन्न आयुक्त या महत्वाच्या पदांवर कार्यरत असुन कृषि उद्योजकांना लागणारी कोणत्याही प्रकारची मदत करण्याचे आश्वासन त्‍यांनी दिले.

अध्यक्षीय समारोपात मा डॉ. अशोक ढवण यांनी अन्नप्रक्रियेसंबंधी नुकतेच शासनाने जाहीर झालेले धोरनात्मक निर्णय निश्चितच असुन शेतक-यांनी व उदयोन्मुख नवउद्योजकांना यांचा लाभ घ्‍यावा. विद्यापीठातील शास्त्रज्ञांनी मराठवाडयातील मुख्‍य पिकांशी निगडीत एखादा सखोल प्रकल्प अहवाल तयार करण्याचे त्‍यांनी सुचित केले.

विशेष अतिथी मा. श्री सुबोध जिंदाल यांनी अन्न प्रक्रिया उद्योगाची सद्यस्थिती बद्दल माहिती देऊन विद्यापीठानी संस्करण अनुकुल नवीन वानांची निर्मिती करण्याबाबत सुचना केली. तसेच मा. डॉ. संगिता कस्तुरे यांनी महाराष्ट्र शासनाच्या जैवतंत्रज्ञान विभाग अंतर्गत अस्तित्वात असलेल्या विविध अर्थ सहाय्य योजना तथा कार्यप्रणाली बद्दल माहिती देतांना परभणी कृषि विद्यापीठाकडुन नाविण्यपुर्ण प्रकल्प अहवाल सादर करण्‍यास मदतीचे आश्वासन दिले. स्वागतपर भाषणात डॉ. धर्मराज गोखले यांनी आत्मविश्वासाच्या जोरावर कुठल्याही परिस्थीतीवर मात करुन यश संपादन करता येते असे प्रतिपादन केले.

वेबिनार मध्ये सहभागी झालेल्या सदस्यांनी प्रातिनिधीक स्वरुपात आपले मनोगत व्यक्त करत आयोजकांचे आभार मानले व अशा प्रकारचे कार्यक्रम भविष्यातही सुरु राहतील अशी आशा व्यक्त केली. प्रास्‍ताविकात आयोजन सचिव प्रा.डॉ.राजेश क्षीरसागर यांनी वेबीनार आयोजित करण्या मागची भुमिका व महत्व याबद्दल माहिती दिली. सुत्रसंचालन प्रा.अनुप्रिता जोशी यांनी केले तर आभार डॉ. भारत आगरकर यांनी मानले. वेबीनार मध्‍ये देशातुन १८ यशस्वी उद्योजकांना मार्गदर्शन तथा थेट संवादासाठी आमंत्रीत करण्यात आले होते. वेबीनारसाठी सुमारे २२०० जणांनी ऑनलाईन नोंदणी केली होती, त्यात ५० टक्के विद्यार्थी, २० टक्के महिला बचत गट सदस्य, १५ टक्के उद्योजक व ३० टक्के शेतकरी बांधवानी सहभाग नोंदवीला होता. यशस्वीतेसाठी प्रा. शाम गरुड, मुख्य ग्रंथपाल डॉ. संतोष कदम, डॉ.अविनाश काकडे, डॉ.रश्मी बंगाळे, डॉ.अमोल खापरे, डॉ. बी.. जाधव, एस.एम. सोनकांबळे आदींनी सहाय्य केले.

Sunday, August 2, 2020

कापूस पिकातील गुलाबी बोंडअळीचे व्यवस्थापन करणे गरजेचे ……..डॉ.डी.बी.देवसरकर

वनामकृवि व रिलायन्स फाउंडेशन विद्यमाने आयोजित यू ट्यूब लाईव्ह कार्यक्रमात प्रतिपादन 

सध्यास्थितित कपाशी पीक हे वाढीच्या अवस्थेमध्ये असून त्यावर वेगवेगळ्या रोग आणि किडींचा प्रादुर्भाव होताना दिसून येत आहे अश्या परिस्थितीत पिक संरक्षणाचे उपाय करणे गरजेचे असुन या उद्देशाने आज वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणी व रिलायन्स फाउंडेशन यांच्या संयुक्त विद्यमाने शेतकरी बांधवांकरिता दिनांक ३१ जुलै रोजी यू ट्यूब लाईव्ह कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले होते. प्रमुख मार्गदर्शक म्हणून विस्तार शिक्षण संचालक डॉ.डी.बी.देवसरकर, कृषि माहिती तंत्रज्ञान केंद्राचे व्यवस्थापक डॉ. यू. एन. आळसे, किटकशास्त्रज्ञ प्रा.डी.डी.पटाईत आदींनी मार्गदर्शन केले.

यावेळी मार्गदर्शनात विस्तार शिक्षण संचालक डॉ. डी. बी. देवसरकर म्हणाले की, कपाशीच्या शेतामध्ये एकरी दोन या प्रमाणात गुलाबी बोंडअळीचे कामगंध सापळे लावावेत, कामगंध सापळ्यातील पतंगच्या संख्येवर निरीक्षण ठेवून प्रत्येक दिवशी आठ ते दहा पतंग एका कामगंध सापळ्यात सतत तीन दिवस येत असल्यास तात्काळ पाच टक्के निंबोळी अर्काची फवारणी घ्यावी. शेतामध्ये वेळोवेळी निरीक्षण करून गुलाबी बोंडळीचा प्रादुर्भावग्रस्त डोमकळ्या दिसून आल्यास त्या जमा करून नष्ट कराव्यात. कामगंध सापळ्यात अडकलेले पतंग जमा करून नष्ट करावेत. आता व्यवस्थापनाकडे दुर्लक्ष केल्यास बोंडअळी तिचा जीवनक्रम पूर्ण करून परत बोंडे लागल्यानंतर पुढच्या पिढीमध्ये मोठ्या प्रमाणात अंडी दिल्यामुळे तिचा प्रादुर्भाव जास्त प्रमाणात वाढू शकतो.  प्रत्येक गावात अशा पद्धतीचे कामगंध सापळे लावून मोठ्या प्रमाणात जमा झालेले पतंग नष्ट केल्यास हंगामात प्रचंड मोठ्या प्रमाणात कापसाचे पीक बोंडअळी पासून नुकसान होण्यापासून वाचवता येईल.

तांत्रिक सत्रात डॉ. यू. एन. आळसे यांनी कपाशी पिकाला खत व्यवस्थापना संदर्भात मार्गदर्शन करून उत्तन्न वाढीसाठी शिफारशीत खत व्यवस्थापन करण्याचे आवाहन केले तर प्रा.डी.डी.पटाईत यांनी कपाशी पिकावर येणार्‍या विविध रसशोषक किडी व गुलाबी बोंडअळीचे व्यवस्थापन कसे करावे या संदर्भात सविस्तर मार्गदर्शन केले. यावेळी सहभागी शेतकरी बांधवाच्‍या प्रश्नांना विस्तार कृषि विद्यावेत्ता डॉ.यू.एन.आळसे व किटकशास्त्रज्ञ प्रा.डी.डी.पटाईत यांनी उत्तरे दिली. सदरिल कार्यक्रमात मराठवाडा विभागातील सर्वच जिल्ह्यातील शेतकरी बांधवांनी सहभागी झाले होते. कार्यक्रमाचे आयोजन रिलायन्स फाऊंडेशनचे परभणी जिल्हा व्यवस्थापक विलास सवाणे यांनी केले तर कार्यक्रमास सहाय्यक रामजी राऊत श्री. शुभम लाखकर यांनी सहकार्य केले.