सेवा संकल्प अभियानांतर्गत कृषी महाविद्यालय, परभणी येथे महात्मा गांधी व लालबहादूर शास्त्री जयंतीनिमित्त स्वच्छता मोहीम संपन्न

स्वच्छता ही केवळ एका दिवसाची मोहीम नसून दैनंदिन जीवनाचा अविभाज्य भाग असावा — माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि

राष्ट्रपिता महात्मा गांधी आणि भारताचे माजी पंतप्रधान लालबहादूर शास्त्री यांच्या जयंतीनिमित्त तसेच ‘सेवा संकल्प अभियाना’अंतर्गत वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठाच्या कृषी महाविद्यालयातील राष्ट्रीय सेवा योजना (NSS) च्या वतीने दिनांक ०२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी महाविद्यालय परिसरात स्वच्छता मोहीम राबविण्यात आली.

या स्वच्छता मोहिमेस वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांची प्रमुख उपस्थिती होती. यावेळी माननीय कुलगुरूंनी राष्ट्रपिता महात्मा गांधी आणि माजी पंतप्रधान लालबहादूर शास्त्री यांच्या महान कार्याचे स्मरण करून त्यांना विनम्र अभिवादन केले.

यावेळी मार्गदर्शन करताना माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि म्हणाले की, स्वच्छता हा केवळ एका दिवसाचा उपक्रम नसून तो आपल्या दैनंदिन जीवनाचा अविभाज्य भाग असला पाहिजे. प्रत्येकाने स्वच्छतेची सुरुवात स्वतःपासून केली पाहिजे. आपला परिसर, वसतिगृह तसेच आपली खोली स्वच्छ ठेवून प्रत्येकाने शिस्तबद्ध जीवनशैली अंगीकारली पाहिजे. स्वच्छ परिसरामुळे निरोगी व प्रसन्न वातावरणाची निर्मिती होते, त्यामुळे स्वच्छतेची सवय प्रत्येकाने आपल्या दैनंदिन जीवनाचा भाग बनवावी, असे आवाहनही त्यांनी केले.

या प्रसंगी शिक्षण संचालक डॉ. बाबासाहेब ठोंबरे, अधिष्ठाता डॉ. प्रवीण वैद्य, जिमखाना उपाध्यक्ष डॉ. पुरुषोत्तम नेहरकर, शैक्षणिक प्रभारी डॉ. रणजीत चव्हाण, मुख्य वसतिगृह अधीक्षक डॉ. संदीप बडगुजर, पदवी शिक्षण प्रभारी डॉ. दिलीप झटे तसेच विविध विभागांचे प्रमुख डॉ. हिराकांत काळपांडे, डॉ. सचिन मोरे, डॉ. हरिहर कौसडीकर, डॉ. प्रफुल्ल घंटे, डॉ. सुरेश वाईकर यांच्यासह महाविद्यालयातील प्राध्यापक, अधिकारी, कर्मचारी आणि विद्यार्थी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

दि. १७ सप्टेंबर ते १७ ऑक्टोबर २०२६ या कालावधीत राबविण्यात येत असलेल्या ‘सेवा संकल्प अभियाना’चा एक भाग म्हणून आयोजित करण्यात आलेल्या या स्वच्छता मोहिमेचे अत्यंत नियोजनबद्ध पद्धतीने आयोजन करण्यात आले. विद्यार्थ्यांनी उत्स्फूर्त सहभाग नोंदवत महाविद्यालय परिसरातील विविध ठिकाणी स्वच्छता केली.

कार्यक्रमाच्या यशस्वी आयोजनासाठी NSS कार्यक्रम अधिकारी डॉ. धीरज पात्रीकर, डॉ. फरिया खान, NCC अधिकारी डॉ. जय देशमुख, श्री. श्रीनिवास भारती, डॉ. संतोष ठोंबरे, डॉ. स्वर्णा चौधरी आणि श्री. विजय गारकर यांनी विशेष परिश्रम घेतले. या स्वच्छता मोहिमेद्वारे विद्यार्थ्यांमध्ये स्वच्छता, श्रमप्रतिष्ठा, सामाजिक बांधिलकी आणि सार्वजनिक परिसराप्रती जबाबदारीची भावना रुजविण्याचा संदेश देण्यात आला.

वनामकृविच्या उद्यानविद्या महाविद्यालयात दीक्षारंभ कार्यक्रम व पालक मेळावा उत्साहात संपन्न

विद्यार्थ्यांनी सातत्य, शिस्त आणि संयमाने शैक्षणिक वाटचाल करावी – माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठांतर्गत उद्यानविद्या महाविद्यालय, परभणी येथे शैक्षणिक वर्ष २०२६-२७ मध्ये प्रथम वर्षात प्रवेश घेतलेल्या विद्यार्थ्यांसाठी दीक्षारंभ कार्यक्रम व पालक मेळावा दिनांक १ ऑक्टोबर २०२६ रोजी उत्साहपूर्ण वातावरणात संपन्न झाला.

कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि होते. यावेळी विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करताना त्यांनी, फळाची अपेक्षा न करता सातत्याने आपले कार्य करत राहावे. ज्ञान, कौशल्य आणि सकारात्मक दृष्टिकोनाच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांनी आपल्या भविष्यातील संधींचा योग्य प्रकारे उपयोग करून घ्यावा, असा प्रेरणादायी संदेश दिला.

प्रमुख पाहुणे विद्यापीठाचे शिक्षण संचालक डॉ. बाबासाहेब ठोंबरे यांनी ‘शिस्त आणि संयम’ या विषयावर विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन केले. विद्यार्थीदशेत शिस्त, वेळेचे नियोजन, सातत्य आणि संयम या गुणांचे महत्त्व त्यांनी स्पष्ट केले. महाविद्यालयीन जीवनात सकारात्मक दृष्टिकोन ठेवून शैक्षणिक तसेच व्यक्तिमत्त्व विकासासाठी विद्यार्थ्यांनी प्रयत्नशील राहावे, असे त्यांनी सांगितले.

यावेळी उद्यानविद्या महाविद्यालयाचे अधिष्ठाता डॉ. विश्वनाथ खंदारे यांनी विद्यार्थ्यांनी नियमितपणे महाविद्यालयात उपस्थित राहून अभ्यासात सातत्य ठेवावे, विषयाचे सखोल ज्ञान मिळवावे तसेच उपलब्ध शैक्षणिक व प्रात्यक्षिक संधींचा पुरेपूर लाभ घ्यावा, असे आवाहन केले.

कार्यक्रमास प्रमुख उपस्थित म्हणून लाभलेले ए. बी. काळुंखे यांनी विद्यार्थ्यांना नर्सरी उद्योगातील संधी व व्यवसायाच्या विविध पैलूंविषयी मार्गदर्शन केले. आधुनिक काळात उद्यानविद्या क्षेत्रात रोजगाराबरोबरच स्वयंरोजगार आणि उद्योजकतेच्या मोठ्या संधी उपलब्ध असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.

कार्यक्रमाच्या प्रारंभी मान्यवरांच्या हस्ते दीपप्रज्वलन व प्रतिमापूजन करण्यात आले. यानंतर विद्यार्थ्यांचे स्वागत करण्यात आले. नवीन विद्यार्थ्यांना महाविद्यालयातील शैक्षणिक वातावरण, अभ्यासक्रम, विविध उपक्रम तसेच उपलब्ध सुविधांची माहिती देण्यात आली. पालक मेळाव्याच्या माध्यमातून पालकांशी संवाद साधून विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक प्रगतीसाठी महाविद्यालय आणि पालक यांच्यातील समन्वयाचे महत्त्व अधोरेखित करण्यात आले.

कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन डॉ. एस. जी. खंडागळे यांनी केले, तर आभार प्रदर्शन डॉ. ए. टी. दोंडे यांनी केले. त्यांनी उपस्थित मान्यवर, पालक, विद्यार्थी, प्राध्यापक व कर्मचारी यांचे आभार मानले. यावेळी डॉ. बी. एम. कलालबंदी, डॉ. व्ही. एस. मनवर, डॉ. पी. एस. देशमुख, डॉ. ऋचा जाधव, पठाण मॅडम यांच्यासह महाविद्यालयातील प्राध्यापक व कर्मचारी उपस्थित होते. कार्यक्रमास विद्यार्थी व पालकांची मोठ्या संख्येने उपस्थिती होती. दीक्षारंभ कार्यक्रमामुळे नव्याने प्रवेशित विद्यार्थ्यांना महाविद्यालयीन जीवनाची ओळख झाली असून, त्यांच्या शैक्षणिक प्रवासाला प्रेरणादायी आणि सकारात्मक सुरुवात मिळाली.

सामुदायिक विज्ञान शिक्षणातून ग्रामीण समाजाच्या आरोग्यविषयक गरजा पूर्ण कराव्यात — माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि

 वनामकृविच्या परभणी येथील सामुदायिक विज्ञान महाविद्यालयात दीक्षारंभ आणि पालक मेळावा संपन्न

कोणत्याही कामाची सुरुवात चांगली झाली, तर अर्धे काम पूर्ण झालेले असते. त्यामुळे विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक जीवनाची सुरुवात सकारात्मक आणि योग्य दिशेने होणे आवश्यक आहे. राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरणामध्ये दीक्षारंभ कार्यक्रमाचा समावेश करण्यात आला असून, हा दोन आठवड्यांचा अभ्यासक्रम आहे. या कालावधीत विद्यार्थ्यांनी महाविद्यालयीन शिक्षणातून काय मिळवायचे, आपले व्यक्तिमत्त्व कसे घडवायचे आणि भविष्यात समाजासाठी काय योगदान द्यायचे, याचा विचार करावा, असे प्रतिपादन वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी केले.

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठाच्या परभणी येथील सामुदायिक विज्ञान महाविद्यालयात दिनांक  १ ऑक्टोबर २०२६ रोजी पदवी प्रथम वर्षाच्या नवप्रवेशित विद्यार्थ्यांसाठी ‘दीक्षारंभ–२०२६’ आणि पालक मेळावा आयोजित करण्यात आला होता. विद्यार्थ्यांना महाविद्यालयातील शैक्षणिक, सांस्कृतिक तसेच विविध विद्यार्थी-केंद्रित उपक्रमांची माहिती व्हावी, या उद्देशाने आयोजित कार्यक्रमाचे उद्घाटन व अध्यक्षस्थान माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी भूषविले. यावेळी ते मार्गदर्शन करत होते.

माननीय कुलगुरूंनी महाविद्यालयाच्या इतिहासाचा उल्लेख करताना सांगितले की, या महाविद्यालयाचे पूर्वी गृहविज्ञान महाविद्यालय असे नाव होते. काळानुरूप आणि समाजाच्या बदलत्या गरजांनुसार त्याचा विस्तार होऊन आता त्याला सामुदायिक विज्ञान महाविद्यालय असे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. स्त्री-पुरुष समानता आणि समाजातील सर्व घटकांचा सहभाग वाढविण्यासाठी सामुदायिक विज्ञानाचे शिक्षण महत्त्वपूर्ण आहे. महिलांमध्ये जबाबदारीची भावना, कुटुंबाची काळजी घेण्याची वृत्ती आणि व्यवस्थापन कौशल्ये प्रकर्षाने दिसून येतात. कुटुंबातील महिलांच्या महत्त्वपूर्ण भूमिकेमुळे शिस्त, एकसूत्रता आणि समन्वय निर्माण होण्यास मदत होते, असे त्यांनी स्पष्ट केले.

समुदायाची मूलभूत संकल्पना विद्यार्थ्यांनी समजून घेणे आवश्यक आहे. लोकांचा समूह म्हणजे समुदाय किंवा ‘कम्युनिटी’. या समुदायामध्ये संवाद, आपुलकी, मानसन्मान आणि परस्परांचा आदर असणे आवश्यक आहे. सामुदायिक विज्ञानाच्या माध्यमातून ही मूल्ये समाजामध्ये रुजविण्याचे महत्त्वपूर्ण कार्य करता येते, असेही त्यांनी नमूद केले.

भविष्यात ग्रामीण भागातील महिला व बालकांच्या आरोग्यविषयक शिक्षणावर विशेष भर देण्याची गरज व्यक्त करताना त्यांनी महाविद्यालयातील ज्ञानाचे विकेंद्रीकरण करण्याचे आवाहन केले. गावागावांत व्यक्तींना प्रशिक्षित करून आरोग्यविषयक सेवा, मार्गदर्शन आणि जनजागृती करणाऱ्या स्थानिक कार्यकर्त्यांची निर्मिती करावी, असे त्यांनी सांगितले.

महाविद्यालयाच्या ‘गृहविज्ञान’ ते ‘सामुदायिक विज्ञान’ या नामांतराच्या प्रक्रियेत काही अडचणी निर्माण झाल्या होत्या; मात्र विद्यापीठ प्रशासनाने योग्य लक्ष घालून हा विषय मार्गी लावला. आज या महाविद्यालयातील विद्यार्थी महाराष्ट्रातील विविध शासकीय रुग्णालये व संस्थांमध्ये आहारतज्ज्ञ म्हणून कार्यरत आहेत, ही अभिमानाची बाब असल्याचे त्यांनी नमूद केले.

सामुदायिक विज्ञानाचा अभ्यासक्रम अधिक समाजाभिमुख करण्यासाठी दोन दिवसीय कार्यशाळा आयोजित करून अभ्यासक्रमाचा आढावा घ्यावा आणि आवश्यक ते बदल करावेत. विशेषतः ग्रामीण मराठवाड्यातील समाजाच्या गरजा लक्षात घेऊन हा अभ्यासक्रम अधिकाधिक लोकांपर्यंत पोहोचविण्यासाठी प्रयत्न करावेत, असे निर्देश त्यांनी दिले.

महाविद्यालयातील पूर्व-प्राथमिक प्रयोगशाळेमुळे महाविद्यालयाला राष्ट्रीय स्तरावर विशेष ओळख प्राप्त झाली आहे, असे सांगून त्यांनी ‘स्कूल कनेक्ट’सारख्या उपक्रमांच्या माध्यमातून प्राथमिक शाळा व अंगणवाडीतील विद्यार्थी तसेच पालकांना महाविद्यालयाच्या विविध उपक्रमांशी अनौपचारिक पद्धतीने जोडण्याचे आवाहन केले.

आज समाजातील आनंदाचे प्रमाण कमी होत चालले असून उच्चशिक्षित समाजातही ही बाब जाणवते. अनेकदा अहंकार आणि स्वार्थ आपल्याला आनंदापासून दूर नेतात. त्यामुळे अहंकार बाजूला ठेवून साधेपणाने जगण्याची वृत्ती जोपासली पाहिजे. महाविद्यालयाच्या माध्यमातून ‘हॅपीनेस’ विषयक उपक्रम राबवून आनंदाचे शास्त्र आणि त्याचे मॉडेल समाजापर्यंत पोहोचवावे, असे त्यांनी सांगितले.

भविष्यातील गरजा लक्षात घेऊन जनसमुदायासाठी परिवर्तनशील शिक्षण देण्याची गरज व्यक्त करताना पारंपरिक ज्ञानाचाही उपयोग करण्याचे आवाहन त्यांनी केले. ‘आजीबाईचा बटवा’ यांसारख्या पारंपरिक ज्ञानसंपदेचे शास्त्रीय पद्धतीने जतन करून त्याचा समाजोपयोगी वापर करावा, असे त्यांनी नमूद केले.

कृषि शिक्षणाइतकीच, किंबहुना समाजाच्या दृष्टीने सामुदायिक विज्ञानाची भूमिकाही अत्यंत महत्त्वाची आहे. त्यामुळे या शाखेची जबाबदारी अधिक आहे. विद्यार्थ्यांनी आहारतज्ज्ञ म्हणून वैद्यकीय व वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून प्रावीण्य मिळवावे. समाजातील प्रत्येक व्यक्तीला आधाराची गरज असते. त्यामुळे आपुलकीची भावना निर्माण करून प्रत्येकाला आधार देण्याचे कार्य विद्यार्थ्यांनी करावे, असे आवाहन त्यांनी केले.

विद्यार्थ्यांनी कोणताही अनावश्यक हव्यास न बाळगता सहज, आनंदी आणि समाधानी जीवन जगावे. उच्च शिक्षणाच्या माध्यमातून स्वतःमध्ये आवश्यक पात्रता, कौशल्ये आणि सामाजिक बांधिलकी निर्माण करावी, असेही माननीय कुलगुरूंनी सांगितले.

यावेळी प्रमुख अतिथी शिक्षण संचालक डॉ. बाबासाहेब ठोंबरे यांनी सामुदायिक विज्ञान महाविद्यालयातून आहारतज्ज्ञ घडत असून ते समाजाचे आरोग्य जपण्याचे महत्त्वपूर्ण कार्य करीत असल्याचे सांगितले. पालकांनी आपल्या पाल्यांना या महाविद्यालयात शिक्षणासाठी पाठवून त्यांच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी योग्य व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले आहे. विद्यार्थ्यांची स्वप्ने निश्चितच पूर्ण होतील, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.

विद्यार्थ्यांनी मेहनत, परिश्रम आणि शिस्त यांना प्राधान्य द्यावे, असे आवाहन करताना त्यांनी प्रोफेसर ऑफ प्रॅक्टिस श्रीमती मेघा बागुल यांच्या यशाचा उदाहरणादाखल उल्लेख केला. आपण प्रथम क्रमांकाचे आणि ‘अ’ दर्जाचे मानांकन प्राप्त विद्यापीठात शिक्षण घेत आहात. माननीय कुलगुरूंच्या नेतृत्वाखाली विद्यापीठ आणखी प्रगतीच्या दिशेने वाटचाल करीत आहे. या महाविद्यालयातून विद्यार्थ्यांचे भवितव्य निश्चितच उज्ज्वल होईल. सातत्य ठेवून अभ्यास करा, असे त्यांनी सांगितले.

अधिष्ठाता डॉ. नीता गायकवाड यांनी महाविद्यालय आकाराने छोटे असले तरी अत्यंत क्षमतेने आणि समाजाभिमुख पद्धतीने कार्य करीत असल्याचे सांगितले. या महाविद्यालयातील २२ आहारतज्ज्ञ महाराष्ट्रातील विविध शासकीय रुग्णालये व महाविद्यालयांमध्ये कार्यरत आहेत, ही महाविद्यालयासाठी अभिमानाची बाब असल्याचे त्यांनी नमूद केले. महाविद्यालय विद्यार्थ्यांच्या अपेक्षा जाणून घेऊन त्यानुसार विविध उपक्रम राबवित असल्याचे सांगून त्यांनी महाविद्यालयाच्या विविध यशांचा आढावा घेतला. माननीय कुलगुरू विद्यार्थ्यांसह शेतकऱ्यांना प्राधान्य देत असल्यामुळे विद्यापीठाच्या प्रगतीला अधिक चालना मिळत असल्याचेही त्यांनी सांगितले.

प्रोफेसर ऑफ प्रॅक्टिस श्रीमती मेघा बागुल यांनी आपल्या मनोगतात माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या कार्यकाळात विद्यार्थी म्हणून शिक्षण घेता आले नाही, याची खंत व्यक्त केली. विद्यापीठाच्या प्रगतीचे कौतुक करताना त्या म्हणाल्या की, “मी आपल्यासारखीच एक विद्यार्थी म्हणून या महाविद्यालयात आले होते आणि आज या ठिकाणी पोहोचले आहे. मला आजही विद्यार्थी म्हणून राहणे अधिक आवडते.” आपल्या यशाचा प्रवास विद्यार्थ्यांसमोर मांडताना त्यांनी भविष्यात महाविद्यालयाच्या आणि विद्यापीठाच्या प्रगतीसाठी योगदान देण्याचे आश्वासन दिले.

कार्यक्रमास उपकुलसचिव (विद्या) डॉ. गजानन भालेराव यांचीही प्रमुख उपस्थिती होती. यावेळी सामुदायिक विज्ञान महाविद्यालयाच्या प्लेसमेंट सेलच्या माहितीपत्रिकेचे (Placement Cell Brochure) माननीय कुलगुरू व उपस्थित मान्यवरांच्या हस्ते प्रकाशन करण्यात आले. तसेच आंतरविद्यापीठीय स्पर्धेत सहभागी होऊन द्वितीय व तृतीय क्रमांक प्राप्त करणाऱ्या विद्यार्थ्यांचे माननीय कुलगुरूंनी कौतुक केले. प्रथम वर्षातील NCC कॅडेट म्हणून निवड झालेल्या चार विद्यार्थ्यांचा माननीय कुलगुरूंच्या हस्ते विशेष सत्कार करण्यात आला.

प्रास्ताविक शिक्षण प्रभारी तथा विषयप्रमुख डॉ. शंकर पुरी यांनी केले. त्यांनी दीक्षारंभ कार्यक्रमाचे महत्त्व विशद करून नव्याने प्रवेश घेतलेल्या विद्यार्थ्यांचे स्वागत केले व त्यांना शुभेच्छा दिल्या. यावेळी स्नेहांशी लॉरेन्स, वैष्णवी घोलप तसेच पालक श्री. रोहिदास चव्हाण यांनी मनोगत व्यक्त करून महाविद्यालयाकडून असलेल्या अपेक्षा मांडल्या.

कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन डॉ. अश्विनी बिडवे व श्री. कैलास जोंधळे यांनी केले, तर आभार डॉ. सुनील दत्त जगवाड यांनी मानले. कार्यक्रमाच्या यशस्वी आयोजनासाठी महाविद्यालयातील तसेच अखिल भारतीय समन्वित संशोधन प्रकल्पातील सर्व प्राध्यापक, अधिकारी, कर्मचारी आणि विद्यार्थ्यांनी परिश्रम घेतले.

ही आवृत्ती वृत्तपत्र/विद्यापीठाच्या अधिकृत प्रेसनोटसाठी योग्य अशा शैलीत आहे. मुख्य मथळा आणि उपमथळा आणखी प्रभावी करण्यासाठीही ती संक्षिप्त करता येईल.

बायफ रिसर्च अँड डेव्हलपमेंट फाउंडेशन, ऊरळी कांचन, पुणे यांच्या शास्त्रज्ञांची वनामकृविच्या ॲग्रीफोटोव्होल्टेइक्स संशोधन प्रकल्पास प्रक्षेत्र भेट

सौरऊर्जेसोबत शेती उत्पादन वाढविणाऱ्या तंत्रज्ञानावर संशोधनाला चालना; वनामकृवि–बायफ यांच्यात सामंजस्य करारासाठी सकारात्मक चर्चा

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणी यांच्या मार्गदर्शनाखाली जर्मन एजन्सी जीआयझेड (GIZ) आणि सन सीड प्रायव्हेट लिमिटेड यांच्या संयुक्त विद्यमाने ॲग्री-फोटोव्होल्टेईक (Agriphotovoltaics) तंत्रज्ञानाच्या विकास व संशोधनासाठी परभणी जिल्ह्यातील मानवतजवळ कार्यरत असलेल्या ॲग्री-फोटोव्होल्टेईक संशोधन प्रकल्पास बायफ रिसर्च अँड डेव्हलपमेंट फाउंडेशन, ऊरळी कांचन, पुणे येथील प्रकल्प संचालक डॉ. विठ्ठल कवठाळे तसेच शास्त्रज्ञ व सदस्यांनी दि. ३० सप्टेंबर २०२६ रोजी प्रक्षेत्र भेट दिली. यावेळी त्यांनी प्रकल्पांतर्गत राबविण्यात येत असलेल्या विविध संशोधन उपक्रमांची माहिती घेतली तसेच प्रकल्पाच्या कार्याची पाहणी केली.

यावेळी वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी आभासी माध्यमातून मार्गदर्शन केले. यावेळी त्यांनी सांगितले की, वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणी हे आधुनिक व प्रगत कृषि तंत्रज्ञान विकसित करणारे अग्रगण्य विद्यापीठ असून, ॲग्रीफोटोव्होल्टेइक्स क्षेत्रातील भारतातील सर्वात मोठ्या संशोधन प्रकल्पांपैकी एक प्रकल्प विद्यापीठात राबविला जात आहे, ही अभिमानाची बाब आहे. सौरऊर्जा निर्मितीसोबतच शेती उत्पादन वाढविणे, पाण्याचा कार्यक्षम वापर करणे आणि हवामान बदलाच्या पार्श्वभूमीवर शाश्वत शेती पद्धती विकसित करण्यासाठी या संशोधनाला विशेष महत्त्व असल्याचे त्यांनी नमूद केले.

या बैठकीस शिक्षण संचालक डॉ. बाबासाहेब ठोंबरे हे उपस्थित होते. त्यांनी प्रकल्पांतर्गत संशोधन करणाऱ्या विद्यार्थ्यांशी संवाद साधून त्यांना मार्गदर्शन केले. ॲग्रीफोटोव्होल्टेइक्स हे भविष्यातील महत्त्वाचे संशोधन क्षेत्र असून, या क्षेत्रात संशोधन करणारे विद्यार्थी भविष्यातील शास्त्रज्ञ आहेत. या क्षेत्रात विद्यार्थ्यांसाठी अनेक नवीन संधी उपलब्ध होतील, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.

प्रकल्पाच्या प्रमुख अन्वेषक डॉ. गोदावरी पवार यांनी ॲग्रीफोटोव्होल्टेइक्स संशोधन प्रकल्पांतर्गत राबविण्यात येत असलेल्या विविध प्रयोगांची व संशोधन उपक्रमांची सविस्तर माहिती दिली. सौरऊर्जा निर्मितीसोबत कोणती पिके घेता येतील, विविध पिकांची वाढ व उत्पादकता, सूक्ष्म हवामानातील बदल, पाणी व्यवस्थापन तसेच शेतकऱ्यांसाठी आर्थिकदृष्ट्या लाभदायक अशा एकात्मिक सौरऊर्जा–शेती पद्धती विकसित करण्याच्या दृष्टीने सुरू असलेल्या संशोधनाचे सादरीकरण करण्यात आले. यावेळी बायफच्या शास्त्रज्ञांनी विचारलेल्या विविध प्रश्नांचे व शंकांचे डॉ. पवार यांनी निरसन केले.

या प्रक्षेत्र भेटीदरम्यान विद्यापीठाचे शास्त्रज्ञ डॉ. बसलिंगअप्पा कलालबंडी, डॉ. विक्रम घोळवे, डॉ. प्रवीण कापसे, डॉ. विशाल इंगळे आणि डॉ. सुदाम शिराळे यांच्यासह संबंधित शास्त्रज्ञ व अधिकारी उपस्थित होते.

भेटीदरम्यान बायफ रिसर्च अँड डेव्हलपमेंट फाउंडेशन आणि वनामकृवि, परभणी यांच्यातील संशोधन सहकार्य अधिक व्यापक करण्याबाबत सकारात्मक चर्चा झाली. ॲग्रीफोटोव्होल्टेइक्ससह विद्यापीठातील विविध संशोधन क्षेत्रांमध्ये संयुक्तपणे संशोधन व तंत्रज्ञान विकास करण्यासाठी सामंजस्य करार (MoU) करण्याबाबत पुढील कार्यवाही करण्याचे यावेळी निश्चित करण्यात आले.

बायफच्या पथकाने विद्यापीठातील बायोमिक्स उत्पादन केंद्र, कीड व्यवस्थापन प्रयोगशाळा, एकात्मिक शेती संशोधन प्रक्षेत्र, कापूस संशोधन योजना, कोरडवाहू संशोधन प्रकल्प तसेच इतर संशोधन प्रक्षेत्रांना भेटी देऊन तेथील संशोधन व तंत्रज्ञानाची माहिती घेतली. विद्यापीठातील विविध संशोधन उपक्रमांमध्ये भविष्यात सहभागी होण्याबाबतही यावेळी चर्चा करण्यात आली.

या भेटीमुळे सौरऊर्जा निर्मिती, शेती उत्पादन, संसाधनांचे कार्यक्षम व्यवस्थापन आणि शाश्वत कृषि तंत्रज्ञान या क्षेत्रांमध्ये वनामकृवि आणि बायफ यांच्यातील संशोधन सहकार्याला नवी दिशा मिळण्याची अपेक्षा व्यक्त करण्यात आली.

विद्यार्थ्यांनी शेतीक्षेत्रात समाजहित व व्यावसायिकता जपावी : माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि

 माहिती तंत्रज्ञान विद्यार्थ्यांच्या प्रगतीचे प्रभावी साधन : माननीय जिल्हाधिकारी डॉ. भारत बास्टेवाड

 वनामकृविच्या लातूर येथील कृषि महाविद्यालयात ‘दीक्षारंभ’- विद्यार्थी परिचय व पालक मेळावा संपन्न

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणी अंतर्गत कृषि महाविद्यालय, लातूर व विलासराव देशमुख कृषि जैवतंत्रज्ञान महाविद्यालय, लातूर यांच्या संयुक्त विद्यमाने पदवी प्रथम वर्षासाठी नवप्रवेशित विद्यार्थ्यांना महाविद्यालयातील शैक्षणिक, सांस्कृतिक व विविध विद्यार्थी-केंद्रित उपक्रमांची माहिती व्हावी, या उद्देशाने ‘दीक्षारंभ–२०२६’ विद्यार्थी परिचय व पालक मेळाव्याचे लातूर, दि. २९ सप्टेंबर २०२६ : आयोजन कृषि महाविद्यालय, लातूर येथे करण्यात आले.

कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी व उद्घाटक म्हणून वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि हे ऑनलाइन उपस्थित होते. लातूर जिल्ह्याचे जिल्हाधिकारी तथा जिल्हा दंडाधिकारी डॉ. भारत बास्टेवाड, शिक्षण संचालक डॉ. बाबासाहेब ठोंबरे (ऑनलाइन), कृषि महाविद्यालय, लातूरचे अधिष्ठाता डॉ. दिगंबर पेरके, विलासराव देशमुख कृषि जैवतंत्रज्ञान महाविद्यालयाचे अधिष्ठाता डॉ. अच्युत भरोसे, कृषि महाविद्यालय, जीरेवाडीचे अधिष्ठाता डॉ. दिनेशसिंह चौहान, गळीत धान्य संशोधन केंद्राचे प्रभारी डॉ. मोहन धुप्पे, कृषि तंत्र विद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. सूर्यकांत उगिले तसेच कृषि विद्याविस्तारवेत्ता डॉ. वसंत सूर्यवंशी आदी मान्यवर उपस्थित होते.

अध्यक्षीय भाषणात माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी नवप्रवेशित विद्यार्थ्यांचे कृषिशिक्षणाची निवड केल्याबद्दल अभिनंदन करून त्यांना मार्गदर्शन केले. ते म्हणाले की, भारताची अर्थव्यवस्था शेतीशी निगडित असून भारतीय सण, उत्सव व परंपरा कृषिजीवनाशी एकरूप आहेत. विद्यार्थ्यांनी आपल्या गौरवशाली भूतकाळाचा विसर न पडू देता त्यातून प्रेरणा घेऊन उज्ज्वल भविष्य घडवावे. सन २०४७ पर्यंत भारताला विकसित राष्ट्र म्हणून घडविण्यात युवा पिढीची महत्त्वाची भूमिका राहणार आहे. वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ हे देशातील अग्रगण्य कृषि विद्यापीठ असून विद्यापीठाला ‘हरित विद्यापीठ’ म्हणून मिळालेली ओळख तसेच कृषि महाविद्यालय, लातूरला प्राप्त झालेला महाराष्ट्र शासनाचा ‘वनश्री’ पुरस्कार ही अभिमानाची बाब असल्याचे त्यांनी नमूद केले. विद्यार्थ्यांनी भविष्यात शेतीक्षेत्रात कार्य करताना समाजहिताची जाणीव आणि नोकरी अथवा व्यवसायामध्ये व्यावसायिकता जपावी, असा मोलाचा संदेश त्यांनी दिला.

लातूरचे माननीय जिल्हाधिकारी डॉ. भारत बास्टेवाड यांनी विद्यार्थ्यांना संबोधित करताना आजच्या काळात शिक्षणासाठी उपलब्ध असलेल्या विविध सुविधा, इंटरनेट व मोबाईल तंत्रज्ञानाचा योग्य आणि विधायक वापर करण्याचे आवाहन केले. पूर्वीच्या काळातील शिक्षणातील अडचणींचा संदर्भ देत त्यांनी विद्यार्थ्यांनी उपलब्ध आधुनिक साधनांचा प्रभावी वापर करून जीवनात यश संपादन करावे, असे सांगितले. प्रत्येक विद्यार्थ्याने स्वतःची आवड व क्षमता ओळखून क्षेत्राची निवड करावी. केवळ डॉक्टर किंवा अभियंता होण्यापुरते करिअरचे पर्याय मर्यादित न ठेवता कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) व माहिती तंत्रज्ञानातील क्रांतीमुळे निर्माण झालेल्या नव्या संधींचा लाभ घ्यावा, असे त्यांनी सांगितले. ‘माहिती तंत्रज्ञान करेल विद्यार्थ्यांचे कल्याण’ हा विचार त्यांनी विद्यार्थ्यांसमोर मांडला.

शिक्षण संचालक डॉ. बाबासाहेब ठोंबरे यांनी जीवनातील बदल हीच शाश्वत गोष्ट असल्याचे सांगून विद्यार्थ्यांनी नवनवीन तंत्रज्ञान आत्मसात करण्याचे आवाहन केले. प्रयत्नांना शिस्तीची जोड देऊन उच्च गुणांक मिळविण्यासोबतच भावनांक (EQ) वाढविण्याकडेही विद्यार्थ्यांनी लक्ष द्यावे, असे त्यांनी नमूद केले. ‘विद्यार्थी हा केंद्रबिंदू’ आणि ‘शेतकरी देवो भवः’ या विचारांच्या आधारे विद्यापीठाची यशस्वी वाटचाल सुरू असल्याचे त्यांनी सांगितले.

डॉ. दिनेशसिंह चौहान यांनी कृषिशिक्षणाच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांसमोर उपलब्ध असलेल्या विविध प्रगतीच्या संधी व करिअरच्या वाटा याबाबत मार्गदर्शन केले. डॉ. वसंत सूर्यवंशी यांनी महाभारतातील उद्बोधक उदाहरणाच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांनी इतरांशी स्पर्धा करण्यापूर्वी स्वतःशी स्पर्धा करून सातत्याने स्वतःमध्ये सुधारणा करावी, असा संदेश दिला.

यावेळी विद्यार्थी कौशल पाटील तसेच पालक शरद खरात आणि सौ. राधा चव्हाण यांनी आपले मनोगत व्यक्त केले. कार्यक्रमाचे प्रास्ताविक डॉ. दिगंबर पेरके यांनी केले, तर आभार प्रदर्शन डॉ. अच्युत भरोसे यांनी केले. डॉ. अजित पुरी यांच्या समयोचित सूत्रसंचालनाने कार्यक्रमाची रंगत वाढली.

कार्यक्रमाच्या यशस्वी आयोजनासाठी कृषि महाविद्यालय, लातूर तसेच विलासराव देशमुख कृषि जैवतंत्रज्ञान महाविद्यालय, लातूर येथील अधिकारी व कर्मचारी यांनी सहकार्य केले. यावेळी दोन्ही महाविद्यालयांतील नवप्रवेशित विद्यार्थी-विद्यार्थिनी तसेच पालक मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

सेवा संकल्प अभियानांतर्गत प्रथम वर्ष विद्यार्थ्यांची कृषि विस्तार शिक्षण विभागाच्या शैक्षणिक संग्रहालयास भेट

 

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणी अंतर्गत कृषि महाविद्यालयातील प्रथम वर्षाच्या विद्यार्थ्यांसाठी ‘सेवा संकल्प अभियान’ अंतर्गत कृषि विस्तार शिक्षण विभागाच्या शैक्षणिक संग्रहालयास दिनांक २९ सप्टेंबर २०२६ रोजी भेटीचे आयोजन करण्यात आले. या भेटीदरम्यान विद्यार्थ्यांना संग्रहालयातील विविध शैक्षणिक दालनांची माहिती देऊन कृषि विस्तार शिक्षणाच्या विविध पैलूंची ओळख करून देण्यात आली.

यावेळी विद्यार्थ्यांना ‘सेवा संकल्प अभियान’ची उद्दिष्टे, उपक्रम व विद्यार्थ्यांची भूमिका याबाबत मार्गदर्शन करून अभियानाविषयी जनजागृती करण्यात आली. शेतकरी, ग्रामीण समाज आणि कृषि क्षेत्राशी विद्यार्थ्यांनी अधिक जवळीक साधावी तसेच कृषि विषयक ज्ञानाचा प्रभावी प्रसार करण्यासाठी विद्यार्थ्यांनी सक्रिय सहभाग घ्यावा, असे आवाहन करण्यात आले.

कृषि विस्तार शिक्षण विभागातील डॉ. प्रशांत देशमुख, डॉ सुनीलदत्त जक्कावाड, डॉ. प्रवीण कापसे, डॉ. किशोर कौसडीकर आदी प्राध्यापकांनी शैक्षणिक संग्रहालयातील विविध कृषिविषयक माहिती, शैक्षणिक साहित्य, पीक व तंत्रज्ञानविषयक प्रदर्शने यांची विद्यार्थ्यांना सविस्तर माहिती दिली. विद्यार्थ्यांनी उत्सुकतेने विविध दालनांची पाहणी करून प्राध्यापकांशी संवाद साधत कृषि विस्तार शिक्षणाशी संबंधित विविध बाबी समजून घेतल्या.

या उपक्रमामुळे विद्यार्थ्यांना वर्गातील सैद्धांतिक ज्ञानासोबत प्रत्यक्ष शैक्षणिक अनुभव मिळाला. तसेच सेवा, जनजागृती आणि शेतकरी-केंद्रित कृषि शिक्षणाची भावना विद्यार्थ्यांमध्ये रुजण्यास मदत झाली. कार्यक्रमास कृषि विस्तार शिक्षण विभागातील प्राध्यापक तसेच प्रथम वर्षाचे विद्यार्थी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

तेलबिया पिकांच्या क्षेत्रवाढीसह उत्पादकता वाढीसाठी आधुनिक तंत्रज्ञान महत्त्वाचे – माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि

 भाकृअप – भारतीय गळीत धान्य संशोधन संस्थान (ICAR-IIOR) येथे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांची भेट; तंत्रज्ञान प्रदर्शन, स्पीड ब्रीडिंग सुविधेची पाहणी व शास्त्रज्ञांशी संवाद

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठ, परभणीचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी दि. २५ सप्टेंबर २०२६ रोजी हैद्राबाद येथील भाकृअप – भारतीय गळीत धान्य संशोधन संस्थान - ICAR–Indian Institute of Oilseeds Research (ICAR-IIOR) येथे भेट देऊन संस्थेतील विविध तंत्रज्ञान व संशोधन सुविधांची पाहणी केली.

यावेळी ICAR-IIOR परिवाराच्या वतीने माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांचे उत्साहात स्वागत करण्यात आले. माननीय कुलगुरूंनी संस्थेतील तंत्रज्ञान प्रदर्शनाला भेट देऊन विविध विकसित तंत्रज्ञानांची माहिती घेतली. तसेच स्पीड ब्रीडिंग (Speed Breeding) सुविधेची पाहणी करून तेथील संशोधन कार्याची माहिती जाणून घेतली. त्यांनी संस्थेतील शास्त्रज्ञांशी संवाद साधत तेलबिया पिकांच्या संशोधन, उत्पादनवाढ आणि शेतकऱ्यांपर्यंत तंत्रज्ञान पोहोचविण्याबाबत चर्चा केली.

ICAR-IIOR येथे विकसित करण्यात आलेल्या विविध तंत्रज्ञानांची पाहणी करताना तेलबिया पिकांचे क्षेत्र वाढविण्यासोबतच त्यांची उत्पादकता वाढविण्यासाठी आधुनिक संशोधन व तंत्रज्ञानाची महत्त्वपूर्ण भूमिका असल्याचे माननीय कुलगुरूंनी नमूद केले. संस्थेच्या संशोधनातून विकसित झालेल्या तंत्रज्ञानांचा शेतकऱ्यांना प्रत्यक्ष लाभ मिळणे आणि त्यांचा व्यापक प्रमाणात स्वीकार होणे आवश्यक असल्याचेही त्यांनी अधोरेखित केले.

भेटीदरम्यान विविध तेलबिया वाण, जैवतंत्रज्ञानाधारित उपाययोजना, कीड व्यवस्थापन, प्रक्रिया व मूल्यवर्धनाशी संबंधित तंत्रज्ञान तसेच संस्थेच्या संशोधन कार्याची माहिती घेण्यात आली. संशोधनातील नवकल्पना शेतकऱ्यांच्या उत्पादनक्षमता आणि उत्पन्नवाढीसाठी उपयुक्त ठरण्याच्या दृष्टीने माननीय कुलगुरूंनी समाधान व्यक्त केले.

या भेटीच्या निमित्ताने कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांच्या हस्ते ICAR-IIOR परिसरात वृक्षारोपण करण्यात आले. यावेळी संस्थेतील शास्त्रज्ञ, अधिकारी व कर्मचारी उपस्थित होते.