भारतात सातवी ‘ॲग्रीव्होल्टाईक्स वर्ल्ड कॉन्फरन्स २०२६’ संपन्न; कृषि आणि अक्षय ऊर्जा क्षेत्राच्या एकात्मिक विकासावर भर

वनामकृविचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांचे तांत्रिक सत्रात सह-अध्यक्षपद; मराठवाड्यातील ॲग्रीव्होल्टाईक्स उपक्रमांची माहिती सादर

भारतात कृषि आणि अक्षय ऊर्जेच्या एकात्मिक वापराला चालना देण्याच्या दिशेने महत्त्वपूर्ण पाऊल म्हणून दिनांक २१ ते २३ ऑक्टोबर २०२६ दरम्यान सातवी ‘ॲग्रीव्होल्टाईक्स वर्ल्ड कॉन्फरन्स २०२६’ नवी दिल्ली येथील भारत मंडपम येथे संपन्न झाली. जागतिक स्तरावरील ही प्रतिष्ठित परिषद प्रथमच ग्लोबल साऊथ अर्थात जागतिक दक्षिणेकडील देशात, भारतात आयोजित करण्यात आली. अन्नसुरक्षा, ऊर्जा स्वावलंबन आणि शाश्वत विकास या उद्दिष्टांना एकत्रितपणे पुढे नेण्याच्या भारताच्या प्रयत्नांना या परिषदेच्या माध्यमातून महत्त्वपूर्ण बळ मिळाले आहे.

केंद्रीय नवीन व नवीकरणीय ऊर्जा मंत्रालयाच्या (MNRE) वतीने, जर्मनीच्या पर्यावरण, हवामान कृती, निसर्ग संवर्धन व अणुसुरक्षा विषयक संघीय मंत्रालयाच्या (BMUV) सहकार्याने आणि Conexio-PSE यांच्या भागीदारीत आयोजित ही तीन दिवसीय परिषद ‘पॉवरिंग द ग्लोबल साऊथ’ या संकल्पनेवर आधारित होती.

माननीय पंतप्रधान श्री नरेंद्र मोदी जी यांच्या ‘पॉवर टू एम्पॉवर’ अर्थात ऊर्जेच्या माध्यमातून सक्षमीकरण या दृष्टिकोनाशी ही परिषद सुसंगत आहे. भारतातील स्वच्छ ऊर्जा संक्रमणामुळे कृषि क्षेत्रात परिवर्तन घडत असून, शेतकऱ्यांनी केवळ अन्नधान्य उत्पादक ‘अन्नदाता’ न राहता स्वच्छ ऊर्जेचे उत्पादक ‘ऊर्जादाता’ म्हणूनही पुढे यावे, हा या संकल्पनेचा मुख्य उद्देश आहे. कृषि आणि सौरऊर्जेच्या एकात्मिक वापरातून ग्रामीण भागातील उद्योजकतेला चालना देणे, आर्थिक संधी वाढविणे आणि शेतकऱ्यांचे उत्पन्न अधिक स्थिर व शाश्वत बनविणे शक्य आहे. यासाठी आंतरराष्ट्रीय भागधारक, शास्त्रज्ञ आणि उद्योग क्षेत्रातील प्रतिनिधींनी एकत्र येऊन आधुनिक ॲग्रीव्होल्टाईक्स तंत्रज्ञानाचा विस्तार करावा, असे आवाहन परिषदेत करण्यात आले.

परिषदेच्या पहिल्या दिवसाच्या उद्घाटन सत्राची सुरुवात मान्यवरांच्या स्वागताने आणि दीपप्रज्वलनाने झाली. त्यानंतर केंद्रीय नवीन व नवीकरणीय ऊर्जा मंत्रालयाचे सचिव श्री. संतोष के. सारंगी यांनी स्वागतपर व प्रास्ताविकपर भाषण केले. यावेळी परिषदेच्या उद्दिष्टांवर आधारित चित्रफीत प्रदर्शित करण्यात आली.

उद्घाटन सत्रात केंद्रीय कृषि व शेतकरी कल्याण मंत्री माननीय श्री. शिवराज सिंह चौहान आणि केंद्रीय नवीन व नवीकरणीय ऊर्जा, शिक्षण तसेच ग्राहक व्यवहार, अन्न व सार्वजनिक वितरण मंत्री माननीय श्री. प्रल्हाद जोशी यांनी मार्गदर्शन केले. जर्मनीचे पर्यावरण, हवामान कृती, निसर्ग संवर्धन व अणुसुरक्षा विषयक संघीय मंत्री माननीय श्री. कार्स्टन श्नायडर यांचा व्हिडिओ संदेश प्रसारित करण्यात आला. भारतातील जर्मनीचे राजदूत माननीय डॉ. जॅस्पर वीक यांनी समारोपपर विशेष मनोगत व्यक्त केले. यावेळी केंद्रीय नवीन व नवीकरणीय ऊर्जा आणि ऊर्जा राज्यमंत्री माननीय श्री. श्रीपाद येसो नाईक, भारतीय कृषि संशोधन परिषदेचे (ICAR) महासंचालक तथा कृषि संशोधन आणि शिक्षण विभागाचे (DARE) सचिव माननीय डॉ. मांगी लाल जाट आदी मान्यवर उपस्थित होते.

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठाचे माननीय कुलगुरू प्रा. (डॉ.) इन्द्र मणि यांनी तांत्रिक सत्राचे सह-अध्यक्षपद भूषविले. यावेळी त्यांनी मार्गदर्शन करताना मराठवाड्यात ॲग्रीव्होल्टाईक्स संशोधन प्रकल्पाच्या माध्यमातून राबविण्यात येत असलेल्या विविध उपक्रमांची माहिती दिली. तसेच, कृषि आणि सौरऊर्जेचा एकात्मिक वापर, पीक उत्पादन आणि स्वच्छ ऊर्जा निर्मिती यांचा समन्वय साधण्याच्या दृष्टीने विद्यापीठात सुरू असलेल्या संशोधनकार्याची व ॲग्रीव्होल्टाईक्स क्षेत्रातील योगदानाची माहिती विशद केली.

या परिषदेला १,२०० हून अधिक प्रतिनिधी उपस्थित होते. त्यामध्ये १५० हून अधिक परदेशी प्रतिनिधींचा समावेश होता. वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठांतर्गत परभणी जिल्ह्यातील मानवत येथे कार्यान्वित असलेल्या ॲग्रीफोटोव्होल्टाईक्स संशोधन प्रकल्पाच्या प्रमुख डॉ. गोदावरी पवार याही या परिषदेला उपस्थित होत्या. त्यांनी परिषदेच्या पहिल्या दिवशी ‘Plant Growth Analysis in APV Systems’ या विषयावर सादरीकरण केले. तसेच, वनामकृविच्या विद्यार्थ्यांनी भित्तिपत्रक सादरीकरणात सहभाग घेतला. यामध्ये दोन विद्यार्थ्यांची आगामी हिवाळी कार्यशाळेसाठी निवड करण्यात आली.

आंतरराष्ट्रीय तज्ज्ञ, धोरणकर्ते, संशोधक, उद्योग क्षेत्रातील प्रतिनिधी, नवोन्मेषक, स्टार्टअप्स आणि विकास क्षेत्रातील भागीदार यांच्या सहभागामुळे या परिषदेत ज्ञानाची देवाणघेवाण, तंत्रज्ञानविषयक सहकार्य आणि दक्षिण-दक्षिण सहकार्याला प्रोत्साहन मिळाले. ऊर्जा स्वावलंबन आणि कृषि सुरक्षा यांचा समन्वय साधण्याच्या दृष्टीने ही परिषद महत्त्वपूर्ण व्यासपीठ ठरली.

परिषदेत विज्ञान, धोरण आणि नवोन्मेष यांचा समन्वय साधण्यावर विशेष भर देण्यात आला. यामध्ये भारत-केंद्रित विशेष सत्रासह दोन समांतर वैज्ञानिक सत्रांचे आयोजन करण्यात आले. कृषि क्षेत्रातील नवोन्मेष, राज्यस्तरीय उपक्रम, पीक उत्पादकता, धोरणात्मक चौकट, वित्तपुरवठ्याची प्रारूपे, तंत्रज्ञानाचा प्रत्यक्ष वापर, हवामान बदलाशी जुळवून घेणारी शेती आणि शेतकरी-केंद्रित व्यावसायिक प्रारूपे या विषयांवर चर्चा करण्यात आली.

तसेच, ‘ॲग्रीव्होल्टाईक्स पिच हब’ या विशेष स्टार्टअप आणि नवोन्मेष व्यासपीठाच्या माध्यमातून नव्या पिढीतील तंत्रज्ञानाधारित उपाय सादर करण्यात आले. या उपक्रमामुळे स्वच्छ ऊर्जा क्षेत्रातील नवोन्मेषक, स्टार्टअप्स, गुंतवणूकदार आणि जागतिक उद्योग प्रतिनिधी यांच्यात समन्वय व सहकार्याच्या नव्या संधी निर्माण झाल्या.

ॲग्रीव्होल्टाईक्स तंत्रज्ञानामुळे एकाच जमिनीवर शेती आणि सौरऊर्जा निर्मितीचा एकात्मिक वापर शक्य होतो. सौर पॅनेलच्या माध्यमातून वीज निर्मिती करतानाच त्याच जमिनीवर पिकांचे उत्पादनही घेता येते. या तंत्रज्ञानामुळे ग्रामीण भागातील रोजगाराच्या संधी वाढविणे, स्थानिक उद्योजकतेला चालना देणे, शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढविणे, पिकांसाठी अनुकूल सूक्ष्म हवामान निर्माण करणे आणि हवामान बदलाच्या वाढत्या आव्हानांना तोंड देत शाश्वत उपजीविकेची साधने उपलब्ध करून देणे शक्य आहे. अन्ननिर्मिती आणि स्वच्छ ऊर्जा निर्मिती यांचा समन्वय साधणारे हे तंत्रज्ञान हवामान अनुकूल शेतीच्या दृष्टीने महत्त्वपूर्ण ठरणार आहे.

परिषदेतील चर्चांमधून भविष्यातील शेती ही स्वच्छ ऊर्जा आणि डिजिटल तंत्रज्ञान यांच्या एकत्रित वापरावर आधारित असेल, हा विचार अधोरेखित करण्यात आला. पारंपरिक शेतीकडून तंत्रज्ञानाधारित आधुनिक शेतीकडे वाटचाल करताना सौरऊर्जा, अचूक शेती तंत्रज्ञान (Precision Farming), स्मार्ट सिंचन, डिजिटल साधने आणि नाविन्यपूर्ण व्यावसायिक प्रारूपे यांचा एकत्रित वापर महत्त्वाचा ठरणार आहे.

सातव्या ‘ॲग्रीव्होल्टाईक्स वर्ल्ड कॉन्फरन्स २०२६’मुळे आंतरराष्ट्रीय सहकार्याला अधिक गती मिळण्यास मदत होईल. तसेच, जागतिक अन्न आणि ऊर्जा व्यवस्थेला अधिक सक्षम, हवामान अनुकूल व शाश्वत बनविण्यात भारताची भूमिका अधिक बळकट होईल, अशी अपेक्षा व्यक्त करण्यात आली.

For English

India Hosts 7th AgriVoltaics World Conference 2026; Emphasis on Integrated Development of Agriculture and Renewable Energy

 

Hon’ble Vice-Chancellor of VNMKV, Prof. (Dr.) Indra Mani, Co-Chairs Technical Session; Presents Information on AgriVoltaics Initiatives in Marathwada

 

The 7th AgriVoltaics World Conference 2026 was held from October 21 to 23, 2026, at Bharat Mandapam, New Delhi, marking a significant step towards promoting the integrated use of agriculture and renewable energy in India. For the first time, this prestigious international conference was organised in India, a country in the Global South. The conference provided significant impetus to India’s efforts to advance food security, energy self-reliance and sustainable development simultaneously.

The three-day conference was organised by the Ministry of New and Renewable Energy (MNRE), Government of India, in collaboration with Germany’s Federal Ministry for the Environment, Climate Action, Nature Conservation and Nuclear Safety (BMUV), and in partnership with Conexio-PSE. The conference was centred on the theme “Powering the Global South.”

The conference aligned with Hon’ble Prime Minister Shri Narendra Ji Modi’s vision of “Power to Empower,” emphasising empowerment through energy. India’s transition towards clean energy is transforming the agricultural sector, with the objective of enabling farmers to emerge not only as Annadatas (food providers) but also as Urjadatas (energy providers) by producing clean energy. The integrated use of agriculture and solar energy can promote rural entrepreneurship, expand economic opportunities and make farmers’ incomes more stable and sustainable. The conference called upon international stakeholders, scientists and industry representatives to collaborate in expanding modern AgriVoltaics technologies.

The inaugural session on the first day began with the welcome of dignitaries and the ceremonial lighting of the lamp. Shri Santosh K. Sarangi, Secretary, Ministry of New and Renewable Energy, delivered the welcome address and introductory remarks. A film highlighting the objectives of the conference was subsequently screened.

The inaugural session featured addresses by Hon’ble Union Minister of Agriculture and Farmers’ Welfare Shri Shivraj Singh Chouhan ji and Hon’ble Union Minister for New and Renewable Energy, Education, and Consumer Affairs, Food and Public Distribution Shri Pralhad Joshi. A video message from Hon’ble German Federal Minister for the Environment, Climate Action, Nature Conservation and Nuclear Safety Shri Carsten Schneider was also screened. Hon’ble Dr. Jasper Wieck, Ambassador of Germany to India, delivered special concluding remarks. Hon’ble Union Minister of State for New and Renewable Energy and Power Shri Shripad Yesso Naik and Hon’ble Dr. Mangilal Jat, Director General of the Indian Council of Agricultural Research (ICAR) and Secretary of the Department of Agricultural Research and Education (DARE), were among the dignitaries present.

Hon’ble Vice-Chancellor of Vasantrao Naik Marathwada Krishi Vidyapeeth (VNMKV), Prof. (Dr.) Indra Mani, co-chaired a technical session at the conference. In his address, he highlighted various initiatives being undertaken in Marathwada through AgriVoltaics research projects. He also elaborated on the university’s ongoing research and contributions to the field, particularly in integrating agriculture and solar energy to achieve a balance between crop production and clean energy generation.

More than 1,200 delegates attended the conference, including over 150 international participants. Dr. Godavari Pawar, Principal Investigator of the AgriPhotovoltaics Research Project operating at Manwat in Parbhani district under VNMKV, also participated in the conference. On the first day, she delivered a presentation on “Plant Growth Analysis in APV Systems.” Students from VNMKV also participated in the poster presentation competition, in which two students were selected to participate in the forthcoming winter workshop.

The participation of international experts, policymakers, researchers, industry representatives, innovators, start-ups and development partners facilitated knowledge exchange, technological collaboration and South-South cooperation. The conference emerged as an important platform for harmonising energy self-reliance with agricultural security.

Special emphasis was placed on integrating science, policy and innovation. The programme included an India-focused special session and two parallel scientific sessions. Discussions covered agricultural innovation, state-level initiatives, crop productivity, policy frameworks, financing models, practical technology applications, climate-resilient agriculture and farmer-centric business models.

The “AgriVoltaics Pitch Hub,” a dedicated platform for start-ups and innovation, showcased technology-driven solutions from the emerging generation of innovators. The initiative created new opportunities for coordination and collaboration among clean energy innovators, start-ups, investors and representatives of global industries.

AgriVoltaics technology enables the integrated use of the same land for both agriculture and solar energy generation. Solar panels can generate electricity while crops are cultivated on the land beneath and around them. This approach has the potential to create rural employment opportunities, encourage local entrepreneurship, increase farmers’ incomes, create favourable microclimatic conditions for crops and provide sustainable livelihood opportunities in the face of growing climate change challenges. By harmonising food production with clean energy generation, the technology is expected to play an important role in promoting climate-resilient agriculture.

The discussions at the conference underscored the view that the future of agriculture will depend on the integrated application of clean energy and digital technologies. The transition from traditional farming to modern, technology-driven agriculture will increasingly rely on the combined use of solar energy, precision farming technologies, smart irrigation, digital tools and innovative business models.

The 7th AgriVoltaics World Conference 2026 is expected to accelerate international cooperation and further strengthen India’s role in making global food and energy systems more resilient, climate-friendly and sustainable.