मराठवाडा विभागासाठी कृषी हवामान सल्‍ला

भारतीय हवामान विभाग, मुबई यांचेकडून प्राप्‍त झालेल्‍या हवामान अंदाजानुसार, मराठवाडा विभागामध्‍ये या आठवडयात आकाश पुर्णतः ढगाळ राहून मध्‍यम ते जोरदार स्‍वरूपाचा पाउस पडण्‍याची शक्‍यता आहे. कमाल तापमान २७.० ते ३३.० अंश सेल्‍सीअस राहील तर किमान तापमान २०.० ते २४.० अंश सेल्‍सीअस राहील. वारे ताशी १२.० ते २३.० कि.मी. प्रति तास वेगाने नैऋत्‍य दिशेने वाहतील. सकाळची सापेक्ष आर्द्रता ६९.० ते ८७.० टक्‍के तर दुपारची सापेक्ष आर्द्रता ४३.० ते ७७.० टक्‍के राहील.

विशेष सुचना : या आठवडयात  आकाश पुर्णतः ढगाळ राहून जोरदार स्‍वरूपाचा नैऋत्‍य मौसमी पाउस पडण्‍याची शक्‍यता आहे.              

कृषी सल्‍ला 

पेरणी योग्‍य पाउस झाला असल्‍यास या आठवडयात सोयाबीनची पेरणी करावी. पेरणीसाठी एम.ए.यु.एस-७१, जे.एस.-३३५, एम.ए.यु.एस-१५८ या पैकी एका वाणाची निवड करावी. पेरणीपुर्वी बियाण्‍यास रायझोबीयम व पी एस बी जैविक खताची प्रक्रिया करावी.

पेरणी योग्‍य पाउस झाला असल्‍यास या आठवडयात बाजरीची पेरणी पुर्ण करावी. पेरणी ४५ x १५ सें.मी.अंतरावर करावी. पेरणी सोबत ४०:२०: २० (नत्र: स्‍फुरद: पालाश) रासायनिक खताची संपूर्ण मात्रा द्यावी. पेरणीसाठी जीएचबी-५५८, सध्‍दा, सबुरी व एएचबी-१६६६ या पैकी एका वाणाची निवड करावी.

मुगाचे लागवडीसाठी मध्‍यम ते भारी जमीनीची निवड करावी. पेरणी योग्‍य पाउस होताच मुगाची पेरणी ३० x १० सें.मी. अंतरावर करावी. पेरणीसाठी बीएम-२००२-१, बीएम-२००३-२ तसेच एकेएम-४ व ग्रीनगोल्‍ड या पैकी एका वाणाची निवड करावी. पेरणी पुर्वी बियाण्‍यास रायझोबीयम व पीएसबी जैवीक खताची प्रक्रिया करावी. 

हळद व आले पिकाची लागवड या आठवडयात पूर्ण करावी. हळद लागवडीसाठी सेलम, कृष्‍णा व लोखंडी तर आलेच्‍या माहिम, जानेडोरीओदो, सुरूची किंवा सुप्रभा या पैकी एका वाणाची निवड करावी. लागवडीपूर्वी बेणे बावीष्‍टीनच्‍या द्रावणात बुडवूण घ्‍यावे. हळद व आल्‍याची लागवड ६० x ३० सेंमी अंतरावर करावी. लागवडी सोबत १५०:५०: ५० (नत्र: स्‍फुरद: पालाश) रासायनिक खताची मात्रा दयावी.    

केळीची मृगबाग लागवड मध्‍यम ते भारी जमीनीत सद्या करायला हरकत नाही. या करिता ग्रॅडनाईन, अर्धापुरी, बसराई व श्रीमंती या पैकी एका वाणाची निवड करावी. लागवडीपूर्वी बेणे बाविष्‍टीनच्‍या चे द्रावणात बुडवून घ्‍यावे. केळीचे पिकास प्रति झाड १६० ग्रॅम स्‍फुरद व २०० ग्रॅम पालाश लागवडीच्‍या वेळी दयावे. तसेच २०० ग्रॅम नत्र लागवडीनंतर तीन समान भाग करून २,३ व ४ महिन्‍याने द्यावे. 

डाळिंबाची लागवड करावयाची असल्‍यास उत्‍तम निचरा होणा-या हलक्‍या ते मध्‍यम स्‍वरूपाच्‍या जमीनीची निवड करावी. डाळिंबाची लागवड ६० x ६० x ६० सें.मी. आकाराच्‍या खडयात ५ x ५ मिटर अंतरावर करावी. लागवडी सोबत २० किलो शेणखत व १ किलो सुपर फॉस्‍फॅटचा वापर करावा. लागवडी सोबत प्रति खडा ५० ग्रॅम लींडेन पावडरचा वापर करावा.       

निशिगंध व झेंडूची लावगवड करावी. निशिंगधाच्‍या सिंगल व डबल जातीची निवड करावी. तर झेंडूच्‍या बेंगलोर लोकल, परभणी लोकल, ऑरेंज क्रॅश या जातीची निवड करावी. निशिंगाधाची लागवड २० x २० सें.मी. तर झेंडूची लागवड ४५ x ३० अंतरावर करावी.

पशुधनाच्‍या अरोग्‍यासाठी या आठवडयातच घटसर्प, फ-या, अंत्रविशार व शेळी मेंढी मध्‍ये बुळकांडी (पीपीआर) रोगाचे लसीकरण नजीकच्‍या पशुचिकित्‍सालयातुन करून घ्‍यावे. लसिकरणापुर्वी जंतनाशकाचे औषध पाजावे.

केंद्र प्रमुख

एकात्मिक कृषी हवामान सल्‍ला सेवा योजना

पञक क्रमांकः १९                                               

दिनांकः १४.०६.२०१३

कृषि महाविद्यालयाचे कृषिदूत तंत्रज्ञान प्रसारणासाठी सज्‍ज

मार्गदर्शन करतांना सहयोगी अधिष्‍ठाता व प्राचार्य डॉ. एन. डी. पवार 

    मराठवाडा कृषि विद्यापीठ अंतर्गत असणा-या परभणी येथील कृषि महाविद्यालयाच्‍या कृषि पदवीच्‍या सातव्‍या सत्रातील विद्यार्थ्‍याचा ग्रामीण कृषि कार्यानुभव कार्यक्रमाचे उद् बोधन कार्यक्रमाचे आयोजन दिनांक 13-06-2013 रोजी कृषि महाविद्यालयाच्‍या सभागृहामध्‍ये करण्‍यात आले होते. कार्यक्रमाच्‍या अध्‍यक्षस्‍थानी कृषि महाविद्यालयाचे सहयोगी अधिष्‍ठाता व प्राचार्य डॉ. एन. डी. पवार होते.

ग्रामीण कृषि कार्यानुभव कार्यक्रमात कृषि महाविद्यालयांच्‍या सातव्‍या सत्रातील 170 विद्यार्थी असून ते परभणी तालुक्‍यातील निवडलेल्‍या 17 गावामध्‍ये पुढील 20 आठवडे जाउन त्‍यांनी पदवी अभ्‍यासक्रमात आत्‍मसात केलेले कृषीचे ज्ञान व कृषि विद्यापीठाने विकसीत केलेले नवीन तंत्रज्ञान व विविध पिकांच्‍या जाती तसेच रोग व किड नियंत्रण या विविध विषयांबाबत पाल्‍य शेतक-यांसोबत विचारांची देवाणघेवाण करणार आहेत. तसेच ग्रामीण भागातील शेतक-यांचे जीवनमान व त्‍यांचे कृषि क्षेत्रातील अनुभव याचा जवळून अभ्‍यास करण्‍यासाठी हा ग्रामीण कृषि कार्यानुभव कार्यक्रम पदवी अभ्‍यासक्रमात समाविष्‍ट करण्‍यात आलेला आहे. यामुळे विद्यार्थ्‍यांना कृषि विस्‍तार शिक्षणाचे कौशल्‍ये प्राप्‍त होणार आहे.

या प्रसंगी अध्‍यक्षीय भाषणात सहयोगी अधिष्‍ठाता व प्राचार्य डॉ. एन. डी. पवार म्‍हणाले की, ग्रामीण कृषि कार्यानुभव कार्यक्रमामुळे कृषि पदवीधरांना शेतक-यांचे जीवनमान व त्‍यांच्‍या शेती करण्‍याच्‍या पध्‍दती जवळून पाहण्‍याची संधी प्राप्‍त होते. तसेच विद्यापीठाचे तंत्रज्ञान शेतक-यांमध्‍ये कशा पध्‍दतीने प्रसार करावा याबाबतचे विस्‍तार शिक्षणाच्‍या कौशल्‍याची माहीती होते. या सर्व कृषिदुतांनी निवडलेल्‍या 17 गावांमध्‍ये कृषि विद्यापीठाचे तंत्रज्ञान शेतक-यांपर्यंत पोहोचविण्‍याचा प्रयत्‍न करावा असा सल्‍ला त्‍यांनी दिला.

कार्यक्रमाचे प्रास्‍ताविकात कार्यक्रम समन्‍वयक तथा विभाग प्रमुख डॉ. बी. एम. ठोंबरे यांनी विद्यार्थ्‍यांना ग्रामीण कृषि कार्यानुभव कार्यक्रम राबविण्‍याबाबतचे मार्गदर्शन केले. कार्यक्रमाचे सूत्रसंचलन डॉ.आर.पी. कदम यांनी, तर आभार प्रदर्शन डॉ. पी. आर. देशमुख यांनी केले.

      तांत्रीक सत्रामध्‍ये विविध विषयतज्ञ डॉ. ए. पी. सुर्यवंशी, डॉ. एस. जी. नरवाडे, प्रा. जी. डी. गडदे, प्रा. एस. डी. जेटुरे, प्रा. ए. डी. मोरे, प्रा. एस.एच.कांबळे, प्रा. मोहमद ईलीयास, डॉ. एल. एन. जावळे, प्रा. ए. एम. कांबळे व डॉ. पी. आर. देशमुख यांनी विद्यार्थ्‍यांना विविध विषयांवर मार्गदर्शन केले.

     कार्यक्रम यशस्‍वीतेसाठी डॉ. एन. जी. लाड, डॉ. जे. व्‍ही. एकाळे, डॉ. पी. एस. कापसे, श्री सी. एस. नखाते, श्री विठ्ठल खताळ, श्री जी. के. जोशी आदींनी परिश्रम घेतले. या प्रसंगी विविध संशोधन केंद्राचे प्रभारी अधिकारी डॉ. ए.एस. कारले, डॉ. बेग, डॉ. आळसे, डॉ. नारखेडे, डॉ. मोरे व कार्यक्रम अधिकारी प्रा.खोब्रागडे, प्रा. पवार, डॉ. प्रा. बडगुजर, डॉ. नागरगोजे, प्रा. एस.एस. शिंदे,  उपस्थित होते. 

गृहविज्ञान महाविद्यालयात प्रवेश सुरु

वस्त्र व परिधान अभिकल्पना विभागात बांधणीकाम आणि पंजाबी सूट शिलाईचे प्रशिक्षण

संयुक्‍त कृषि संशोधन व विकास समितीच्‍या बैठकीत दहा नवीन वाणास मान्‍यता

महाराष्‍ट्रातील चारही कृषि विद्यापीठांनी केलेले संशोधन शेतक-यापर्यंत पोहोचविण्‍यासाठी महत्‍वाचा टप्‍पा  मानल्‍या जाणा-या संयुक्‍त कृषि संशोधन व विकास समितीची 41 वी बैठक नुकतीच परभणी येथे मराठवाडा कृषि विद्यापीठ संपन्‍न झाली. तीन दिवस झालेल्‍या शास्‍त्रज्ञांच्‍या या संशोधन समिती बैठकीत राज्‍यातील चारही कृषि विद्यापीठांच्‍या एकुण 218 शिफारशींना मान्‍यता देण्‍यात आली. यामध्‍ये विविध दहा नवीन वाणास मान्‍यता देण्‍यात आली.

राहुरी येथील महात्‍मा फुले कृषी विद्यापीठाने संशोधीत केलेल्‍या सोयाबीनच्‍या फुले अग्रणी (केडीएस-344) हा अधिक उत्‍पादन  (25.24 क्विं प्रति हेक्‍टर)  देणारा  तसेच तांबेरा रोगास प्रतिकारक असणारा वाण राज्‍यात खरीप लागवडीसाठी प्रसारीत करण्‍यात आला तर भुईमुगाची फुले वारणा (केडीजी-128) हा अधिक उत्‍पादन (30.23 क्विं प्रति हेक्‍टर) देणारा निमपस-या वाण राज्‍यामध्‍ये खरीप हंगामात निमपस-या लागवड क्षेत्रासाठी प्रसारीत करण्‍यासाठी शिफारस करण्‍यात आली. तसेच  करडईचा फुले चंद्रभागा (एसएसएफ-748) या अधिक उत्‍पादन (बागायत 18.55 व जिरायत 11.84 क्विं प्रति हेक्‍टर) देणा-या वाणाची राज्‍यात लागवडीसाठी प्रसारीत करण्‍याची शिफारस करण्‍यात आली तर हिरव्‍या चा-यासाठी राज्‍यातील बागायती भागात उच्‍च दर्जाच्‍या हिरव्‍या चा-याच्‍या अधिक उत्‍पादनसाठी (585.05 क्विं प्रति हेक्‍टर) बहुवार्षिक मारवेल गवताच्‍या फुले गोवर्धन (मारवेल 2008-1) वाणाची प्रसारीत करण्‍यात आले. तसेच ज्‍वारी एसपीव्‍ही-2057 (आरएसएसव्‍ही-167) या अधिक उत्‍पादन देणारा (443.4 क्विं प्रति हेक्‍टर) हा वाण खरीप हंगामासाठी महाराष्‍ट्रासह राजस्‍थान, हरियाणा, पंजाब, उत्‍तराखंड, उत्‍तरप्रदेश, कर्नाटक व तामिळनाडु या प्रदेशासाठी एककापणीकरता प्रसारीत करण्‍यात आला.

परभणी येथील मराठवाडा कृषि विद्यापीठाच्‍या कापसाच्‍या दोन व काबुली हरभराचा एक वाणाची शिफारशींना मान्‍यात देण्‍यात आली. काबुली हरभरा बीडीएनजीके-798 राज्‍यात लागवडीसाठी शिफारस करण्‍यात आला. हा वाण राज्‍यात तुल्‍यबळ वाण विराट, काक-2, पीकेव्‍हीके-4 आणि कृपापेक्षा बीडीएनजीके-798 या वाणने जास्‍त उत्‍पादन दिल्‍याचे आढळुन आले असुन मर रोगास प्रतिकारक्षम आढळुन आल्‍यामुळे या वाणाची राज्‍यात लागवडीसाठी शिफारस करण्‍यात आली. तसेच कापुस या पिकाचा अमेरिकन संकरीत वाण एनएचएच-206 हा अधिक उत्‍पादन देणारा, धाग्‍याची उच्‍च गुणवत्‍ता असलेला व तुडतुडया करीता प्रतिकारक वाण राज्‍यातील कोरडवाहु लागवडीसाठीची शिफारस करण्‍यात आली तर देशी कापसाच्‍या पीए-528 हा वाण तुल्‍यवाणापेक्षा अधिक उत्‍पादन देणारा असुन सरस धागा, रसशोषक किडी, बोंडअळी, कडा करपा व दहिया रोगास सहनशील असुन हा वाण मराठवाडा विभागातील मध्‍यम जमिनीसाठी शिफारस करण्‍यात आली आहे.

फळपिकांमध्‍ये महात्‍मा फुले कृषी विद्यापीठाने संशोधीत केलेले डाळिंबाचे वाण फुले भगवा सुपर (सिलेक्‍शन-4) हा वाण जास्‍त उत्‍पादन क्षमता, गर्द केशरी रंग, फळांचा मध्‍यम आकार, चकाकरणारी जाड साल गर्द लाल रंगाचे टपोरे रसाळ दाणे अशा वैशिष्‍टपुर्ण गुणधर्म असणा-या निवड पध्‍दतीने विकसीत केलेल्‍या या वाणाची राज्‍यात लागवडीसाठी प्रसारीत करण्‍यात आली आहे.

दापोली येथील डॉ. बाळासाहेब सांवत कोकण कृषि विद्यापीठाने संशोधीत केलेल्‍या कोथींबीरींचा कोकण कस्‍तुरी (DPL-COR.1) हा वाण अधिक उत्‍पादन व सुगंधी वास असणारा वाण कोकण विभागात रब्‍बी व उन्‍हाळी हंगामामध्‍ये लागवडीसाठी प्रसारीत करण्‍यात आला आहे.

यात 12 विविध पिकांचे वाण, 9 शेती औजारे व यंत्रे तसेच 197 इतर तंत्रज्ञान शिफारशीचा समावेश आहे. मराठवाडा कृषि विद्यापीठाच्‍या एकुण 44 शिफारशींना मान्‍यता देण्‍यात आली. यात 3 शेतपीके वाण, 5 शेती यंत्रे व औजारे व 36 इतर तंत्रज्ञान शिफारशींना मान्‍यता देण्‍यात आली.

मराठवाडा कृषि विद्यापीठाच्‍या कापसाच्‍या दोन व काबुली हरभराचा एक वाणाची शिफारशींना मान्‍यात देण्‍यात आली. काबुली हरभरा बीडीएनजीके-798 राज्‍यात लागवडीसाठी शिफारस करण्‍यात आला. हा वाण राज्‍यात तुल्‍यबळ वाण विराट, काक-2, पीकेव्‍हीके-4 आणि कृपापेक्षा बीडीएनजीके-798 या वाणने जास्‍त उत्‍पादन दिल्‍याचे आढळुन आले असुन मर रोगास प्रतिकारक्षम आढळुन आल्‍यामुळे या वाणाची राज्‍यात लागवडीसाठी शिफारस करण्‍यात आली. तसेच कापुस या पिकाचा अमेरिकन संकरीत वाण एनएचएच-206 हा अधिक उत्‍पादन देणारा, धाग्‍याची उच्‍च गुणवत्‍ता असलेला व तुडतुडया करीता प्रतिकारक वाण राज्‍यातील कोरडवाहु लागवडीसाठीची शिफारस करण्‍यात आली तर देशी कापसाच्‍या पीए-528 हा वाण तुल्‍यवाणापेक्षा अधिक उत्‍पादन देणारा असुन सरस धागा, रसशोषक किडी, बोंडअळी, कडा करपा व दहिया रोगास सहनशील असुन हा वाण मराठवाडा विभागातील मध्‍यम जमिनीसाठी शिफारस करण्‍यात आली आहे.

संयुक्तं कृषि संशोधन व विकास समितीच्या बैठकीत मराठवाडा कृषि विद्यापीठाच्या 44 शिफारशींना मान्यता

महाराष्‍ट्रातील चारही कृषि विद्यापीठांनी केलेले संशोधन शेतक-यापर्यंत पोहोचविण्‍यासाठी महत्‍वाचा टप्‍पा  मानल्‍या जाणा-या संयुक्‍त कृषि संशोधन व विकास समितीची 41 वी बैठक नुकतीच परभणी येथे मराठवाडा कृषि विद्यापीठ संपन्‍न झाली. तीन दिवस झालेल्‍या शास्‍त्रज्ञांच्‍या या संशोधन समिती बैठकीत राज्‍यातील चारही कृषि विद्यापीठांच्‍या एकुण 218 शिफारशींना मान्‍यता देण्‍यात आली. यात 12 विविध पिकांचे वाण, 9 शेती औजारे व यंत्रे तसेच 197 इतर तंत्रज्ञान शिफारशीचा समावेश आहे. मराठवाडा कृषि विद्यापीठाच्‍या एकुण 44 शिफारशींना मान्‍यता देण्‍यात आली. यात 3 शेतपीके वाण, 5 शेती यंत्रे व औजारे व 36 इतर तंत्रज्ञान शिफारशींना मान्‍यता देण्‍यात आली.

मराठवाडा कृषि विद्यापीठाच्‍या कापसाच्‍या दोन व काबुली हरभराचा एक वाणाच्या शिफारशींना मान्‍यात देण्‍यात आली. काबुली हरभरा बीडीएनजीके-798 राज्‍यात लागवडीसाठी शिफारस करण्‍यात आला. हा वाण राज्‍यात तुल्‍यबळ वाण विराट, काक-2, पीकेव्‍हीके-4 आणि कृपापेक्षा बीडीएनजीके-798 या वाणने जास्‍त उत्‍पादन दिल्‍याचे आढळुन आले असुन मर रोगास प्रतिकारक्षम आढळुन आल्‍यामुळे या वाणाची राज्‍यात लागवडीसाठी शिफारस करण्‍यात आली. तसेच कापुस या पिकाचा अमेरिकन संकरीत वाण एनएचएच-206 हा अधिक उत्‍पादन देणारा, धाग्‍याची उच्‍च गुणवत्‍ता असलेला व तुडतुडया करीता प्रतिकारक वाण राज्‍यातील कोरडवाहु लागवडीसाठीची शिफारस करण्‍यात आली तर देशी कापसाच्‍या पीए-528 हा वाण तुल्‍यवाणापेक्षा अधिक उत्‍पादन देणारा असुन सरस धागा, रसशोषक किडी, बोंडअळी, कडा करपा व दहिया रोगास सहनशील असुन हा वाण मराठवाडा विभागातील मध्‍यम जमिनीसाठी शिफारस करण्‍यात आली आहे.

पाच शेती यंत्रे व औजारांमध्‍ये इंजिनचलित कोळपणी यंत्र, शेंगा तोडणी चौकट, बैल चलित रोटरी मोड यंत्रणा, बैलगाडी व पदचलीत मका सोलणी यंत्राच्‍या शिफारशींना मान्‍यता देण्‍यात आली.

याव्‍यतिरिक्‍त नैसर्गिक साधनसंपत्‍ती व्‍यवस्‍थापनाच्‍या नउ शिफारशी, मुलभुत शास्‍त्रे, अन्‍नशास्‍त्र आणि तंत्रज्ञानाच्‍या दहा, पीक संरक्षणात दोन, कृषि अभियांत्रिकीत दहा, सामाजिक शास्‍त्राच्‍या तीन, उद्यान विद्याची एक, पशु व मस्‍त्‍य विज्ञानात एक शिफारशींना मान्‍यता देण्‍यात आली. 

संयुक्‍त कृषि संशोधन व विकास समितीच्‍या 41 व्‍या बैठकीचा समारोप

महिला व बालविकास राज्‍यमंत्री मा.ना.प्रा.फौजिया खान 

महाराष्‍ट्र कृषी शिक्षण व संशोधन परिषदेचे उपाध्‍यक्ष मा.ना.श्री.विजयरावजी कोलते

 राहूरी येथील महात्‍मा फुले कृषी विद्यापीठाचे कुलगुरु मा. डॉ. टी. ए. मोरे

अकोला येथील डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठाचे कुलगुरु मा. डॉ. आर. जी. दाणी

डॉ. बाळासाहेब सावंत कोकण कृषी विद्यापीठाचे कुलगुरु मा. डॉ. के. ई. लवांदे

मराठवाडा कृषी विद्यापीठाचे कुलगुरु मा. डॉ. के. पी. गोरे 

आज देशामध्‍ये अन्‍नाचा तुटवडा नाही, अन्‍नधान्‍यामध्‍ये देश स्‍वयंपूर्ण होऊन निर्यातदार देश म्‍हणुन नांव प्राप्‍त झाले आहे हे सर्व कृषि संशोधनामुळेच होऊ शकले असे प्रतिपादन महिला व बालविकास राज्‍यमंत्री मा.ना.प्रा.फौजिया खान यांनी केले. महाराष्‍ट्रातील चारही कृषि विद्यापीठांनी केलेले संशोधन शेतक-यापर्यंत पोहोचविण्‍यासाठी महत्‍वाचा टप्‍पा मानल्‍या जाणा-या संयुक्‍त कृषि संशोधन व विकास समितीची 41 वी बैठक 30 मे ते 1 जुन, 2013 या कालावधीत परभणी येथे महाराष्‍ट्र कृषि शिक्षण व संशोधन परिषद, पुणे आणि मराठवाडा कृषि विद्यापीठ यांच्‍या संयुक्‍त विद्यमाने आयोजीत करण्‍यात आली होती, या बैठकीचा समारोप कार्यक्रमाप्रसंगी त्‍या बोलत होत्‍या. या कार्यक्रमास महिला व बालविकास राज्‍यमंत्री मा.ना.प्रा.फौजिया खान व महाराष्‍ट्र कृषी शिक्षण व संशोधन परिषदेचे उपाध्‍यक्ष मा.ना.श्री.विजयरावजी कोलते हे प्रमुख पाहुणे म्‍हणून उपस्थित होते तर मराठवाडा कृषी विद्यापीठाचे कुलगुरु मा. डॉ. के. पी. गोरे हे अध्‍यक्षस्‍थानी होते. अकोला येथील डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठाचे कुलगुरु मा. डॉ. आर. जी. दाणी, राहूरी येथील महात्‍मा फुले कृषी विद्यापीठाचे कुलगुरु मा. डॉ. टी. ए. मोरे, दापोली येथील डॉ. बाळासाहेब सावंत कोकण कृषी विद्यापीठाचे कुलगुरु मा. डॉ. के. ई. लवांदे, नागपुर येथील केंद्रीय कापुस संशोधन संस्‍थेचे संचालक डॉ. के. आर. क्रांती, अमिती विद्यापीठाचे संचालक डॉ. पॉल खुराणा, कृषि परिषदेचे संशोधक संचालक डॉ. प्रकाश शिंगारे, मराठवाडा कृषि विद्यापीठाचे संशोधन संचालक डॉ. गोवर्धनजी खंडागळे आदींची उपस्थिती होती.

मा. ना. प्रा. फौजिया खान पुढे म्‍हणाल्‍या की, गेल्‍या दोन वर्षात राज्‍यात पावसाचे प्रमाण कमी असूनही अन्‍नधान्‍याची कमतरता नाही. आज राज्‍यासमोर लोकसंख्‍या वाढीमुळे नैसर्गीक साधनसंपत्‍तीची कमतरता भासत आहे. तसेच शहरीकरणामुळे व औद्योगीकरणामुळे पाणी व जमीनीवर विपरीत परिणाम होत आहे. जागतीक बेजबाबदारीमुळे ग्‍लोबल वॉर्मींगची परिस्थिती निर्माण झाली आहे. यामुळे काही ठिकाणी दुष्‍काळ तर काही ठिकाणी पूरपरिस्थिती निर्माण होत आहे अशा परिस्थितीत कृषि क्षेत्रातही बदल होत आहेत. बदललेल्‍या परिस्थितीचा विचार करुन शास्‍त्रज्ञांनी संशोधन करावे. शेतीमध्‍ये कमी खर्च करुन व कमी पाण्‍याचा वापर करुन जास्‍त उत्‍पादनासाठी तंत्रज्ञान विकसीत करण्‍याचे संशोधन शास्‍त्रज्ञांनी करावे असा सल्‍लाही त्‍यांनी दिला. औद्योगिकरणामुळे मनुष्‍याच्‍या आरोग्‍यावर तसेच पिकांवर परिणाम होत आहे तो परिणाम कमी करण्‍यासाठी प्रयत्‍न करणे आवश्‍यक आहे. विद्यापीठाचे संशोधन हे गुणवत्‍तापुर्ण असून त्‍यावर शेतक-यांचा जास्‍त विश्‍वास आहे. विद्यापीठाच्‍या संशोधनाचा शेतक-यांच्‍या जीवनमानावर किती परिणाम झाला याबाबतचे प्रभाव विश्‍लेषण करणे आवश्‍यक आहे व त्‍याचे सार्वजनकीकरण करावे असे प्रतिपादन त्‍यांनी केले.

कृषि परिषदेचे उपाध्‍यक्ष डॉ. विजयरावजी कोलते म्‍हणाले की, कृषि विद्यापीठांच्‍या तंत्रज्ञानाचे पेटेंट घेण्‍यासाठी प्रस्‍तावांना गती देणे आवश्‍यक आहे. या संयुक्‍त कृषि संशोधन व विकास समितीच्‍या बैठकीत चारही कृषि विद्यापीठांनी यावर्षी 218 शिफारशी शेतक-यांसाठी प्रसारीत केल्‍या आहेत. त्‍यापैकी 12 विविध पिकांचे वाण, 09 शेती औजारे व यंत्रे तसेच 197 इतर शिफारशी या बैठकीत प्रसारीत करण्‍यात आल्‍या. या संशोधनात शेतक-यांचा, बालकांचा व महिलांच्‍या गरजांचा बारकाईने अभ्‍यास करून अनेक शिफारशी करण्‍यात आल्‍या त्‍यामुळे समाज जीवन उंचावण्‍यास निश्‍चीतच मदत होणार आहे.

अध्‍यक्षीय भाषणात मराठवाडा कृषि विद्यापीठाचे मा. कुलगुरू डॉ. के. पी. गोरे म्‍हणाले की, या तीन दिवसाच्‍या बैठकीच्‍याअंती 218 शिफारसी निश्‍चीतच शेतक-यांना उपयुक्‍त ठरतील. भविष्‍यात काढणीपश्‍चात तंत्रज्ञान, सौरउर्जा, काटेकोर शेती यावर संशोधनात भर द्यावा लागेल. जैवतंत्रज्ञानाच्‍या आधारे जैविक व अजैविक ताण सहन करणा-या पिकांच्‍या जाती विकसीत कराव्‍या लागतील.

या प्रसंगी अकोला येथील डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठाचे कुलगुरु मा. डॉ. आर. जी. दाणी, राहूरी येथील महात्‍मा फुले कृषी विद्यापीठाचे कुलगुरु मा. डॉ. टी. ए. मोरे, दापोली येथील डॉ. बाळासाहेब सावंत कोकण कृषी विद्यापीठाचे कुलगुरु मा. डॉ. के. ई. लवांदे यांनी आपले मनोगत व्‍यक्‍त केले.

या समारोपीय कार्यक्रमात विविध तांत्रीक सत्रातील 11 गटांचा कार्यवृत्‍ताचे वाचन करण्‍यात येवून त्‍यातील शिफारशींना मान्‍यता देण्‍यात आली. या बैठकीच्‍या निमित्‍ताने प्रथमच आंतरराष्‍ट्रीय दर्जाचे संशोधक अमिती विद्यापीठाचे गुरगांव (हरियाना) येथील संचालक डॉ. पॉल खुराणा यांचे ‘कृषि विकासासाठी नॅनो तंत्रज्ञानाचा वापर’ यावर विचार मांडले तर ‘जेनेटीकली मॉडीफाईड (जीएम) पिकांचा परिणाम व धोरणे’ या विषयावर नागपूर येथील केंद्रीय कापूस संशोधन केंद्राचे संचालक डॉ. के. आर. क्रांती यांनी सादरीकरण केले. तसेच राष्‍ट्रीय पातळीवरील विविध संस्‍थेचे संचालक व शास्‍त्रज्ञांची व्‍याख्‍याने कृषि संशोधकासाठी मेजवाणीच होती. याप्रकाराचे वैविध्‍यपुर्ण संशोधनात्‍मक सादरीकरण प्रथमच या बैठकीतुन करण्‍याची मा. कुलगुरू डॉ के. पी. गोरे यांच्‍या कल्‍पनेतुन आयोजीत करण्‍यात आली होती. या कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन डॉ. माधुरी कुलकर्णी यांनी केले तर आभार प्रदर्शन कृषि परिषदेचे संशोधन संचालक डॉ. प्रकाश शिंगारे यांनी केले.